Na terugtrekking Amerikaans troepenschip uit Haïtiaanse wateren; Kans op terugkeer Aristide wordt klein

MEXICO-STAD, 13 OKT. De terugkeer van de democratie in Haïti, en van de eerste democratisch gekozen president van het land, Jean-Bertrand Aristide, volgens een door de Verenigde Naties opgesteld plan is uiterst onwaarschijnlijk geworden na de terugtrekking door de VS van een contingent militairen en burger-deskundigen. Hun schip voer gisteren naar de Amerikaanse marinebasis in Guantanamo baai, nadat het maandag was verhinderd aan de kade van Port-au-Prince aan te leggen.

In het havengebied houden manschappen van de Haïtiaanse hulppolitie, zogenoemde attachés, al sinds maandag de wacht. De attachés zijn nauw verbonden aan het militaire regime in Haïti.

In een reactie op de mislukte poging van de Amerikaanse militairen om in Haïti aan land te gaan heeft president Clinton gezegd de VN te zullen vragen het economische embargo tegen het eiland te herstellen. Het embargo was opgeschort omdat de Haïtiaanse militaire autoriteiten aanvankelijk hun medewerking leken te verlenen aan het VN-scenario voor de terugkeer van de democratie in het land.

Volgens dit plan zouden zo'n 1.600 manschappen van meer dan tien verschillende landen als adviseurs en constructeurs behulpzaam zijn bij het hervormen van het leger en het opbouwen van de infrastructuur in het land. De gekozen maar twee jaar geleden bij een staatsgreep verdreven president Aristide zou op 30 oktober moeten terugkeren in zijn land.

Aristide liet gisteren in Washington, waar hij in ballingschap verblijft, weten nog steeds de hoop te hebben dat internationale druk op het Haïtiaanse regime het hem mogelijk zou maken om inderdaad op 30 oktober terug te gaan naar Haïti. Maar diplomaten in de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince toonden zich uiterst pessimistisch over de voltooiing van het VN-plan na de terugtrekking van de Amerikaanse eenheid. Overigens blijft een voorhoede-eenheid van 46 Amerikaanse adviseurs voorshands tot maandag in het land in afwachting van verdere gebeurtenissen.

In de Veiligheidsraad van de VN zou de in moeilijkheden geraakte missie in Haïti vandaag aan de orde komen. Diplomaten bij de VN verwachtten gisteren dat de begin september opgeschorte sancties, waaronder een olie-embargo, volledig zouden worden hersteld. VN-vertegenwoordigers in Port-au-Prince hadden gisteren nog niet alle hoop opgegeven dat alsnog op korte termijn het plan voor Haïti kan worden uitgevoerd.

Een grote meerderheid van de Haïtianen is voorstander van de terugkeer van president Aristide, maar in de afgelopen dagen is duidelijk geworden dat het leger dit probeert te verhinderen. Dit ondanks een akkoord dat deze zomer in New York werd gesloten tussen Aristide en legerleider Raoul Cedras over het herstel van de democratie in het land. Als onderdeel van het akkoord zouden Cedras en politiecommandant luitenant-kolonel Michel François deze week moeten aftreden, voorafgaande aan de terugkeer van Aristide. Cedras heeft inmiddels laten weten niet te zullen aftreden; François heeft herhaaldelijk gezegd dat Aristide nooit meer mag terugkeren naar Haïti.

Het Haïtiaanse leger, en met name de politie, heeft de afgelopen twee jaar van militaire dictatuur met harde hand geregeerd. Volgens verschillende mensenrechtenorganisaties zijn meer dan 2.000 aanhangers van president Aristide vermoord of verdwenen. Daarbij wordt de beschuldigende vinger vooral gewezen in de richting van kolonel François. Het Haïtiaanse leger heeft een lange geschiedenis van verbondenheid met de (drugs)smokkel op het eiland.

    • Reinoud Roscam Abbing