Gorbatsjov "bereid' tot terugkeer

MOSKOU, 11 OKT. Michail Gorbatsjov is bereid in de Russische politiek terug te keren als dat “nodig is om het land te redden” - en dat is volgens hem al bijna het geval.

“Als de situatie in Rusland zo wordt dat ik alles opzij moet zetten om me te wijden aan Russische zaken, om het land te redden, dan zal ik dat doen”, zo zei de laatste president van de Sovjet-Unie zaterdag in een vraaggesprek met de krant Komsomolskaja Pravda. En hij voegde eraan toe: “Ik denk dat we op de rand van zo'n situatie verkeren.”

De krant had hem gevraagd of hij terug wilde keren in de actieve politiek. Gorbatsjovs antwoord kan betekenen dat hij zich kandidaat wil stellen voor de Russische presidentverkiezingen, die president Jeltsin heeft aangekondigd voor 12 juni. Jeltsin deed die aankondiging overigens twee weken geleden als concessie tijdens de machtsstrijd met het parlement en Ruslands regio's. Daarna heeft hij zich alleen nog uitgelaten over parlements- en lokale verkiezingen.

Gorbatsjov trad in december 1991 af, vier maanden nadat een mislukte staatsgreep de weg had vrijgemaakt voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en voor een dominerende rol van Boris Jeltsin als president van Rusland. Gorbatsjov werd directeur van een eigen wetenschappelijke stichting en een veelgevraagd spreker over de hele wereld. Zouden er buiten Rusland Russische verkiezingen worden gehouden, dan zou Gorbatsjov zeker winnen. Maar binnen Rusland is Gorbatsjov heel wat minder populair. Veel Russen houden hem verantwoordelijk voor de toestand waarin hun land zich nu bevindt.

Desalniettemin heeft Gorbatsjov veel van zich laten horen sinds Jeltsin op 21 september het parlement onbond. Nadat hij zijn bezoek aan Italië afbrak om met spoed naar Moskou terug te keren, heeft hij overal vraaggesprekken gegeven en ingezonden stukken naar de kranten gestuurd. Daarbij heeft hij steeds scherpe kritiek op Jeltsin geuit. “Jeltsins besluit (het parlement te ontbinden) was ongerechtvaardigd, zinloos en anti-democratisch” zei Gorbatsjov bijvoorbeeld op 22 september. En: “Zó omgaan met de grondwet, z'n voeten erop vegen, maakt de weg vrij voor bolsjewisme.” (25 september). Of: “Ik had een demonstratie van kracht kunnen accepteren, maar niet het vernietigen van het Witte Huis met tanks. Ik veroordeel deze slachting.” (7 oktober).

Of Gorbatsjov nu wel of niet meedoet, Jeltsins team zal de komende verkiezingen verliezen, zo voorspelde de vroegere Sovjet-leider zaterdag. “De mensen wachten op verkiezingen. Ze zullen komen stemmen en ze zullen de autoriteiten verwerpen die de afgelopen negen maanden op het Russische politieke tapijt hebben liggen worstelen en nu ook nog eens zijn gaan schieten.”