"We wisten al dat Toni erg goed was'

FRANKFURT, 8 OKT. Het nieuws over de Nobelprijs voor literatuur is bij de Amerikaanse uitgevers van Toni Morrison op de Buchmesse later gearriveerd dan waar ook ter wereld. Als ik donderdag om kwart voor een met Morrisons vroegere Nederlandse uitgever Henk Figee naar de stand van Alfred A. Knopf loop om te kijken hoe daar op het heugelijke feit zal worden gereageerd, heerst daar een absolute rust. Redacteuren zitten in kamertjes gesprekken te voeren en willen niet gestoord worden. We kijken maar eens in de displays of we boeken van de nieuwe Nobelprijswinnares zien. Niets.

Amerikaanse uitgevers zijn alleen geïnteresseerd in nieuwe boeken. Voor Knopf bestaat Toni Morrison niet. Haar naam komt niet voor in de folders en catalogi die overal liggen. Er is nergens een foto van haar te zien.

Om één uur, het moment van de bekendmaking, komt er niemand om het heugelijke nieuws te melden. Geen blijde gezichten, geen champagne. We beginnen ons af te vragen of we ons niet vergist hebben in de stand. Ik vraag Robert Purdon, de standmanager van het overkoepelende Random House, of Morrison haar boeken nog wel bij Knopf uitgeeft. “Ja hoor,” antwoordt hij, “en we hopen dat ze dat ze dat ook nog lang zal blijven doen, want ze is erg goed.”

Waar blijft het telefoontje of de fax? Twintig minuten later vertrekt Morrissons redacteur Gary Fisketjohn met Donna Tartt en een andere redacteur naar een restaurant voor de lunch. Zij zijn de komende uren onvindbaar. Tegen tweeën arriveert eindelijk een handgeschreven fax met het verlossende nieuws. Toni heeft de Nobelprijs! Iedereen begint heen en weer te rennen en de directie van Random House zoekt contact met Princeton, waar een schreeuwende ('screaming') Toni Morrison al van het nieuws op de hoogte blijkt te zijn.

De stand wordt nu overstroomd door cameraploegen en journalisten. Purdon belt naar Amerika met het verzoek zo snel mogelijk boeken en folders over te vliegen. Er wordt een persbericht opgesteld en Random House komt met een eerste commentaar. “We wisten altijd al dat Toni heel erg goed was en kans maakte op de Nobelprijs, maar we hadden er nu niet op gerekend,” zegt Jane Friedman van Random House. “She's the leader of the pack.”

Uitgeverij Rowohlt, Morrisons Duitse uitgever, hoorde het nieuws wel kort na enen. Hun stand wordt snel met een grote foto opgesierd en er wordt een persconferentie georganiseerd.

In Duitse literatuurkringen komt de uitverkiezing van Toni Morrison als een volslagen verrassing. Tijdens een feestje bij Suhrkamp-directeur Siegfried Unseld gingen de meeste Duitse critici er woensdagavond van uit dat Hugo Claus de prijs zou krijgen. Alleen Marcel Reich-Ranicki had een andere mening. Hij hield vol dat het Günter Grass zou worden.

Henk Figee die Morrison vorig jaar in haar woonplaats Princeton opzocht karakteriseert haar als een krachtige vrouw, "iemand om rekening mee te houden'. De Nederlandse uitgeverij Amber waar Morrisons laatste twee boeken zijn uitgegeven heeft naar Nederland de opdracht doorgegeven om snel een hoge oplage te laten bijdrukken.

    • Reinjan Mulder