Bergkamp kan het ongelijk van Gullit aantonen

NOORDWIJK, 9 OKT. De belangen die volgende week woensdag bij Nederland-Engeland een rol spelen zijn bijna te veel om op te noemen. Verlies van Oranje betekent uitschakeling en bij een gelijkspel is er nog slechts een theoretische kans op kwalificatie voor het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten.

Afgezien van het bedrijfsleven, dat bij een groot toernooi altijd hoopt een graantje mee te pikken en zich in zo'n periode graag achter Oranje schaart, hebben de directe betrokkenen ook zo hun eigen belangen. Wat bondscoach Dick Advocaat betreft is het beladen duel interessant voor zijn conduite staat. Plaatst Nederland zich voor het WK dan komt zijn doel, een contract bij een topclub, dichterbij.

Voor een aantal spelers biedt het toernooi de laatste mogelijkheid om nog een keer op het hoogste podium te acteren. Het gaat om Rijkaard, Wouters, Ronald Koeman en de weliswaar afwezige Van Basten. Zij zijn in '96 waarschijnlijk te oud om nog aan het EK in Engeland deel te nemen. Hun interlandcarrière krijgt een roemloos einde als het Nederlands elftal woensdag in de Kuip ten onder gaat.

Vandaar dat de gelederen aan de vooravond van Het Duel, dat ook een botsing van twee voetbalstijlen mag worden genoemd, bij Oranje volledig gesloten zijn. De Cruijff-adepten in de media hebben de afgelopen weken tevergeefs door middel van een Gullit-lobby gepoogd tweespalt te zaaien. Afgezien van een onhandig en onnodig faxje, waarin hij Gullit om opheldering verzocht - een smetje op zijn handelwijze - bleef Dick Advocaat in dit spervuur fier overeind.

De routiniers binnen zijn selectie schaarden zich en bloc achter hem. De kritiek van Gullit op het concept, waarin hij zelf niet meer kan functioneren, wordt door spelers als Koeman, Rijkaard en Wouters niet gedeeld. Als rechtsbuiten wil Gullit, die nu furore maakt bij Sampdoria, graag met een back achter zich spelen. Door zijn gewicht en ouderdom valt het anders voor hem niet meer te belopen. Zeker niet als zijn directe tegenstander ook nog eens opkomt en hij gedwongen wordt mee te verdedigen. In de fatale interland tegen Denemarken tijdens het EK brak Nederland dat al op. Gullit verwijt Advocaat tevens dat hij het systeem te snel heeft aangepast aan het duo Bergkamp/Jonk. Met name op het middenveld bracht dat een paar omzettingen met zich mee.

Advocaat benadrukte gisteren in Noordwijk, waar Oranje zich verzamelde voor de eerste oefensessie, nog eens dat het huidige spelconcept tot stand kwam in overleg met een delegatie van de internationals. Daar is Gullit notabene zelf nog bij betrokken geweest. Maar ook andere routiniers als Ronald Koeman, Wouters en aanvoerder Van Basten. Het opstellen van een rechtsback tegen ploegen met twee spitsen leek voor alle betrokkenen ongewenst. Want zo'n speler heeft een groot deel van de wedstrijd geen tegenstander. Zijn taak kan beter worden overgenomen door een middenvelder die de aanval van impulsen voorziet.

Advocaat had Gullit gezien zijn huidige vorm achter de spitsen kunnen laten opereren. Maar dan zou hij Bergkamp moeten opofferen en dat lijkt lood om oud ijzer. De ex-Ajacied mag dan bij Inter Milaan nog niet zijn draai hebben gevonden, in Oranje is hij vaak goed voor een treffer. Afgezien dan van de wedstrijden tegen Noorwegen en San Marino. In de confrontatie met Engeland liggen er voor hem mogelijkheden gezien de trage en soms onhandige centrumverdedigers. Verder zou het wel erg ver gaan om het systeem nu helemaal af te stemmen op een speler, Gullit, die in mei zelf bedankte en toen verklaarde dat jongere spelers een kans moesten krijgen.

Advocaat heeft zich deze week geërgerd aan de kritiek. Hij vindt dat hij zo langzamerhand onheus wordt bejegend. “Tot voor kort vond ik de kritiek nog wel reëel. Je weet dat je als bondscoach op de vingers wordt gekeken. Maar de argumenten die worden gehanteerd moeten wel kloppen met de feitelijkheden. De media in Engeland lieten na de verloren interland in Noorwegen van niemand nog iets heel. Nu zie je dat de krachten zich bundelen.” Over de "speldeprikken' uit Barcelona maakt hij zich evenwel niet al te druk. “Cruijff komt al vijftien jaar met kritiek. Als hij niets meer aan te merken heeft, zou dat een slechte zaak zijn. Ik begrijp trouwens niet wat hij bedoelt. Als Johan dat nu eens duidelijk kan maken, kan ik er misschien nog iets mee doen.”

De Hagenaar streeft de komende dagen naar een juiste balans tussen 'voetballend vermogen' en fysieke kracht in zijn elftal. Aan dat laatste ontbrak het Oranje op Wembley. “Maar ook tegen Polen hebben de Engelsen laten zien dat zij op het randje van het toelaatbare kunnen spelen. Zo wisten ze de tegenstander te intimideren.”

Met Erwin Koeman in de gelederen heeft de Oranje-selectie iets meer body gekregen. Volgens Advocaat kreeg de PSV'er echter de voorkeur boven Rob Witschge, omdat deze “duidelijk niet in een beste vorm verkeert. Terwijl Erwin wel volop elke week agressie vertoont.” Kieft kreeg geen uitnodiging omdat hij bij PSV geen diepgaande speler meer is en zich, overigens noodzakelijkerwijs, op het middenveld voornamelijk bezighoudt met de opbouw.

Wie er bij Engeland dan ook uiteindelijk fit is om te spelen, Oranje zal geducht moeten zijn op twee snel counterende spitsen. Het ligt voor de hand dat Van Gobbel - ondanks zijn strafzaak in de Helderse affaire - en Frank de Boer in het centrum de mandekkers zullen zijn. Maar veel interessanter is de samenstelling van de voorste linie. Advocaat kan in het centrum Bosman posteren en Roy of Ronald de Boer op links, Overmars op rechts. Een andere variant zou kunnen zijn: Ronald de Boer in het centrum, Roy op links. De momenteel lichtgeblesseeerde Ajacied is over de grond sterker dan Bosman. In de lucht zal de Anderlecht-speler het toch moeilijk krijgen tegen de kopsterke Engelsen.

Advocaat heeft nog een paar dagen om de sleutel te vinden die leidt tot het succes. In alle constructies zal Bergkamp gebrand moeten zijn om het ongelijk van Gullit te bewijzen. Hij kan nu aantonen dat het systeem terecht op hem en Jonk is afgestemd.