Schlippenbach

Globe Unity Orchestra: 20th Anniversary (FMP CD 45). Schlippenbach Trio: Physics (FMP CD 50). Distributie: BVHAAST

Alexander von Schlippenbachs positie in Duitsland lijkt op die van Misha Mengelberg hier. Formeel opgeleid als componist dook hij al snel in de improvisatie-muziek, met als eerste grote wapenfeit het stuk Globe Unity uit '66. Het leidde tot een gelijknamig free jazz-orkest, dat decennia lang bijeen bleef komen, zij het soms slechts voor een enkel optreden.

Op 20th Anniversary horen we het 12-mans orkest, kort voor zijn ontbinding tijdens een concert in de Berliner Philharmonie. De muziek, een suite van ruim een uur, varieert van heel ruig tot pastoraal en is doortrokken van "ontsnappingen' van de verschillende solisten, onder wie trompettist Toshinori Kondo, saxofonist Evan Parker, trombonist George Lewis en bassist Alan Silva. Hun bijdragen geven de diverse suite-delen hun eigen snelheid en dichtheid, hun specifieke kleur en zelfs temperatuur.

In elk klimaat echter blijft Schlippenbach overtuigend de baas, met sturende clusters ter bedwinging van chaos en voedende accoorden als er 'leegloop' dreigt. Het resultaat is een spannende cd die duidelijk maakt dat free jazz niet, zoals sommigen denken, per definitie moet leiden tot loos kabaal. Met Physics, uit '91, met alleen Evan Parker en slagwerker Paul Lovens, bewijst Von Schlippenbach andermaal dat free jazz iets anders is dan zomaar wat doen. Misha Mengelbergs humor en zin voor dada moge hij dan misschien missen, aan gründlichkeit en richtingsgevoel ontbreekt het hem niet.