President Mitterrand krijgt twee keer zijn zin

PARIJS, 8 OKT. Immigranten die door een ander Westeuropees land van de zogeheten groep van Schengen zijn afgewezen behouden in Frankrijk naar alle waarschijnlijkheid de mogelijkheid asiel aan te vragen. Met deze eigen uitleg van het verdrag van Schengen heeft president Mitterrand deze week voor de tweede keer bij een politiek symbolisch onderwerp aan het langste eind getrokken.

Het socialistische staatshoofd hield eerder deze week verder vol dat Frankrijk vooralsnog geen kernproeven gaat nemen, hoewel China daar wel toe is overgegaan en de Verenigde Staten hervatting van hun proeven voorbereiden. De centrum-rechtse regering van premier Balladur staat in beide kwesties onder druk een harder beleid te voeren. Zowel minister van defensie Léotard als de politiek leider van de regerende RPR, Jacques Chirac, pleitte gisteren openlijk voor hervatting van de Franse kernproeven.

In beide gevallen heeft de minister-president ervoor gekozen de open confrontatie met de president uit de weg te gaan. Balladurs systematische weigering politieke problemen tot een crisis te laten uitgroeien is kennelijk een belangrijke factor achter zijn aanhoudende populariteit bij de Franse kiezers. Uit de jongste peilingen blijkt dat hij de enige presidentskandidaat van rechts zou zijn die een kandidatuur van de huidige voorzitter van de Europese Commissie, de socialist Jaqcues Delors, zou kunnen verslaan. De opvolging van Mitterrand speelt volgens het boekje overigens pas voorjaar 1995.

De regering heeft gisteravond bekendgemaakt dat een wetsontwerp naar de Raad van State is gestuurd dat Frankrijk in staat stelt het Verdrag van Schengen over vrij verkeer van personen binnen Frankrijk, de Benelux-landen, Duitsland, Italië, Spanje en Portugal volledig toe te passen, maar met één essentiële toevoeging.

Op grond van het verdrag hebben buitenlanders wier asielverzoek al in één van de deelnemende landen is afgewezen, niet het recht het in een ander Schengen-land nog eens te proberen. Dat principe wilde de huidige regering graag in de wetgeving vastleggen. Minister Pasqua van binnenlandse zaken werd daarbij deze zomer echter op de vingers getikt door het Constitutionele Hof. Dat constateerde strijdigheid met de in de Franse grondwet vastgelegde gastvrijheid jegens asielzoekers.

Voor de socialisten doemde het spook van de vreemdelingenhaat op. De president heeft zich nu met succes woordvoerder gemaakt van degenen die niet willen dat Frankrijk toegeeft aan de roep om de voordeur te vergrendelen. Vreemdelingen “wier situatie rechtvaardigt dat zij de bescherming van Frankrijk inroepen” kunnen het in Frankrijk toch nog eens proberen, als het huidige ontwerp wet wordt. Dat is nog niet zeker, want er bestaat veel verzet tegen in brede kringen ter rechter zijde van het politieke centrum.

Het ministerie van premier Balladur weigert tot nu toe iedere toelichting op de beslissing. De eerste minister wilde aanvankelijk met een gewone wet een compromis in deze zaak regelen. Maar de Raad van State gaf in september als zijn oordeel dat de kwestie daar grondwettelijk te cruciaal voor was. Nu moet toch de grondwet zelf een kleine ingreep ondergaan.

De jongste peilingen maken het opnieuw moeilijker voor Balladur de afgunst van zijn partijgenoten te trotseren. Dat wordt geïllustreerd door de kansen van de sterkste figuur van links: Jacques Delors zou de gedoodverfde kandidaat van rechts, burgemeester Chirac van Parijs (RPR), en diens aartsrivaal oud-president Giscard d'Estaing (UDF) met gemak achter zich laten. Alleen tegen Balladur kan Delors niet op.

De formeel gezien logische kandidaat van de Parti Socialiste op dit moment is overigens Michel Rocard. Deze oud-premier onder Mitterrand is met een offensief voor herstel van links begonnen. In de peilingen legt Rocard het echter af tegen zowel Chirac, Giscard als Balladur, met nederlagen die in deze volgorde zwaarder worden.

    • Marc Chavannes