"Leerplichtwet biedt genoeg instrumenten tegen spijbelen'; Ambtenaar leerplicht over voorstel CDA

ROTTERDAM, 7 OKT. “De leerplichtwet biedt instrumenten genoeg om op te treden tegen ouders van spijbelaars. In het uiterste geval kunnen ze celstraf krijgen.” L. Aarsbergen, vice-voorzitter van de landelijke vereniging van leerplichtambtenaren, is het niet eens met het CDA-voorstel om ouders van notoire spijbelaars te korten op hun kinderbijslag. “Leerplicht en kinderbijslag moet je gescheiden houden. Ik kan als leerplichtambtenaar toch niet gaan beoordelen of ouders recht hebben op geld?”

Een leerplichtambtenaar kan, als hij vindt dat ouders te weinig doen om hun spijbelend kind naar school te krijgen, een proces verbaal uitschrijven. “Maar dat doen we alleen als allerlaatste mogelijkheid. Er gaat een hele weg aan vooraf van overleg met de school, ouders en de leerling. Meestal werkt dat prima en zijn ouders blij dat er iemand van buitenaf komt praten over de problemen met hun kind.” In de gemeente Ede, waar Aarsbergen werkt, zijn in het afgelopen jaar op de negentienduizend leerplichtigen acht processen verbaal opgemaakt.

Meestal krijgen ouders die voor de rechter moeten komen een "pedagogische straf'. “Ze moeten bijvoorbeeld drie maanden later terugkomen om te vertellen hoe het gaat met het onderwijs van hun zoon of dochter.” Een betere methode dan geld inhouden, vindt Aarsbergen. “Het zijn vaak mensen uit achterstandssituaties. Die hebben al weinig geld.”

Hoewel ze een opsporingsbevoegdheid heeft, wil Aarsbergen vooral niet gezien worden als een controleur die met een bonnenboekje rondloopt om boetes uit te schrijven. “De naam leerplichtambtenaar mag dan erg streng klinken, ons werk lijkt nog het meest op dat van een maatschappelijk werker. We komen op voor het recht van kinderen op onderwijs.”

Volgens Aarsbergen moet vooral aandacht worden besteed aan het voorkómen van spijbelen. “We hebben maandelijks overleg met de scholen in Ede, waarop we zorgleerlingen bespreken. Zo kun je direct ingrijpen bij dreigend verzuim. Daar is de leerplichtwet ook voor bedoeld.” Ze is dan ook tevreden met de door de gehele Kamer gesteunde motie dat de positie van leerplichtambtenaar moet worden versterkt.

Over het aantal leerlingen dat spijbelt, bestaan geen precieze cijfers. Aarsbergen heeft niet de indruk dat het de afgelopen jaar is toegenomen in Ede. “Integendeel. Toen ik begon kreeg ik wel eens telefoontjes over leerlingen die wekenlang niet op school waren geweest. Die kinderen waren doodongelukkig want ze werden helemaal niet gemist. Dat is duidelijk afgenomen nu we een actiever leerplichtbeleid voeren.”

Er blijft een groep structurele spijbelaars. “Voor hen is school niet meer belangrijk, maar geld of criminaliteit. Op die groep is de laatste tijd meer zicht gekomen en daar blijf je je zorgen over maken.” Een dinsdag door de Kamer goedgekeurd wetsvoorstel bepaalt dat jongeren vanaf twaalf zelf kunnen worden aangesproken op hun verzuim. In het uiterste geval kunnen ze boetes of alternatieve sancties krijgen. “Het is goed die kinderen zelf verantwoordelijk te stellen”, zegt Aarsbergen, “want van hun ouders ze trekken zich toch niets meer aan.”

    • Birgit Donker