"Als ik niet oppas knielen ze voor me. Dat heb ik snel ze afgeleerd'

Nederland is nog niet zeker van plaatsing voor de eindronde van het WK voetbal. Nigeria sinds verleden week wel. De bondscoach is een "witte man', CLEMENS WESTERHOF. “Let straks in Amerika maar goed op ons.”

Het was een van de eerste oefenpartijen van de Super Eagles, het Nigeriaanse voetbalelftal, onder Westerhof. Er stonden geen lijnen op het veld, de scheidsrechter kwam niet opdagen en tot overmaat van ramp bleken er ook geen ballen te zijn. De wedstrijd begon anderhalf uur te laat en kon niet worden afgemaakt door de ingevallen duisternis. “En jij denkt hier wat te kunnen bereiken?”, vroeg zijn toenmalige assistent Jan van Deinsen na afloop aan Westerhof. “Ja”, antwoordde de eigenwijze bondscoach, “deze boer uit Beek gaat het hier maken.” Deze week haalden ze via de telefoon die herinnering samen nog even op.

Westerhof maakte in zijn vier jaar in Nigeria de meest wonderbaarlijke dingen mee. Zo speelde de kersverse WK-deelnemer één helft van een kwalificatiewedstrijd in afgeknipte trainingsbroeken. De materiaalman had de korte broeken vergeten. Op de tribune zaten 80.000 toeschouwers te wachten. De scheidsrechter gaf drie kwartier uitstel, maar toen de kledingstukken er daarna nog niet waren namen de spelers in de kleedkamer de schaar ter hand. “Ik heb soms onder erbarmelijke omstandigheden moeten werken.” Westerhof schatert het uit.

Deze week heeft hij geconstateerd dat het in het Nederlandse voetbal ook niet allemaal perfect loopt. Westerhof belde maandag de KNVB voor een kaartje voor Nederland-Engeland, maar kreeg nul op het rekest. “Ik ben de bondscoach van Nigeria. Wij zijn al geplaatst voor Amerika, zei ik. Dat wisten ze. Toch hadden ze geen kaartje voor me. Heel raar. Denk je dat als Lubbers had gebeld hij er ook geen zou krijgen? Kom nou!” Hij bekeek de wedstrijd uiteindelijk thuis in Arnhem. “Ik kon een kaart voor 600 gulden kopen.”

De 53-jarige Westerhof, ex-trainer van Feyenoord, Vitesse en MVV, is niet erg geliefd in Nederland. Hij heeft een te grote mond en deed bovendien in 1985 uitspraken over vermeend dopinggebruik bij Feyenoord. Zoiets wordt niet getolereerd in de voetbalwereld. Daarna wilde geen club Westerhof meer hebben. Spijt heeft hij er niet van. “Ik had gelijk. Het ging om mensenlevens. Karel Bouwens (ex-speler, red.) is na die wedstrijd (tegen AZ'67 in het seizoen 1980-'81, red.) in elkaar gezakt in de disco.” Westerhof werd destijds wegens zijn uitlatingen voor een half jaar geschorst, maar werd in hoger beroep vrijgesproken.

In het blad Voetbal International van deze week beweert zakenman Piet Borremans, die in Nigeria woont en werkt, dat Westerhof al meer dan een miljoen dollar heeft verdiend aan transfers van Nigeriaanse spelers naar Europese clubs. De coach zou alle internationals onder contract hebben staan. “Moet ik dat nou echt gaan ontkennen?”, vraagt Westerhof. “Kijk nou zelf”, wijzend naar de sobere eetzaal van zijn hotel tegenover het Arnhemse station. “Leeft zo een miljonair?”

Maar wat dan te zeggen van de uitspraak van Roda's geldschieter Nol Hendriks dat hij Westerhof 150.000 dollar heeft betaald voor de aankoop van spits Babangida? “Iedereen is toch tevreden? De speler, de club, de bond, Hendriks. Natuurlijk is er wat van die transfer overgebleven. Daarvan heeft Westerhof ook geprofiteerd. Voor hoeveel gaat niemand iets aan.” Hij zegt dat hij er geen Mercedes van kan kopen. En na een blik op een exemplaar van dat merk voor de deur: “Die heb ik gehuurd.”

