Hoe was mijn dag ook al weer? Kinderboekenweekgeschenk van Joke van Leeuwen

Joke van Leeuwen: Het weer en de tijd. Uitg. Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse boek ter gelegenheid van de Kinderboekenweek 1993.

Joke van Leeuwen heeft een feilloos gevoel voor de magie van het gewone, voor datgene wat je, als je eenmaal over een bepaalde hoeveelheid kennis en inzicht beschikt, onherroepelijk kwijt bent. Naarmate je ouder wordt verliezen de dingen hun glans, je wordt misschien wel wijzer maar zeker niet rijker.

In Dit boek heet anders (1992) was het het verschijnsel schoolreisje dat, omdat ze niet precies weten wat dat inhoudt, in de hoofden van drie kinderen een eigen leven begint te leiden, in haar nieuwste boek Het weer en de tijd is het het winnen van een prijs. De hoofdpersoon in dit verhaal - het kinderboekenweekgeschenk van dit jaar - het jongetje Max, is geobsedeerd door prijsvragen, maar hoeveel kleurplaten hij ook instuurt, nooit wint hij wat. 'Je moet zorgen dat je opvalt', zegt zijn moeder, en zodoende komt Max op het idee de zoveelste kleurplaat met jam in te kleuren. Dit omdat de wedstrijd is uitgeschreven door een jamfabrikant. En zowaar, eindelijk beet. Max wint een weekend voor hemzelf en zijn ouders in een huisje in "het dichtbije buitenland'. In eerste instantie beschouwt hij het huisje en de bijbehorende inboedel als zijn prijs, maar zo eenvoudig blijkt het niet te zijn. De inventarislijst stelt hem voor grote problemen omdat hij 's nachts een vreemd meisje aantreft waarvan niet duidelijk is of ze wel of niet bij de prijs hoort. Een en ander leidt tot een wonderlijke geschiedenis die uiteindelijk meer vragen oproept dan er antwoorden worden gegeven.

Om die reden is Het weer en de tijd een tamelijk gewaagd boekje geworden, althans naar kinderboekenweekgeschenk-maatstaven. Voor veel kinderen zal dit een eerste kennismaking zijn met het werk van Joke van Leeuwen, en het is de vraag of bij voorbeeld het sublieme, meer evenwichtige Dit boek heet anders daar niet geschikter voor is. Anderzijds is Het weer en de tijd, voor zover het de schrijfstijl betreft, een typische Van Leeuwen: de manier waarop zij voortdurend dingen ter discussie stelt waar je doorgaans niet bij stilstaat is onnavolgbaar. Zo wordt de vraag "En vent, hoe was jouw dag?' die Max' ouders hem stellen, niet gedachteloos beantwoord maar zij roept juist allerlei gedachten op. "Dan ging Max denken: hoe was mijn dag ook al weer? Meestal was de dag niet zo erg van hem. Hij was van de school en van de klas en van wat-er-allemaal-moest.' En vaak noteert Van Leeuwen haar grapjes zo terloops dat je er bijna overheen leest: "Ze slenterden over een leeg plein met een monument voor gevallenen. Dat was een stevig groen beeld van een man die nog rechtop stond.'

Joke van Leeuwen verstaat de kunst argeloos en daardoor extra alert tegen de werkelijkheid aan te kijken, zoals eigenlijk alleen kinderen dat kunnen. Misschien moet je juist een beetje kind-af zijn om die bijzondere kwaliteit te herkennen. Een beetje blasé - maar niet te veel.