Karlsruhe houdt laatste woord; Duits Hof kan leven met "Maastricht'

PAG.5 MET DE SCHRIK VRIJ

BONN, 12 OKT. Het Duitse Constitutionele Hof heeft vanmiddag voor een kleine sensatie gezorgd door de Duitse regering volledig groen licht te geven voor de EG-verdragen van Maastricht, maar tegelijkertijd de betekenis van die verdragen onverwacht vergaand te relativeren.

Volgens de hoogste Duitse rechter blijven de verdragen namelijk opzegbaar, terwijl het Hof zelf de beslissende toetsing behoudt bij eventuele strijdigheid tussen Europese wet- en regelgeving en de Duitse grondwet. Dit schrijft het Hof bij een toelichting op zijn vanmiddag uitgesproken afwijzing van een reeks klachten.

Bondspresident Richard von Weizsäcker kan morgen de verdragen over de Europese Politieke Unie (EPU) en de Europese Monetaire Unie (EMU) dus tekenen, zodat aan de eis dat alle twaalf EG-staten per 1 november geratificeerd hebben zal worden voldaan. De Duitse regering hoeft haar elf EG-partners ook niet om heronderhandelingen te vragen. Maar kanselier Helmut Kohl zal de uitleg die het Constitutionele Hof te Karlsruhe geeft aan "Maastricht' op de EG-top van 29 oktober als een soort permanente Duitse appendix moeten voorleggen.

Volgens "Karlsruhe' blijven de Maastrichtse verdragen opzegbaar, de Duitsers blijven dus baas in eigen huis, de beoogde Europese Politieke Unie en de Europese Monetaire Unie openen niet de weg naar een Europese bondsstaat maar naar een statenbond.

Het Hof wijst de klachten van de vroegere EG-topambtenaar Manfred Brunner en vier Duitse Groene Europarlementariërs tegen respectievelijk ongrondwettig Duits soevereiniteitsverlies en een tekort aan democratische bevoegdheden van het Europarlement af. Het ziet geen grond voor het door Brunner gevreesde soevereiniteitsverlies en het ziet de rechten van het Europese parlement niet door "Maastricht' geschaad. Wel vindt het Hof dat de Duitse regering moet blijven streven naar versterking van de democratische controle in de EG.

In zijn toelichting, die rond het middaguur nog slechts in de vorm van een persverklaring beschikbaar was, beklemtoont het Constitutionele Hof dat de D-mark behouden blijft, of terug moet keren, als niet voldoende is verzekerd dat de in het EMU-verdrag voorziene Europese munt even hard is, of als niet wordt voldaan aan de afgesproken EMU-criteria inzake nationale schulden, begrotingstekorten en inflatiepercentages (waaraan nu alleen Frankrijk en Luxemburg voldoen).

Bovendien blijft “Karlsruhe” zelf de hoogste toetsende instantie als EG-regels strijdig met de grondwet zouden zijn. Volgens een eerste uitleg van Duitse deskundigen is deze laatste opvatting van het Hof, die de hoogste rechter als bewaker van de grondwet dus zelfs “boven” het Europese Hof zou plaatsen, uniek in de EG-geschiedenis. Of deze opvatting te verenigen is met de EG-verdragen staat volgens deze deskundigen echter nog te bezien.