Ozonverdunning boven Antarctica dit jaar weer record

Opnieuw is dit jaar boven de zuidpool een verdunning van de ozonlaag waargenomen die vorige records in de schaduw stelt. Het zogeheten "ozongat' verscheen al in augustus, eerder dan ooit, en is dieper en uitgestrekter dan vorig jaar, dat al een opvallend record was, meldt de VN-organisatie voor meteorologie WMO.

Net als vorig jaar werd vooral het schaars bevolkte zuiden van Zuid-Amerika door de extreme ozonverdunning, en de ermee samenhangende verhoogde UV-straling, bedreigd. In andere jaren strekte het ozongat zich meer uit in de richting van Australië. Inmiddels heeft het "gat' zich weer tot de zuidpool zelf teruggetrokken. Boven het centrum van de zuidpool blijkt nu nog maar 30 procent van de hoeveelheid ozon te zijn die er was voordat zich een gat ontwikkelde. In de laatste dagen van september maten grondstations op Antarctica de laagste ozonwaarden die ooit in september gemeten zijn. Ballononderzoek leerde dat tussen 14 en 19 kilometer hoogte vrijwel alle ozon verdwenen was. De verwachting is dat het ozongat zich omstreeks half oktober gaat sluiten en tegen het einde van november goeddeels verdwenen zal zijn.

De aantasting van het stratosferische ozon (tussen 15 en 40 kilometer hoog) wordt vooral toegeschreven aan chloor en broom dat op grote hoogte vrijkomt uit cfk's en halonen. De concentraties daarvan zullen nog decennia stijgen, ondanks beperking van de produktie. Tot dusver werd ook een belangrijke rol toegeschreven aan het stof dat vulkanen als de Pinatubo in de stratosfeer brachten. Maar een woordvoerder van het KNMI wijst erop dat het Pinatubo-stof inmiddels uit de stratosfeer is verdwenen zonder dat dat zijn weerslag heeft op het herstel van de ozonlaag.

Het ozongat boven de zuidpool werd in 1982 voor het eerst door Britse onderzoekers waargenomen. Achteraf bleek dat Amerikaanse satellieten het al in 1977 zagen verschijnen. De verhoogde UV-straling die onder het Antarctische ozongat wordt gemeten blijkt de groeisnelheid van de algen in het zeewater rond de zuidpool aantoonbaar te verlagen.