El Paseo: Spaanse wervelstorm

Voorstelling: El Paseo van Federico Garcá Lorca door Theater Cosmic. Regie: Annemarie Prins. Vormgeving: Ellen van der Horst. Spel: Marline Williams, Patty Pontier, Mike Ho Sam Sooi, e.a. Gezien: 9/10 Theater Cosmic Amsterdam. Aldaar nog tot 14/11.

"Een hommage aan Federico Garcá Lorca' wordt het genoemd. En: "Een gepassioneerde aanklacht tegen alles wat het leven vernietigt'. Onder de titel El Paseo heeft Annemarie Prins een locatieproject gemaakt, dat niet alleen een reis is door het werk van de Spaanse schrijver Garcá Lorca, maar ook door het recent in gebruik genomen Theater Cosmic in de Amsterdamse Nes - een pand dat bedoeld is als ontmoetingsplaats voor binnen- en buitenlandse kunstenaars.

El Paseo, dat ook letterlijk de reis of de wandeling betekent en ontleend is aan Lorca's surrealistische script El Paseo de Buster Keaton, begint in de catacomben van het theater. Daar, onder de lage zoldering en tussen muren opgesierd met opschriften als: “eens zullen paarden in kroegen wonen” en “wees op je hoede”, reciteert een vrouw een tekst waarin een "ik' zegt op zoek te zijn naar de kindertijd. Wanneer ze uitgesproken is, neemt een man het in het Engels van haar over. Op hetzelfde moment beginnen elders in de kelder acteurs op rustige toon, afwisselend in Nederlands, Engels en Spaans, verschillende tekstfragmenten voor te dragen en op te lezen.

Zittend op een trapje, achterover geleund in een strandstoel of staande achter een lessenaar, in rossig verlichte vertrekken of in een gemeubileerde kamer roepen de spelers een versplinterd beeld op van Spanje en Granada, waar Lorca vandaan kwam en stierf. Het zijn verhalen en gedichten over erotiek en vooral ook over de dood, daarmee verwijzend naar het begrip "un Paseo' dat in de Spaanse burgeroorlog stond voor: iemand uit wandelen nemen om hem terecht te stellen. Een lot dat Lorca in 1936 trof omdat hij poëzie schreef die de Spaanse fascisten onwelgevallig was.

De groep toehoorders valt al gauw uiteen: eenieder kan op eigen gelegenheid door de enorme ruimte dwalen, gelokt door onverwacht opklinkende stemmen, muziek uit een cassetterecorder en gezang dat even plotseling afbreekt als het is begonnen.

Uiteindelijk komen de luisteraars toch weer samen. Via gangen en trappen komen ze boven in de kleine zaal terecht waar twee jongemannen in wit ondergoed en een matrozenjak een homo-erotische scène uit Lorca's onbekende stuk Het Publiek opvoeren. Na een eerste kalm opgezegde versie volgt een tweede met zeer fysiek spel.

De tocht eindigt in de grote zaal. Een man achter een muziekstandaard treedt op als verteller van het verhaal van de reis van Buster Keaton, dat gelijktijdig door een acteur op de fiets en door twee actrices wordt uitgebeeld. Ten slotte lezen drie van de vier spelers voor (opnieuw in Nederlands, Engels en Spaans) uit de dichtbundel Poeta en Nueva York. Om beurten zijn hun zinnen enkele seconden helder en verstaanbaar om vervolgens weg te zinken in een kakofonie van geluid.

Zo trekt de voorstelling als een wervelstorm voorbij, een herinnering achterlatend aan een onnavolgbaar concert van stemmen, klanken en woorden, lyrisch en intens en heel erg Spaans. Na niet meer dan een uur staat men weer buiten met een suizend hoofd en het gevoel dat de theatermakers de boel daar binnen weliswaar flink overhoop hebben gehaald, maar dat Lorca's slechts halfbegrepen beelden niet de kans hebben gehad blijvende sporen na te laten.

    • Noor Hellmann