Westerhof zou straks wel weer in Nederland willen gaan werken. Na het WK wil hij stoppen in Nigeria. “Ik heb het er wel eens met Leo Beenhakker over gehad om samen aan de slag te gaan bij Feyenoord. Ik zou daar graag mijn werk willen afmaken. Alleen is dat nu niet nodig. Er zitten goede mensen.” Hij is overtuigd van zichzelf. “Overal waar ik heb gewerkt, heb ik bloemen gepakt.”

Westerhof is trots op zijn succes in Nigeria, apetrots. “De minister van sport zei me dat er alleen door de prestaties van het voetbalteam nog geen nieuwe burgeroorlog in Nigeria is uitgebroken. Het land leeft in een roes. Iedereen is blij, lacht, doet aardig. Dat is nogal wat, hè?” In kranten werd hij na de WK-plaatsing de redder van Nigeria genoemd. Westerhof vindt het schitterend.

Het kippevel verschijnt op zijn armen als hij vertelt over zijn innige omhelzing met aanvoerder Keshi, dé absolute vedette van het team, op het veld in Algiers na de beslissende wedstrijd. “Hij kneep me bijna fijn en schreeuwde in mijn oor wat hij van me vond en dat God me moest belonen. Man, het zit diep, zo diep.” Terug in de kleedkamer vormden de spelers een kring en werd de cochito gevraagd in hun midden te knielen. Toen werd er gezongen:

O se, O se, O se O

O se, Baba

“Ze dankten de Heer.” Westerhof zingt het nog een keer, waant zich even in Nigeria. De coach liet zich niet in de hoofdstad Lagos bejubelen. Hij vloog van Algiers meteen naar huis, naar vrouw en kinderen in Arnhem. “Ik was moe, echt leeg.” Hij heeft wel gehoord over de uitbundige taferelen in de straten. “Er waren miljoenen mensen.” Maandag gaat hij terug. Welke beloning hij zal krijgen is hem nog een raadsel. De coach en spelers van de jeugdploeg die in 1985 wereldkampioen werd kregen een huis, een auto en een geldbedrag, cash uitbetaald. Westerhof: “Ik krijg in ieder geval een Nigeriaans paspoort. Ik ben nu één van hen. De witte man is één van hen.”

Hij zegt de Nigerianen te begrijpen omdat hij “een beetje in hun huid is gekropen”. De trainer typeert ze als trots, chauvinistisch (“nog erger dan Duitsers”) en eigenwijs. “Ze beloven alles, maar er komt nooit iets van terecht. Ok, no problem, roepen ze voortdurend.” Hij liet verleden jaar tweeduizend t-shirts met die tekst als opschrift maken en deelde ze uit. “Dat konden ze nog wel waarderen.”

De witte man heeft aanzien in Nigeria. Westerhof: “Als ik niet oppas knielen ze voor me. Dat heb ik ze snel afgeleerd. I am not Jesus Christ, zeg ik steeds.” Zijn riante huis in Lagos (“ik weet niet wat ik er mee moet, maar ik heb drie badkamers”) wordt dag en nacht bewaakt door mannen met honden. “Ik woon in een soort bunker.” Hij heeft ook de beschikking over een chauffeur en een kok. “Ik had ook een steward. Met witte handschoenen. Hij nam de telefoon op en stond 's avonds naast mijn stoel. Als ik een slok wilde nemen pakte hij mijn glas, als ik wilde roken gaf hij me een sigaret. Ik heb hem maar snel laten wegpromoveren.”

Hij zegt in Nigeria niet alleen bondscoach te zijn, “maar ook vader, moeder, pastoor, advocaat, rechter en penningmeester”. Verleden week smokkelde hij doelman Agbonavbare nog door de douane op Schiphol. “Dat is toch niet het werk van een bondscoach? Ik zie Dick Advocaat al lachen.” Westerhof is ook de man die na de wedstrijden de premies uitbetaald. Van die taak wil hij liever zo snel mogelijk worden ontheven. Om praatjes te voorkomen. Een gepasseerde speler beweerde laatst in een interview dat de coach alleen maar het aanzien van de internationals geniet omdat hij de kas beheert.

