Bolkestein loopt voor het liberale Europa-orkest uit

Terwijl de tweede man in de VVD-fractie, Hans Dijkstal, gisteren bijna gretig inging op een aanbod van PvdA-voorzitter Felix Rottenberg om nog vóór de verkiezingen te gaan praten over een "paarse' coalitie van PvdA, D66 en VVD, verwijderde in hetzelfde weekeinde VVD-fractievoorzitter Frits Bolkestein zich met zijn opvattingen over Europa zichtbaar van de PvdA en D66. Zijn ideeën vertonen steeds meer gelijkenis met die van de Britse Conservatieven.

In De Roestbak in Almere-Haven, waar de de Nederlandse conservatieven zaterdag hun Europa-Partijraad hielden, bleek Bolkesteins Euro-scepsis nog aanzienlijk groter dan rond de ratificatie van het verdrag van Maastricht een jaar geleden. Evenals bij de Tories vorige week op hun partijcongres in Blackpool was de gebeten hond bij Bolkestein de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Delors. Op de conjuncturele problemen in de EG, zei Bolkestein, had Delors slechts het klassieke antwoord van de mercantilist: meer subsidies, regulering en protectionisme. En dat terwijl de Europese economieën in feite “overgesubsidieerd zijn, overgereguleerd en overbeschermd”.

“Geen Brusselse bemoeienis met indrustriepolitiek, volksgezondheid of onderwijs”, ageerde Bolkestein in De Roestbak. Het sociale protocol, opgehangen aan het verdrag van Maastricht, moet verdwijnen, vindt hij, een opvatting die zelfs premier John Major te ver gaat. Bolkestein wil ook “opnieuw overdenken” wat de maximale omvang van de Gemeenschap is, een omslachtige manier om te zeggen dat de EG wellicht geen nieuwe landen moet opnemen. Een monetaire unie wil hij nog wel - daarin verschilt hij van mening met de Tories - maar dan slechts een mini-systeem: “een vergrote D-Markzone: Duitsland, Benelux, Denemarken, Oostenrijk en (misschien) Frankrijk”.

De ongeveer zeventig partijraadsbezoekers in Almere-Haven reageerden tamelijk lauw op Bolkesteins verhaal. Een 15-tal onder hen heeft zich kandidaat gesteld voor het Europese Parlement; hun neiging om flink anti-Europees te doen, was niet erg groot. Ook de drie zittende Europarlementariërs, Jessica Larive, Floris Wijsenbeek en Gijs de Vries wierpen zich bepaald niet op als “de bewakers van de anti-Europeanisering”, zoals hun Tory-collega's dat bij voortduring in Blackpool deden.

De leider van het VVD-drietal in Straatsburg, De Vries, legde in een rede wel de vinger legde op onvolkomenheden in de EG, maar gaf verder een schets waaruit de EG tevoorschijn kwam als een onontbeerlijk instrument voor de stabiliteit van Europa. Bolkestein leek met zijn Euro-sarcasme behoorlijk voor het liberale orkest uit te lopen, zich wellicht zelfs al in een zijstraat te bevinden. De partijraad ging gewoon aan het werk met het Europese verkiezingsprogramma, urenlang schavend aan gedetailleerde wensen over wat Europa allemaal moet en niet moet.

Niet alleen lijkt Bolkestein in zijn pártij dus wat alleen te staan, ook daarbuiten kan hij slechts rekenen op applaus van de kleine confessionele partijen. Terwijl ongeveer op hetzelfde moment zaterdag D66-leider Hans van Mierlo in Nieuwspoort voor een paarse coalitie van PvdA, D66 en de VVD zat te pleiten, verwijderde de VVD-leider zich net als bij de algemene politieke beschouwingen duidelijk van aartsrivaal D66. Hun politiek, zei Bolkestein, wordt momenteel geleid door “coalitiedwang”. Een coalitie met CDA en PvdA. (RM)