Sfinx kijkt mee over schouder van de "Kleine Generaal'

Op het KNVB-sportcentrum in Zeist waart niet alleen de geest rond van Rinus Michels, de Sfinx wordt er ook nog regelmatig in levende lijve gesignaleerd. De Generaal als souffleur van Dick Advocaat?

NOORDWIJK, 11 OKT. In de tijd dat hij nog de luitenant was van De Generaal waren de persconferenties van het Nederlands elftal voor hem net colleges. Dan stelde hij zich verdekt op achter in de zaal, gewapend met een opschrijfboekje en een ballpoint. Het was zeker niet alleen de technische informatie die Dick Advocaat noteerde over zijn befaamde leermeester Rinus Michels. Hij stak veel op van zijn rechtlijnigheid, de verstandhouding met de pers, de openheid naar de spelers en tal van organisatorische aspecten rondom Oranje. Zes jaar liep hij stage bij de gelouterde Michels en dat was een leerzame periode. Hoewel hij de uitstraling mist van zijn voorganger en nooit zal kunnen tippen aan zijn humor en verbale kwaliteiten, werkt Advocaat toch in de geest van de Sfinx.

Net als Michels zal Advocaat niet gauw een speler selecteren die bij zijn club op de reservebank bivakkeert. Als een kandidaat-international in zijn ogen geschikt is voor een bepaalde positie, roept hij hem niet op voor een andere taak. In de affaire-Gullit stelde Dick Advocaat zich net zo op als Michels zou hebben gedaan. De ex-trainer van onder meer Ajax en Barcelona weigerde als bondscoach ook altijd concessies te doen aan zijn speelplan ten behoeve van één speler. Het woord knieval kwam in zijn vocabulaire niet voor. Zelfs niet in belang van Oranje. Denk maar aan de affaire-Ronald Koeman, die zich vanuit Barcelona één keer bemoeide met de in zijn ogen te behoudende strijdwijze en de volgende interland buiten de ploeg werd gehouden.

Bert van Lingen, die assistent was van Michels en nu functioneert als de rechterhand van Advocaat, ziet wel de overeenkomsten tussen de beide coaches, maar hij vindt ook dat de "Kleine Generaal' zijn eigen weg is gegaan. “Advocaat doet dingen die Michels niet gedaan zou hebben. Maar toch zal hij steeds in zijn achterhoofd houden wat hij bij zijn voorganger heeft opgestoken. Toen Advocaat begon lag er een goed fundament. De regels van het Nederlands elftal lagen vast. Daar hoefde hij niets aan te veranderen. Ik denk dat de organisatie bij weinig teams zo goed is geregeld. Wij proberen in te spelen op allerlei situaties. Soms moet je dan optreden als advocaat van de duivel.”

Het is de vraag in hoeverre Advocaat nog wordt gesouffleerd door zijn mentor. Op het KNVB-sportcentrum in Zeist waart niet alleen de geest rond van Marinus Jacobus Hendricus Michels, de Sfinx wordt er ook nog regelmatig in levende lijve gesignaleerd. Officieel heeft Michels tot en met volgend jaar een overeenkomst met de KNVB als technisch adviseur van het sectiebestuur betaald voetbal. Het gerucht dat hij daarvoor een honorarium ontvangt van viereneenhalve ton per jaar, wordt door technisch bestuurslid Karel Jansen afgedaan als “volstrekte nonsens.” Een onbezoldigd karakter heeft het baantje in elk geval niet. De functie van technisch adviseur is een ruim begrip. Dat strekt van jeugdvoetbal tot adviezen op gebied van een nieuwe bekercompetitie. Maar in de overeenkomst, nog afgesloten door het afgetreden college van Van Rooijen, is ook opgenomen dat Michels de uit- en thuiswedstrijden bijwoont van het Nederlands elftal. Hij volgt Oranje nog op de voet. Advocaat zegt dat Michels geen enkele bemoeienis meer heeft met het nationale team. Bert van Lingen verklaart echter dat er wekelijks contact is met Michels. “En dan gaat het ook over actuele zaken. Maar in feite heeft Michels Oranje toch achter zich gelaten. Hij werkt nu meer aan zaken voor de lange termijn.”

Michels doet er niet moeilijk over dat hij nog weleens van gedachten wisselt met Advocaat. Waar praten zij dan over? “Dat blijft tussen Dick en mij”, zegt hij. “Een enkele keer gaat het over het Nederlands elftal. Maar dat is zeker niet het belangrijkste aspect van onze gesprekken.” Toen Michels vorige week maandag evenwel samen met Advocaat Heerenveen-Feyenoord bijwoonde, zal het toch niet alleen over het weer zijn gegaan. En op de dag dat de selectie voor Nederland-Engeland werd bekend gemaakt, was Michels toevallig ook in Zeist.

De suggestie dat Michels zijn opvolger van adviezen heeft voorzien in de beslissing om Ruud Gullit niet meer te benaderen voor Oranje, wuift Advocaat lachend van de hand. “Daar had ik Michels niet voor nodig. Ik heb nooit aan mezelf getwijfeld in deze affaire. Bovendien was ik niet in Nederland toen de polemiek op gang kwam, maar in Noorwegen met het UEFA-jeugdteam. Het is wel zo dat Michels zijn mening altijd heel genuanceerd kan geven.”

Toen de Generaal vorig jaar afzwaaide na zijn laatste grote veldslag, het EK in Zweden, was het wel duidelijk dat hij nooit helemaal afscheid zou nemen van het topvoetbal. Nu heeft hij op 65-jarige leeftijd zoveel activiteiten dat er van een rustige oude dag niets terecht komt. “Maar die kan ook nog wel even wachten”, meent hij. Volgens Michels is zijn taak als technisch adviseur van het sectiebestuur nooit vast omschreven. “Ik ben op afroep beschikbaar als ze me nodig hebben.”

Michels geeft voor de KNVB cursussen en lezingen. Hij krijgt ook op internationaal niveau vaak uitnodigingen. Zo trad hij onlangs op als coördinator voor een UEFA-congres voor jeugdcoaches in Finland. Binnenkort zal hij de trainers van Israel toespreken. Michels is ook technisch adviseur van de wereldvoetbalbond FIFA. Woensdag zal hij namens de KNVB een representatieve functie vervullen in de contacten met de Engelse officials.

Karel Jansen hoopt de komende tijd vaak een beroep te kunnen doen op Rinus Michels. Het bestuurslid in het nog verse sectiebestuur werkt aan een hoofdstuk technische zaken in het beleidsplan dat in november wereldkundig wordt gemaakt. Jansen: “Ik wil zijn toekomstvisie graag meenemen in onze plannen met betrekking tot het toernooi om de KNVB-beker en de competitie. Daarnaast houd ik hem van allerlei andere zaken op de hoogte. Michels is en blijft een voetbaldier. Het lijkt me een goede zaak als de bond van zijn kennis en deskundigheid profiteert. Daarnaast heeft hij internationaal gezien een ambassadeursfunctie voor Nederland.”

Bert van Lingen, gepokt en gemazeld in het jeugdvoetbal, is van mening dat er zelfs nog te weinig gebruik wordt gemaakt van de expertise die Michels in zijn trainersloopbaan van 27 jaar heeft opgebouwd. “Ik zeg altijd: de bond zou trainers als Michels uit moeten zuigen. Maar dat geldt voor de totale duur betaalde staf in Zeist. Het is echt niet zo dat Michels er conservatieve ideeën op nahoudt. Op het gebied van zaken als het aantal clubs per divisie en een promotie/degradatieregeling vind ik hem zelfs vernieuwend.”

    • Erik Oudshoorn