Nobelprijs vrede: Mandela, De Klerk

PAG.7 HOOFDARTIKEL

OSLO, 15 OKT. Nelson Mandela, de leider van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), en de Zuidafrikaanse president Frederik de Klerk hebben gezamenlijk de Nobelprijs voor de Vrede 1993 toegekend gekregen. Dat heeft de woordvoerder van het Nobelcomité vandaag in Oslo bekendgemaakt.

“Het Noorse Nobelcomité heeft besloten de Nobelprijs voor de Vrede 1993 toe te kennen aan Nelson Mandela en Frederik Willem de Klerk wegens hun werk voor de vreedzame beëindiging van het apartheidsbewind en voor het leggen van een fundament voor een nieuw, democratisch Zuid-Afrika”, zo motiveerde het vijfkoppige comité zijn beslissing. “Vanuit hun verschillende uitgangsposities hebben Mandela en De Klerk overeenstemming bereikt over de principes voor een overgang naar een nieuwe politieke orde, gebaseerd op het idee van algemeen kiesrecht (one man, one vote).”

Volgens het Nobelcomité hebben de laureaten “persoonlijke integriteit en grote politieke moed” getoond. Ze hebben “vooruitgekeken naar verzoening in Zuid-Afrika in plaats van terug te blikken naar diepe wonden uit het verleden”.

Aan de Nobelprijs voor de Vrede is een geldbedrag van 6,7 miljoen Zweedse kronen (bijna 1,6 miljoen gulden) verbonden. Mandela en De Klerk zullen tijdens de uitreiking, op 10 december in Oslo, tevens een gouden medaille en een diploma in ontvangst nemen. De Klerk zei vanmiddag in een reactie “overweldigd” te zijn, terwijl het ANC ermee volstond te zeggen dat “de prijs voor Mandela welkom is”. Mandela zou later nog een persconferentie geven.

Frederik De Klerk, die in september 1989 P.W. Botha opvolgde als president, hield op 2 februari 1990 een historische toespraak tot het parlement waarin hij het einde van de apartheid, de legalisering van het ANC en de vrijlating van Nelson Mandela aankondigde. Mandela had toen 28 jaar in gevangenschap doorgebracht, waarvan het grootste deel op het Robben Eiland, wegens zijn verzet tegen de apartheid.

Daarmee kwam een onomkeerbare democratische ontwikkeling op gang die in april 1994 via vrije, multiraciale verkiezingen naar alle waarschijnlijkheid tot de eerste overwegend zwarte Zuidafrikaanse regering zal leiden en Mandela mogelijk het presidentschap zal opleveren.

Zwarte Zuidafrikanen wonnen tweemaal eerder de Nobelprijs voor de Vrede. In 1960 was het Nelson Mandela's voorganger als voorzitter van het ANC, Albert Luthuli, die de prijs kreeg en in 1984 aartsbisschop Desmond Tutu, het hoofd van de anglicaanse kerk in Zuid-Afrika.

Tutu zei vandaag in een reactie: “Mandela en De Klerk hebben samen gewerkt om een einde te maken aan een van de vreselijkste tragedies van de huidige tijd: apartheid.” (AP, AFP, Reuter)