Ook de Beurs naar de beurs?

Grootbeleggers lopen de Effectenbeurs links en rechts voorbij. Die kopers en verkopers van pakketten aandelen in één bedrijf spreken een prijs af en regelen de zaak daarna buiten de beurs om. Waarom zou je een bank en de beurs in de arm nemen en die extra provisie betalen? Een reden: een bemiddelaar kan een hogere prijs in de wacht slepen voor een verkoper.

Neem de verkoop van bijna 17,7 miljoen certificaten ING Groep, eigendom van de Staat, aan het pensioenfonds PGGM voor 71,64 per stuk, totaal bijna 1,3 miljard gulden. De drie betrokken partijen blijken dat samen te hebben geregeld. De verkoop ging niet via de beurs, hoewel ING Bank wèl beurslid is en wellicht daarom door de beurs gedwongen kan worden om de transactie te melden en zo bij te dragen in de kosten van het beursapparaat, toch mede opgezet voor grote beurspartijen en hun dito orders.

Deze ING-transactie lijkt enigszins op die van 6 juli toen ABN Amro 3,78 miljoen Ahold's van de familie Heijn kocht en die op de beurs voor 94,50, onder de toenmalige dagkoers, met winst probeerde te verkopen. De beurs dwong de bank de aankoopprijs te melden.

Zo'n forse verkoop door de familie weerspiegelt een negatieve lange termijn visie. Je gaat toch nog niet verkopen wanneer de koers naar de 120 gaat? De sombere verwachting komt uit, want gisteren sloot Ahold op 89,70. Hoe zit dit met ING?

Het bedrijf (de Groep) adviseert de overheid (de familie) om uit beschermingsoogpunt (dat was afgesproken) te verkopen aan één betrouwbare en (ING)favoriete koper (PGGM) en verstrekt de verkoper als dank voor de iets lagere prijs die hij ontvangt (zo'n groot aanbod drukt als regel de koers) een subsidie van 27,5 miljoen gulden. Is dit adviseren, bemiddelen, handjeklap, koersorkestratie, een open en transparante markt, een nieuw soort beschermingsconstructie?

Welke rol speelt de ING Bank? Wat is het verschil met de ABN Amro? Kan de bank zich onttrekken aan de verplichtingen ten opzicht van het beurstoezicht en zich schuil houden achter die grote dikke groepsmoeder? Wanneer dat het geval is, zien we hoe een bank en een verzekeraar zich in de verzekerbank achter elkaar verschuilen en zich eventueel aan controle onttrekken.

Wie profiteert van deze privatisering? Gisteren sloot ING op 79,80, circa 8 gulden boven de afgesproken koers. Ahold daalde na de verkoop. Beleggers hebben kennelijk meer vertrouwen in de visie van de Heijn'n dan in die van de Staat en zorgden er met hun kooplust voor dat het pakket nu al 140 miljoen gulden meer waard is. Dat loopt de schatkist mis, maar alle houders van ING-aandelen zijn daarentegen bijzonder tevreden met deze (tijdelijke?) rally.

Waarom heeft Financiën niet meer gehandeld als koopman en de functie van koper, adviseur en bemiddelaar strikt gescheiden? Misschien omdat in de Nederlandse financiële wereld moeilijk scheidingen zijn aan te brengen. Er wordt weleens gemonkeld over al die duistere kruisverbanden in Japan, maar hier lijkt het net zo.

Daarom was het de moeite waard geweest eerst alle partijen te horen en daarna een buitenlandse bank in de arm te nemen om de verkoop te regelen. Verplicht via de beurs, als een restrictie van de overheid die belang heeft bij een goed werkende beurs, want daar komen de ING-koersen tot stand waar de verkoopprijs van afgeleid is.

En PGGM? Die heeft nu met 17,7 miljoen aandelen de dekkingswaarde om 177 duizend call-opties ING te schrijven. Dat is zeer veel, want het totaal aantal uitstaande ING-opties bedraagt slechts 85 duizend. Wanneer het pensioenfonds extra rendement wil maken met schrijven kan het nu met de april 75 op 7,90 al 11 procent in een halfjaar halen en zelfs 15 procent als het tot verplicht leveren komt.

Kopers van calls moeten daarom rekening houden met een sterke tegenpartij die de koersen kan drukken en manipuleren. Zeker is dat niet, maar het is wel verleidelijk om een beetje van de huidige hausse te profiteren.

Uit de ING-transactie zou je kunnen afleiden dat niet alleen Londen ons Amsterdam bedreigt, maar dat ook binnenlandse partijen regelmatig een loopje met de beurs nemen. Nog even en het is een gewoon commercieel bedrijf dat moet vechten om klanten binnen te halen. Daar is niets tegen, maar kan de huidige organisatie die zware taak aan? Wordt het misschien tijd voor een aanpak die past in deze tijd: de eigenaren (banken, commissionairs en hoeklieden) brengen hun beurs samen naar de beurs en dragen het zo over aan beleggers? De beurs gaat naar de beurs. Hoeveel moet zo iets kosten?