Prinses verdwaald in keizerrijk van de chaos

Voorstelling: Prinses van Chichen Itza door De Balie/Y-podia. Regie: Rense Royaards; decor: Peter de Kimpe; spel: Ingrid Kuijpers, Stefan Jung, Machteld Stolte. In De Balie Amsterdam van 14 t/m 16/10.

“Het "Niets'... in dit land struikelt men erover bij elke stap. Het was beslist minder zwaar om de piramides in Egypte te bouwen dan het Mexicaanse "Niets' te overwinnen.” Charlotte van Saksen-Coburg, dochter van de Belgische koning, is nog maar net in Mexico als ze in een brief aan Napoleon III klaagt over de problemen waarmee ze zich in haar kersverse keizerrijk geconfronteerd ziet. In 1864 hadden zij en echtgenoot Maximiliaan staan springen om naar "het land met de achttien klimaten' te gaan, maar daar wordt hun al gauw duidelijk dat ze het moeten opnemen tegen een "complete chaos'. Binnen twee jaar eindigt het keizerlijk bestuur in een drama: Maximiliaan sterft voor een vuurpeloton waarna Charlotte, onbegrepen en krankzinnig, de rest van haar leven slijt in afgelegen Belgische kasteeltjes.

In Prinses van Chichen Itza, een produktie van Rense Royaards, zet een opsomming van historische feiten aanvankelijk de toon. In sneltreinvaart lepelen Stefan Jung, Ingrid Kuijpers en Machteld Stolte de onfortuinlijke levensgeschiedenis op van de "serieuze prinses' voor wie "iets goeds verwezenlijken' een levensdoel was. Ze zitten aan houten tafels en bladeren in albums met knipsels en brieven waaruit nu en dan wordt geciteerd. De presentatie heeft zo'n hoog boekhoudkundig gehalte dat een ondersteunende diavertoning op zijn plaats was geweest, ware het niet dat de presentatoren zelf de beelden erbij leveren door zich te vereenzelvigen met hun studieobjecten en hen als in een echt toneelstuk tot leven te roepen.

Ingrid Kuijpers kruipt in de huid van Charlotte - ze is een prinses met hangende mondhoeken en een ietwat droeve hondeblik die verraden hoezeer het leven haar teleurstelt. Stefan Jung als de dolgedraaide, hevig transpirerende boekhouder neemt de rol van Maximiliaan op zich en ontpopt zich dan als een driftige en geëmotioneerde man. Welke functie Machteld Stolte in de voorstelling heeft is onduidelijk: ze zit het grootste deel van de tijd overbodig te wezen en komt slechts bij uitzondering vanachter een ouderwetse typemachine vandaan om een minuscuul bijrolletje te vervullen.

Het deels vertelde en deels uitgebeelde verhaal is onderhoudend - althans tot het moment dat de keizer sterft. De voorstelling is dan zo'n beetje halverwege en tot die tijd slagen de spelers erin feiten en fictie, vroeger en nu op een acceptabele en soms amusante manier te combineren. Daarna begint Prinses van Chichen Itza steeds trager te worden om tenslotte als een nachtkaars uit te gaan. Het is alsof al die door Royaards zo ijverig verzamelde gegevens uiteindelijk op een hoop zijn geveegd waar de acteurs zich het laatste half uur plichtmatig doorheen worstelen.