Zelfmoord 2

Vraag aan mr A.J. Heerma van Voss: Hoe stelt u zich uw sterven voor? De beker van wanhoop en verdriet tot de laatste slok ledigend? Of toch ook wel blij met hulp tijdens het laatste zware parcours?

Als u zich niet voorstelt dat u als een afgetobd mens gaat wachten tot uw fysieke functies het opgeven, een of meer organen den dienst weigeren en het totale samenspel in de war sturen tot de dood er op volgt, als u zich dat niet voorstelt, kunt u er zich dan een voorstelling van maken hoeveel verschil er zal zijn tussen in alle eenzaamheid een plastic zak over uw hoofd trekken enerzijds, en anderzijds na overleg met en met hulp van uw arts (en zo mogelijk van uw naasten) voor altijd inslapen? En als u uw heldere juridische kijk op de zaken gaat kwijtraken, als u eigenlijk geen gat meer gaat zien in voortbestaan, geeft u dan de voorkeur aan een harde manier van zelfdoding, of kunt u zich voorstellen dat u het niet in eigen hand zou houden maar hulp zou aanvaarden van iemand uit een andere beroepsgroep? Of denkt u door uw nauwe relaties met de geestelijke gezondheidszorg het wel in uw eentje te kunnen klaren? Niet iedereen kan via een achterdeur naar binnen bij de man of vrouw die de sleutel van de medicijnkast heeft. Misschien wijst u als jurist die veel te maken had met TBS- klanten een dergelijke slinkse manier van doen van de hand...maar een mens is maar een mens. Ik denk aan de velen die geen andere mogelijkheden hebben dan een ander, die professioneel de macht heeft, in vertrouwen te nemen en van hem of haar te verwachten dat hij of zij helpt op iedere adequate en integere manier die voor zijn lijden aan het leven de beste is. En dat kan hulp bij zelfdoding zijn.

Waarom toch deze competentiestrijd van juristen tegenover artsen? U noemt het argument, dat meegaan met de wens van suarecidale patifornten en hun wens serieus nemen wellicht veel mensen van hun suarecide zal weerhouden een debaters-truc. Wat te zeggen van uw voorbeeld van automutilatie als iets dat niet strafbaar is maar waarbij medische hulp onzinnig zou zijn. Het is altijd mogelijk een nieuw probleem uit het ongerijmde te toveren.

U vindt euthanasie en hulp bij zelfdoding begrippen met een zeer verschillende kleur. Maar u laat zelf de kleuren vervloeien. Als een ander, omdat je zelf niet meer uit je ziekenhuisbed kunt stappen, het apparaat uitschakelt, dan is dat geen euthanasie. In dat geval spreken we, als het terecht gebeurt, van stoppen met medisch zinloos handelen. Als het niet terecht gebeurt, is het geen acceptabele manier van euthanasie.

Ja, u vraagt zich terecht af of er naast de behoefte aan medische hulp nog iets anders speelt bij het stervensritueel. Daar gaat het nu juist om. Om erkenning en toestemming van het recht om met hulp van anderen op milde wijze dat deel van het leven te beleven dat de dood is. Erkenning en toestemming van de maatschappij en, als het echt goed gaat, van de naasten, zo mogelijk. Nee, bij hulp bij zelfdoding is niet opeens alles wat pijnlijk, eenzaam en naar is aan zelfdoding verdwenen, men sterft alleen. Het is een te ernstige zaak om badinerend over te spreken, al is spot natuurlijk een strijdmethode om wind uit de zeilen te nemen. Tot slot dit: het gaat er iet om wie er over gaat. Artsen hebben hun medisch-technische inbreng en hun kennis van de lichamelijke en geestelijke pathologie, ethici en juristen dragen aan wat mag en kan moraliter en in de maatschappij, de leiders van religieuze en geestelijke stromingen voeren aan wat geoorloofd is voor de leden van de eigen kring. Alleen aan de rechter is het toezicht op naleving van de wet, maar dan wel van een wet die past in dit tijdsgewricht, volgens welke hulp gegeven mag worden aan wie kan overtuigen dat het stadium van de ingewikkeldheden van willen en tegelijk niet willen, gepasseerd is in de richting van de duurzame en vastberaden wil.

Of tenslotte ook alle geneesmiddelen vrij verkrijgbaar zullen zijn, net als plastic zakken, dat zal de toekomst leren.