Beveiliging zit tussen de oren

Geen beweging blijft onopgemerkt. Bij elke stap zwaaien camera's de bezoeker achterna. Zwaailichten flitsen, sirenes loeien, tourniquets klikken open en dicht, een plaat pantserglas komt als een guillotine naar beneden vallen om een loket af te sluiten.

Paranoïa is het voornaamste sentiment op de vakbeurs Security in Utrecht. “Beveiliging zit tussen de oren”, zo leert Schiphols manager corporate security J. Verdonk zijn personeel. Wees waakzaam, let op verdachte types, draag altijd je magneetkaartje. Want de barbaren staan aan de poort: inbrekers, vandalen, pyromanen, spionnen, terroristen, hackers.

In Nederland geeft het bedrijfsleven jaarlijks 85 miljoen uit aan beveiligingssystemen. Vooral de opmars van de camera lijkt niet te stuiten. “U vindt hem vast niet”, daagt een verkoper van Lips zijn klant uit. Op een beeldscherm zoomt een verborgen camera in op diens kruin, geen rooskorreltje blijft verborgen bij de haarscherpe beelden van Lips. Het is maar een van de honderden detectiesystemen die op Security worden aangeboden. Waar de camera alleen het karwei niet aankan, biedt Siemens even verderop gevoelige sensoren als de sidderaal (elektromagnetisch), de ratelslang (infrarood), de vleermuis (ultrasoon) of de spin (seismisch).

Bij Alarmnet Zuid beveiligen ze op afstand. Camera's zenden per modem periodiek beelden naar de meldkamer. “Hiermee hebben we een mergelgroeve tegen een pyromaan beschermd. Die kwam wekelijks een lopende band of graafmachine in de brand steken. Wij hebben dat opgenomen en hem via "Opsporing Verzocht' laten opsporen”, zegt M. van Kolsteren met gepaste trots. Een bijdrage aan dit televisieprogramma is in deze branche zoiets als een ster in de Michelin-gids. Alarmnet Zuid hangt op verzoek overal camera's op, verborgen of openlijk. Van Kolsteren: “Ze worden ook wel gebruikt om na te gaan wie steeds dat geld uit de kassa haalt. Wanneer een baas per camera wil controleren of zijn personeel hard genoeg werkt? Wij installeren ze alleen maar, hoe ze gebruikt worden is niet onze zaak.”

Cameraspecialist GYYR heeft zich pas op de Nederlandse markt gewaagd. Een groeimarkt, zo denkt de Amerikaanse vertegenwoordiger. Hij demonstreert beeldschermen die in vieren worden gesplitst, met instelbare bewegingssensoren. Als er iets op het scherm of op een deel van het scherm beweegt, gaat een alarm af. GYYR mikt op het bedrijfsleven, maar het bedrijf verheugt zich al op de tijd dat, in navolging van de Verenigde Staten, de markt van “de wat beter gesitueerde woonwijken” zich opent. “Deze camera's zijn ook heel geschikt om je eigen zwembad mee te beveiligen. Als je kindje te dicht bij de rand komt, gaat het alarm over. Of als 'tweede ring' in je beveiliging. Zijn ze je inbraakalarm gepasseerd, dan kan zo'n verborgen camera elke beweging registreren in de kamer waar je kostbare schilderijen hangen.”

Ook de particulier met onveiligheidsgevoelens kan op Security wel iets van zijn gading vinden. Bij de uitstalling "Hong Kong' bijvoorbeeld een keur aan plastic gadgets. Sirenes en zwaailichten voor aan de gevel, inbraakalarm, metaaldetectors, medicijnkast-beschermers. The Wanderer, die een signaal afgeeft wanneer een kind een bepaalde perimeter overschrijdt. Of een infrarood-sensor, vermomd als oudhollands gevellampje.

Het bedrijfsleven is evenwel de belangrijkste markt op deze vakbeurs. “De Koude Oorlog is weliswaar voorbij, maar de spionnen hebben het drukker dan ooit”, waarschuwt Wortelboer Holland BV. Een batterij papierversnipperaars staat fluisterzacht karton tot confetti te vermalen. Maar snipperen is allang niet meer voldoende, nu volgens De Waal Malefijt van Exxon een professionele "informatiemakelarij' is onstaan, georganiseerd volgens het aloude communistische cellensysteem.

In de papieren maatschappij, met de Russen als voornaamste informatiedieven, was het leven nog zo eenvoudig. Gewoon je lade goed afsluiten en niets laten slingeren. Maar stalen kluizen, pantserglas of drievoudig gelamineerd folie houden de informatiemakelaar niet tegen. Faxen, computerbestanden en autotelefoons zijn voor een hacker eenvoudig te kraken. Alweer een nieuwe markt voor de georganiseerde beveiliging. Want van de justitie, die zichzelf niet eens kan automatiseren, hoef je op dit punt weinig te verwachten, zo wordt in alle toonaarden herhaald.

De moderne ondernemer moet ook tal van fysieke verdedigingsringen om zijn glazen burcht opwerpen. Slagbomen, barricades en tourniquets, bewaakt door particuliere beveiligingsbedrijven. Vooral in de toegangssystemen valt nog veel vooruitgang te boeken. Waar je vroeger in jongerencentra de status van medewerkers kon aflezen aan het gewicht van de sleutelbos, zo doe je dat in de huidige bedrijvenparken aan de hoeveelheid magneetkaartjes. De pasjes worden steeds dunner en bevatten steeds meer informatie. Bij de nieuwe systemen verschijnt de foto van de werknemer bij de beveiligingsbeambte op het beeldscherm zo gauw hij zijn pasje in de sleuf van de tourniquet steekt.

Na jaren van snelle groei is de rek tijdelijk uit de beveiligingssector. Al blijft de markt formidabel: een omzet van 1,8 miljard gulden op jaarbasis, werkgelegenheid voor 14.000 mensen. Maar het imago laat te wensen over. De pers schrijft alleen maar over beveiligingsmensen als ze een Van Gogh uit een museum stelen, klaagt C. Berger, voorzitter van Federatie Beveiliging Nederland. Terwijl er toch hard wordt gewerkt aan betrouwbare certificaten en erkenningsregelingen om het kaf van het koren te scheiden.

Berger: “En voeg daar aan toe het gejengel van de politie over al die valse alarmen.” Want de grote broer loopt met plannen rond om een lijst van alarmcentrales te publiceren die de meeste valse meldingen doorgeven. Op een doorsnee-avond worden er nogal wat sensoren geactiveerd in Nederland; van de 140.000 meldingen die de alarmcentrales aan de politie doorgeven, gaat het in zo'n 130.000 gevallen om loos alarm. Maar wat zeurt de politie toch met haar “zinloze en lasterachtige campagnes”, briest Berger. Is het niet veel beter om op een vals alarm af te gaan dan maar wat richtingloos rond te rijden met een surveillancewagen?

De vestingwallen van staal, glas en siliconen waarachter de ondernemer van nu zich barricadeert bieden geen zekerheid en zorgen voor geheel nieuwe problemen. Na een dagje Security groeit de sympathie voor de Utrechts korpschef Wiarda. Die vertolkte maandag bij de opening van Security de nostalgie naar een eenvoudig verleden, toen de ondernemer nog zelf van zich af sloeg. Met een eerlijke houten honkbalknuppel.

    • Coen van Zwol