Soortenrijk land

Voorover gebogen tegen de strakke noordwester loop ik over het sompige zand. De wind jaagt vlagen zandkorrels en witte schuimvlokken over het strand. Af en toe slaat de regen in m'n gezicht. Na een uur geef ik mijn worsteling tegen de elementen op en sla ik rechtsaf, naar de beschutting van de duinen.

(lit.: Deltapad, LAW 5-1, blz. 88-93; folder Westerschouwen, voetspoor 25, Staatsbosbeheer).

Aan de zuidwestkust van Schouwen wordt het smalle strand begrensd door een klifkust van zand. Daar achter ligt een vele kilometers breed duingebied, dat al vóór de jaartelling bewoond was. Waar de wind het zand wegstoof kwamen resten van oude nederzettingen uit de Germaanse, de Frankische en de Saksische tijd bloot.

Haamstede ligt vanmorgen in een druilende, bij windvlagen striemende regen. Een eenzame toerist vlucht de weg over, naar café-restaurant Bom. Buiten het dorp loop ik langs de Moolweg, een prachtig asfaltweggetje met links koeien die allemaal de kont naar de wind hebben gekeerd.

Het duingebied de Zeepe, aan het eind van de Moolweg, is sinds een aantal jaren eigendom van Natuurmonumenten. Wie lid is kan de Zeepe in, een prachtig, licht golvend terrein waar Shetland-pony's hun bijdrage leveren aan het in stand houden van het soortenrijke landschap, zoals men dat zo mooi zegt. Gekleurde paaltjes duiden de wandelaar de weg.

De Zeepe is een wildernis van helm, vlier, duindoorn, duinroos en andere duinvegetatie. Her en der zijn holen van konijnen zichtbaar, een enorme mierenhoop laat zien wat samenwerking vermag. De mens heeft het hier ook geprobeerd: in een vallei getuigt een aantal wilgen, keurig op rij geplant, van een poging een boerenbedrijf te beginnen. Tevergeefs: het stuifzand bleek te machtig.

Dat zand werd pas bedwongen toen Staatsbosbeheer vanaf de jaren twintig de westelijker gelegen "dominiale duinen' beboste. Toen kwam de Zeepe in de luwte te liggen, en geleidelijk aan is het gebied begroeid geraakt. De pony's houden die groei nu in toom.

Al snel verlies ik de rode paaltjes uit het gezicht en wandel eenzaam over de duinvlakte. In de verte fungeert de vuurtoren als baken. Ik zet koers naar het Staatsbosbeheerbos in het westen. Het prikkeldraad vormt nauwelijks een barrière, plotseling loop ik in een ander landschap. Een bos met veel naaldbomen, her en der loofhout, en vooral veel voortdurend draaiende wandelpaden. Onder de bomen staan links en rechts paddestoelen, een paars kommetje op een steeltje, gevuld met water - een beeldhouwwerk in het klein.

Op weg naar het Noordzeestrand raak ik het spoor al snel bijster - de kaart van staatsbosbeheer is voor velerlei uitleg vatbaar, en bovendien stel ik kaarten liever niet bloot aan voortdurend neerstromende regens (handig, zo'n plastic mapje). Als ik de laatste duinenrij uiteindelijk toch ben gepasseerd is de wind veranderd in een storm.

Drie dames hebben de juiste richting gekozen, zuidoostwaarts, maar ik waag het erop en trotseer de elementen. U kent het resultaat. Ik vlucht de duinen in, en begeef me opnieuw op het illegale pad. De Meeuwenduinen zijn een Streng Verboden Toegang natuurgebied, u mag er beslist niet komen. Het is er wel heel erg mooi, met die tot veertig meter hoge duinen, soms dicht begroeid met struweel waar ik me doorheen worstel, elders met stukken wit stuifzand, met wegsprintende konijnen en fazanten.

Helemaal gesloten voor het publiek zijn deze duinen gelukkig ook weer niet: van 15 juli tot 15 maart - dus buiten het broedseizoen - is een prachtig slingerend pad, van de boswachterij naar de duinovergang 't Oude Vuur, toegankelijk.

De 58 meter hoge vuurtoren, gebouwd in 1837 en het sterkste kustlicht van Nederland, ziet er wat vreemd uit. Dichterbij gekomen blijkt dat hij is ingepakt in stukken zeildoek, niet bij wijze van kunst maar gewoon omdat het beton onderhoud vergt.

Door de villawijk van Nieuw-Haamstede en langs het zweefvliegveld (“voor passagiersvluchten aanmelden bij de slagboom”) loopt u rechtstreeks naar Haamstede terug, maar er is een mooiere route. Vanaf de vuurtoren loopt u terug naar het strand, en dan rechtsaf tot paal 7-989, waarna u weer landinwaarts trekt. U volgt nu het Deltapad, dat met roodwitte tekens is gemarkeerd, tot aan de Moolweg bij Haamstede.

Als u, over het schelpenpad tussen bos en weiland, nog even doorloopt, bereikt u het dorp Burgh. In de negende eeuw lag hier een Karolingische burg, tegen de binnenvallende Noormannen. Nu groeien in de dorpskern perebomen, die het dorp in de bloesemtijd (mei) een fraai aanzicht geven. De peren worden bij opbod verkocht.

    • Kees Calje