Grote hoeveelheid banken en lagere winsten oorzaak van consolidatie; Banken in Verenigde Staten lijden aan fusiekoorts

NEW YORK, 15 OKT. De Amerikaanse bankindustrie blijft consolideren en volgens analisten is het einde nog niet in zicht. Verhevigde fusiekoorts in het bankwezen sinds het begin van dit jaar is te wijten aan lagere winsten en een te grote hoeveelheid banken.

“Er zijn nog steeds te veel banken”, zegt Frank DeSantis, analist bij investeringsbank Donaldson Lufkin & Jenrette. “De consolidatie ervan is al enkele jaren aan de gang en voorlopig zal dat nog doorgaan.” Diane Glossman van Salomon Brothers is dezelfde mening toegedaan. “Er zijn nog zoveel banken dat het vinden van een geschikte partner fuseren aantrekkelijk maakt”, zegt Glossman. Ook DeSantis heeft geen idee wat de consolidatie zal afremmen.

Er zijn in de Verenigde Staten ongeveer 11.000 banken, waarmee het land er ongeveer vijfenveertig per één miljoen inwoners heeft. Vergeleken met Groot-Brittannië en Frankrijk bijvoorbeeld, die er respectievelijk zes en acht hebben per miljoen inwoners, is dat een opvallend hoog aantal.

Net als na fusies tussen andere bedrijven kunnen banken na een samengaan enorm besparen. Dat kan volgens Larry Mendonca van McKinsey oplopen tot een kwart van de gezamenlijke kosten. Het gaat dan wel om banken die op elkaar lijken en tot een combine komen na een soepele overgang. Dat betekent dat er geen wilde prijsopdrijvende strijd aan voorafgaat en dat de nieuwe directie een harmonieus geheel vormt.

Alleen dit jaar hadden al ongeveer 450 fusies plaats, nadat er de laatste drie jaar al een voortdurende consolidatie gaande is. Aantrekkelijk is juist nu dat aandelen relatief hoog staan zodat in geval van een overname een bod met gesloten beurs of een aandelenruil voordelig kan uitpakken. Verhoging van de winstmarge is echter de belangrijkste reden, want veel banken hebben het nog steeds moeilijk.

Als de vorige week aangekondigde miljardenfusie tussen de banken KeyCorp uit Albany (New York) en Society uit Cleveland (Ohio) doorgaat, zal de nieuwe bank de tiende van de Verenigde Staten worden, met activa ter waarde van 58 miljard dollar. De fusie tussen KeyCorp en Society is opvallend door de grootte van de nieuwe combinatie en de aanvulling die de in veel opzichten verschillende banken op elkaar zijn.

Bovendien doen beide banken het uitstekend. Dat deze fusie het sein is voor een golf van soortgelijke fusies, zoals wel gesuggereerd is, is de vraag. Banken die elkaars gelijken zijn en fuseren leveren de aandeelhouders weinig extra's op omdat de aandelen niet stijgen. Een bestuur moet dus wel met heel sterke argumenten komen om zijn achterban te kunnen overtuigen. “Ik zie niet in waarom juist nu het aantal fusies nog verder zou toenemen”, zegt DeSantis, in tegenstelling tot veel andere analisten.

Analist Glossman heeft de indruk dat banken fuseren om hun winsten te verhogen. “Met de meeste banken gaat het niet slecht”, aldus Glossman. “Ik verwacht ook de komende dagen uitstekende kwartaalresultaten.” Volgens Glossman zijn de meeste fusies van dit jaar vrijwillig en is er nauwelijks nog sprake van fusiedwang wegens een dreigend faillissement. Glossman: “Ik ken eigenlijk geen recent voorbeeld van een fusie die met behulp van overheidsbemiddeling tot stand kwam.”

De fusies zijn ook het gevolg van grotere vrijheden om over de grenzen van de staten te opereren. In de loop van de jaren tachtig zijn veel restricties opgeheven en veroverden grote banken nieuwe gebieden door een aantal dwergen over te nemen. Dat bracht de bestaande bankinstituties in die staten op hun beurt er weer toe om zich door middel van fusies te wapenen tegen de grote nieuwe concurrenten. Nog steeds is het binnenlands bankverkeer in veel staten aan strenge regels gebonden.

Voor sommige banken is het om financiële redenen pure noodzaak om te fuseren. Veel grote banken zijn nog herstellende van de jaren tachtig en op zoek naar nieuwe winstbronnen. De combinatie van riskante investeringen in onroerend goed, leningen aan de Derde wereld en het savings & loan-debâcle hebben grote en kleine Amerikaanse banken opgezadeld met verliezen en de noodzaak tot het (nog) jarenlang boeken van voorzieningen. De onroerend-goedmarkt stortte eind jaren tachtig in - en kwakkelt nog steeds -, naar terugbetaling door ontwikkelingslanden kan men fluiten en de Federal Reserve Bank, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, haalde de teugels aan.

Banken moeten sinds de Improvement Act van 1991 meer kapitaal stellen tegenover het uitschrijven van leningen dan voorheen. Bovendien moeten banken meer contributie betalen aan de Federal Deposit Insurance Corporation (FDIC) die nog altijd de erfenis van de savings & loan-crisis aan het uitzoeken is. Die crisis ontstond na deregulatie van het bankwezen door de regering-Reagan. Spaarbanken in den lande gingen in onroerend goed en door het gebrek aan toezicht liep dit zo uit de hand dat leningen met nieuwe leningen werden gedekt en rendementbetalingen aan obligatiehouders eveneens. Wat niet meer te achterhalen was moet door de belastingbetaler worden opgehoest en dat is volgens schattingen bij elkaar 500 miljard dollar.

Op de vraag waar voor banken de grote winstgroei vandaan komt, antwoordt Glossman: “Vorig jaar was dat het terugbrengen van kosten van kredietverstrekking maar voor dit jaar wordt waarschijnlijk het verschil in rentestanden de belangrijkste groeibron.”

De strengere regulering en het enorme begrotingstekort hebben er al toe geleid dat het aantrekkelijker is voor banken om aan de overheid te lenen, in de vorm van staatsobligaties bijvoorbeeld, dan aan bedrijven en particulieren. Het is door de lage inflatie en de rentestanden ook aantrekkelijk geworden om geld uit kortlopende leningen in langlopende investeringen te steken.

Omdat het lenen aan de overheid praktisch zonder risico is staat die vorm van investeren hoger aangeschreven dan lenen aan bijvoorbeeld kleine zelfstandigen of andere bedrijven. Hoe twijfelachtiger de status van het verleende krdiet, hoe meer kapitaal daar tegenover moet staan. Terwijl kleine bedrijven in de VS steen en been klagen over afgewezen leenaanvragen, kunnen overheden de ene obligatie na de andere uitschrijven.

Of het ooit weer net als vroeger wordt, is moeilijk te zeggen. Banken fuseren, schrapen winsten bijeen en boeken twijfelachtige debiteuren af. Winsten uit het uitgeven van effecten en het handelen in valuta compenseren de gebrekkige andere inkomsten. Net als bedrijven kunnen banken ook alleen floreren in een gezonde economie en daarvan is in de VS nog steeds geen sprake.

    • Lucas Ligtenberg