Onderzoekster volgt "criminele geldstromen'

AMSTERDAM, 9 OKT. Wanneer overheidsmaatregelen, die moeten voorkomen dat criminele vermogens via de banken worden witgewassen, effekt sorteren, zullen criminelen naar andere mogelijkheden zoeken hun winsten te investeren.

Dat concludeert E. Udink van de Vrije Universiteit in Amsterdam in het rapport “Criminele geldstromen: schijn en werkelijkheid”. In opdracht van de stichting Maatschappij en Politie deed zij onderzoek naar het witwassen van crimineel geld in Nederland. Witwassen is via allerlei verhullende constructies een illegale vermogensaanwas de schijn van wettigheid verlenen.

In het rapport beschrijft Udink acht witwasconstructies. Het illegaal verkregen geld is in de meeste gevallen afkomstig uit drugshandel. Haar informatie komt uit dossiers van de politie en de Fiscale Inlichtingen en Opsporings Dienst (FIOD). De criminelen staken hun geld in onroerend goed en in bedrijven. Met name in de horecasector wordt veel geïnvesteerd. Volgens Udink is gebleken dat sommige cafés alleen konden bestaan door crimineel geld. Ook de transportsector is een dankbaar doelwit. Udink beschrijft ook een geval waarin een verdachte via een gefingeerde schilderijtransactie, 280.000 gulden witwast om te investeren in zijn - op naam van zijn vriendin gesteld - autobedrijf.

In het kader van EG-afspraken is Nederland verplicht om banken en andere financiële instellingen te verplichten melding te maken van dubieuze zaken. De wet Melding Ongebruikelijke Transacties (MOT), die banken verplicht om transacties boven de 25.000 gulden te melden, wordt komende week door de Tweede Kamer behandeld.

De doelstelling van de wet MOT is tweeledig: een preventieve werking en het behulpzaam zijn van politie en justitie bij de opsporing van witwasactiviteiten. Dit kan echter onmogelijk tegelijkertijd worden bereikt, zegt Udink. De opsporing van illegale vermogens kan worden bemoeilijkt doordat verplichtingen tot identificatie, registratie en melding de witwasser dwingen nog verder ondergronds te gaan.

Udink wijst op de belangrijke rol van de notaris. De crimineel kan niet om deze persoon heen, omdat een overdracht van onroerend goed alleen rechtsgeldig is, als die via de notaris heeft plaatsgevonden.

Volgens de onderzoekster moet een notaris nog beter (kunnen) nagaan wie er schuilgaat achter een buitenlandse onderneming die het onroerend goed koopt of een hypothecaire lening geeft. Uit de acht bestudeerde zaken concludeert Udink dat de notaris makkelijk buiten schot blijft, óók als hij een discutabele rol heeft gespeeld.

Volgens een vertrouwelijke inventarisatie van de georganiseerde misdaad die onlangs in opdracht van het ministerie van justitie is gemaakt door de afdeling misdaadanalyse van de Centrale Recherche Informatiedienst is de georganiseerde misdaad veel meer verweven met de bovenwereld dan werd aangenomen.