Bonn in verlegenheid door EG-kritiek op band met Iran

BONN, 15 OKT. De Duitse regering is in verlegenheid geraakt nu uit de VS en EG-hoofdsteden scherpe kritiek komt op een bezoek van de Iraanse minister voor de geheime diensten, Ali Fallahiyan, vorige week aan Bonn. De kritiek van Washington en de EG-partners is er vooral op gericht dat Duitsland de afgesproken politieke isolering van Iran op deze manier ondergraaft. Voorts is er ongerustheid over de mogelijkheid dat het Siemens-concern bereid zou zijn, eventueel via een Slowaakse partner, de bouw van een Iraanse kerncentrale in Bushehr te hervatten. Siemens heeft dat gisteren ontkend.

Ook in de regeringscoalitie zelf zou kritiek zijn geuit op de gesprekken van Fallahiyan met "staatsminister' Bernd Schmidbauer (CDU), die in Kohls kanselarij het werk van de Duitse veiligheidsdiensten coördineert en die het afgelopen jaar enkele keren in Teheran op bezoek is geweest. Fallahiyan sprak vorige week ook met de top van de buitenlandse inlichtingendienst en de binnenlandse veiligheidsdienst. Volgens de Süddeutsche Zeitung is daarop ook binnen die inlichtingendiensten zelf kritiek gerezen.

In en buiten Duitsland wordt verondersteld dat Fallahiyan in Bonn onder meer is komen praten over het binnenkort beginnende proces tegen de daders, onder wie een Iraniër, van de moordaanslag op vier Iraanse Koerden, vorig jaar in Berlijn, waarvoor het federale parket een Iraanse geheime dienst verantwoordelijk heeft gesteld. Wellicht heeft hij verband gelegd tussen de afloop van dat proces en het lot van twee in Iran wegens spionage gearresteerde Duitsers, van wie er één ter dood veroordeeld is.

Schmidbauer heeft de oppositionele SPD tekst en uitleg over de gesprekken met Fallahiyan moeten beloven. Hij zei gisteren alvast dat er over dat proces en de gearresteerde Duitsers niet is onderhandeld. Evenmin zouden over samenwerking van Duitse en Iraanse inlichtingendiensten afspraken zijn gemaakt (zoals de SPD vermoedt).

Bonns EG-partners achten de Duits-Iraanse contacten in strijd met een vorig najaar op de EG-top in Edinburgh gekozen gedragslijn. Die houdt in dat met Iran wegens zijn voortdurende schending van mensenrechten en het nog steeds bestaande doodvonnis tegen Salman Rushdie, de Britse schrijver van De Duivelsverzen, slechts een “kritische dialoog” mogelijk is.

Washington en Londen hebben er de afgelopen dagen geen geheim van gemaakt dat zij de Iraans-Duitse contacten wantrouwen. Zij beschouwen Teheran als een onbetrouwbare onderhandelingspartner; dat het Duitsland (Schmidbauer) afgelopen zomer is gelukt twee andere Duitsers vrij te krijgen, verandert dat niet.

Pag.5: Britten, VS geërgerd

De Britse regering heeft dat woensdag duidelijk gemaakt aan de Duitse ambassadeur in Londen, Peter Hartmann, tot voor kort naaste medewerker van Kohl in diens kanselarij. Begin deze week had de Britse ambassadeur in Bonn het misnoegen van zijn regering al bij Schmidbauer gemeld. Volgens Duitse kranten zou tussen Londen en Bonn inmiddels zijn afgesproken de kwestie iets kalmer te behandelen, mede omdat de Amerikanen, Britten en andere EG-partners al vorige week nauwkeurig waren ingelicht over de jongste Duits-Iraanse contacten.

Volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung is de Amerikaans-Britse ergernis eigenlijk al van ouder datum. Het blad herinnert eraan dat de Iraans-Duitse handelsbetrekkingen traditioneel goed zijn en dat Bonn in de jaren tachtig, tijdens de oorlog tussen Irak en Iran, niet zo duidelijk achter Irak ging staan als Washington, Londen en Parijs en destijds ook de Duitse ambassadeur - als enige Westerse mogendheid - niet uit “de belangrijke regionale macht Iran” had teruggeroepen. De Bondsrepubliek kan het diplomatieke kapitaal dat het daaraan overhield nu zo goed mogelijk voor zichzelf en haar EG-partners gebruiken, zo was de afgelopen jaren in Bonn wel te horen. Of dat diplomatieke kapitaal echt zo groot is weet men in de Duitse hoofdstad echter niet precies. Weliswaar noemde Fallahiyan de Iraanse-Duitse betrekkingen vorige week ,uitstekend”, maar het Iraanse blad Kayhan omschreef de Bondsrepubliek daarentegen dezer dagen als “een politieke dwerg”, schrijft de FAZ.

Deze krant verwijst verder naar een bericht in de Wall Street Journal van gisteren waarin wordt gemeld dat Iran erop uit zou zijn om de gestaakte bouw van een Siemens-kerncentrale in Bushehr weer op gang te krijgen en zo op termijn aan materiaal voor kernwapens te komen. Het Amerikaanse blad schrijft dat het Slowaakse bedrijf Skoda-Energo binnenkort een samenwerkingsovereenkomst met Siemens zal tekenen en dat Slowakije uit een stilgelegd blok kerncentrales nabij het Oostduitse Greifswald de nucleaire brandstof heeft opgekocht. Een woordvoerder van Siemens heeft gisteren ontkend dat zijn bedrijf van plan is om rechtstreeks of indirect mee te werken aan het afbouwen van de centrale in Bushehr. Ook persberichten dat Fallahiyan vorige week bij Siemens op bezoek is geweest zijn onjuist, zei hij.

    • J.M. Bik