Westerhof zegt de Nigeriaanse voetbalbond regelmatig geld voor te schieten, trainingskampen en bonussen uit eigen zak te betalen. Hij denkt ongeveer nog 25.000 dollar tegoed te hebben. “Als we zouden zijn uitgeschakeld had ik er waarschijnlijk naar kunnen fluiten.” De Nigeriaan houdt niet van verliezen. Westerhof maakte het mee dat de trainer van de nationale jeugdploeg na een thuisnederlaag om de woedende menigte te ontlopen als een vrouw verkleed uit het stadion werd gevoerd. Zelf diende hij verleden jaar snel zijn ontslag in na het gevoelige verlies in de halve finale van de Africa Cup tegen Ghana. Dat werd niet ingewilligd. “De minister van sport verscheurde mijn brief. Ik moest wel beloven dat we ons voor het WK zouden plaatsen.”

Westerhof voelde zich in het politiek instabiele Nigeria al een paar keer weinig op zijn gemak. Tijdens de verkiezingen van dit jaar liet hij zich al eens naar een hotel brengen. “Dan was ik dichter bij de Nederlandse ambassade.” Eerder had hij bij onlusten in Lagos met zijn selectie voorkomen dat hun hotel door duizenden actievoerders werd bestormd. Het was vlak voor een wedstrijd tegen Oeganda. “De Zweedse hotelmanager kwam mij vragen of we op het parkeerterrein wilden trainen. Want als de mensen de Super Eagles zouden zien zouden ze misschien wel weggaan. De spelers wilden niet. Keshi kwam mij dat vertellen. We gaan toch, zei ik. Het plan slaagde.” Westerhof lachend: “Je moet niet bang zijn uitgevallen.” “Gewoon op tijd bukken”, adviseert hij quasi-stoer.

Eigenlijk ging met zijn aanstelling als bondscoach van Nigeria een jeugddroom in vervulling. Lange tijd had Westerhof het plan om als missionaris naar Afrika te gaan. Op tv had hij het afgelopen zondag over hulp aan “die zwartjes”. “Wat zegt u?”, vroeg de verbaasde ondervrager Tom Egbers. Westerhof een paar dagen later: “O, mag ik dat niet meer zeggen. Waarom niet? Wat een flauwekul. In Nigeria noemen ze mij Ojibo, witte man, bleekscheet, zeg maar. Ik noem hen Dudu, zwarte. Daar lachen we met elkaar om. Ze zijn toch zwart. Of zijn ze soms blauw?”

Westerhof hoopt straks in Amerika met zijn "zwartjes' de "bleekscheten' van Oranje tegen te komen. Nederland en Nigeria in één poule? “Dat kunnen we misschien hetzelfde spelletje spelen als Duitsland en Oostenrijk in '82. Maar ik hoop dat dan die Duitsers zelf naar huis kunnen.” Dan serieuzer: “Het zou beter zijn als we Nederland ontlopen. Als wij winnen vind ik het jammer dat zij een enkeltje naar Amsterdam moeten kopen en als zij winnen hoef ik niet meer in Nigeria terug te komen, want dan denken ze dat ik de wedstrijd heb verkocht.

“Ze komen er straks wel achter hoe sterk we zijn”, spreekt hij dreigend over de kansen van zijn team. “Daar loopt wat rond, hoor. Het zijn geen spelers van Bal Op Het Dak 7. Overal in de wereld spelen goede Nigerianen. Ik moet er alleen een eenheid van maken.” En ze hebben de juiste namen om voetbalhelden te worden, aldus Westerhof. “De Brazilianen van vroeger hadden mooie namen; kort, Pele, Didi, Vava. En de hele wereld heeft het toch over Kroef, Kroef. Bij mij lopen er ook jongens met dat soort namen rond.”

    • Hans Klippus