Geïsoleerd Parijs hoopt op Kohl; Waar de Franse fermheid toe moet leiden weet niemand

PARIJS, 14 OKT. “La France Tergiverse..” is de onverwacht kritische kop die het dagblad "Le Parisien' vandaag plaatst boven een verhaal - met foto - over minister-president Balladur die zijn parlementaire achterban toespreekt. Na de brede verontwaardiging van de laatste weken over Amerika's commercieel imperialisme en Europa's laksheid begint enige zelfkritiek op Frankrijks buitenlands beleid de kop op te steken.

"Tergiverser' betekent dralen, tijdrekken, uitvluchten verzinnen. Dat was ongetwijfeld niet de indruk die de eerste-minister wilde achterlaten. Terwijl Helmut Kohl in de Franse Senaat pleitte voor waarachtige Europese eenwording en tegen protectionisme, zette Balladur zich in de Assemblée schrap om het buitenland nog één keer te waarschuwen. Het door de krant "Libération' als “brezjnevistisch” omschreven applaus van de gaullistische regeringsfractie liet hem weinig ruimte voor een genuanceerde opstelling.

Maar de twijfel krijgt vleugels nu de regering zich gisteren weer verder heeft vastgenageld aan heronderhandeling van de landbouw- en tv-paragrafen van het GATT-verdrag. Zo niet, dan is de lijn: "Als onze partners een verdrag willen sluiten over de onderwerpen waar we het wél over eens zijn, dan zijn wij graag van de partij.' Het lijkt een vrij doorzichtige omkering van de aanstaande schuldvraag.

Waar moet de redding vandaan komen? Na de harde uitspraken van de Amerikaanse onderhandelaar Kantor gisteren in Brussel, klampen politici en commentatoren zich - net als na de vorige Frans-Duitse ontmoeting - vast aan de bereidheid van de Duitse bondskanselier om te bemiddelen.

Velen beroepen zich dan op korte onderonsjes die zij na afloop van zijn toespraak met Kohl zouden hebben gehad. En op de passage waarin Kohl opriep een compromis te vinden tussen de Amerikaanse hardheid en de Franse rechtlijnigheid. Balladur en Kohl spraken elkaar gisteravond anderhalf uur, en hadden het over bemiddeling gehad.

Nelson Mandela, die als een verdwaalde toerist tussen het belangrijke bezoek in de Parijse agenda's werd weggemoffeld, zal ook geen oplossing hebben aangedragen. Een enkele vertwijfelde commentator denkt zelfs dat president Clinton misschien nog een verrassing in petto heeft voor de laatste avond, 14 december a.s.

Waar de Franse fermheid toe moet leiden, weet niemand. Balladur herhaalde gisteren de weigering van Frankrijk zich een onredelijk totaal-verdrag door de strot te laten duwen. En daar is sprake van zolang het is gebaseerd op “het vermeende Blair House-akkoord”. Bij een vorige gelegenheid had hij het over “le soi-disant préaccord de Blair House” (hier uitgesproken als blère-a-oesse); gisteren was het “le prétendu préaccord de Blair House”. Dat is weer een graadje onvriendelijker.

Kennelijk kan het niet anders gezien de binnenlandse politieke verhoudingen, die gecompliceerder zijn dan de ruime verkiezingsoverwinning van een half jaar geleden zou suggereren. De gaullistische RPR en met name haar leider Jaqcues Chirac heeft zich altijd sterk gemaakt voor de Franse boeren en moet nu volhouden. Balladur hoort bij die partij al probeert hij soms een centimeter speelruimte te winnen.

Steun van links krijgt hij daarbij ook niet. De socialisten juichten gisteren bijna even hard. Toen president Mitterrand "zijn' premier Balladur gisterochtend na de wekelijkse kabinetsvergadering in de bibliotheek van het Elysée een hoge onderscheiding liet omhangen (een lakei bespaarde het staatshoofd deze inspanning), kon er niet meer af dan: de geschiedenis zal over U oordelen. Toen Balladurs socialistische voorgangers Cresson en Bérégovoy hun lintje-na-zes-maanden kregen, was dat aanleiding voor allerlei historisch gezien dubieuze complimenten. Maar ondanks de zuiniger wordende betrekkingen tussen staatshoofd en eerste-minister lijkt het buitenlands handelsbeleid een nationaal gedragen zaak.

Desondanks blijft de grote vraag of Balladur beseft dat hij met vuur speelt. En zo ja, wat maakt dat hij liever de vrije export van TGV-treinen, auto's en medische apparatuur op het spel zet, en uiteindelijk een complete Europese crisis riskeert, dan eieren voor Frankrijks geld te kiezen? Voorlopig is zijn politieke polsstok niet lang genoeg.

    • Marc Chavannes