Regisseur Wenders: Europese film verdwijnt zonder EG bescherming

BRUSSEL, 14 OKT. Twintig Europese tv- en filmproducenten en regisseurs protesteerden gisteren in Brussel tegen de Amerikaanse overheersing in de audio-visuele sector. Zij vrezen dat Europese film- en tv-produkties zullen verdwijnen onder druk van het commerciële "geweld' van Hollywood.

Extra beschermingsmaatregelen voor Europese culturele produkties achten zij noodzakelijk. Europese film- en tv-produktie moet geheel buiten het zogeheten GATT-akkoord over de vrijmaking van de wereldhandel worden gehouden, zo zeggen zij. Alleen dan kan de EG via subsidies, importquota's of zendtijdregulering een eigen Europese markt van cultuurprodukties handhaven, aldus de regisseurs. De VS verwijten de EG-landen juist dat ze de concurrentie vervalsen door rijkelijk subsidies uit te delen.

Gisteren ontmoetten de Amerikaanse handelsgezant Mickey Kantor en Europees Commissaris sir Leon Brittan elkaar in Brussel, in één van de laatste en beslissende onderhandelingsrondes voor de GATT. Het Amerikaanse Congres heeft president Clinton tot 15 december de tijd gegeven om deze zogeheten Uruguay-ronde met een akkoord te besluiten. Het GATT-akkoord beoogt juist een einde te maken aan tariefmuren, quota's en staatsinterventies in de wereldeconomie.

De Duitse regisseur Wim Wenders voorspelde echter dat Europa een "derde-wereldland' zou worden als de EG niet de eigen film- en tv-produkties buiten de vrijhandel mag houden. “De Europese filmindustrie zal in 2000 niet meer bestaan als we dit verliezen.” De Britse regisseur Jeremy Thomas sprak van "cinema-kolonisatie' door de Amerikanen. Ook de Belgische regisseur André Delvaux en de actrice Vanessa Redgrave waren aanwezig.

Binnen de EG-raad van ministers gaan alleen Frankrijk en Spanje zover dat ze culturele produkties totaal buiten het GATT-overleg willen laten. Andere landen pleiten voor een regeling binnen de GATT. Sinds 1989 bestaat er al een niet-bindende richtlijn die de lidstaten toestaat een bepaald percentage zendtijd te reserveren voor Europese produkties.

Ook commissaris Brittan vindt dat de Europese audiovisuele industrie extra beschermd moet worden. Maar hij wil niet dat "cultuur' buiten de GATT-afspraken wordt gehouden. Brittan zegt een "culturele specificiteitsclausule' in het GATT-akkoord te willen opnemen. Dat moet lidstaten in staat stellen “regionale, nationale of subnationale culturele identiteiten te beschermen of te bevorderen”. Een aparte positie binnen een GATT-akkoord geeft volgens Brittan meer bescherming dan totale uitzondering van het onderwerp. Ontstaat er onverhoopt een handelsconflict met de VS over Europese filmsubsidies dan treden er conform de GATT-regels allerlei overleg- en verzoeningsmechanismen in werking. Blijft cultuur buiten de GATT, dan zou de VS bij een handelsconflict ongehinderd vergeldingsmaatregelen kunnen treffen. Brittan wees erop dat Canada voor deze weg koos bij het Nafta-vrijhandelsakkoord met de VS en Mexico en daar nu spijt van zou hebben.

De Amerikaanse handelsgezant Kantor zei gisteren dat de VS eigenlijk niets voelen voor een aparte behandeling van Europese culturele produkties. “Er werken vijf miljoen Amerikanen in de amusementsindustrie. Bovendien gaat het hier om de vrijheid van meningsuiting; die zal niemand willen beperken.”