Latijn op het gymnasium? OK, maar in eigen uren

Wie een gymnasium-diploma wil, moet extra studielast dragen. Dat stelt de Onderwijsinspectie in haar verslag over 1992. Nu kan een gymnasiast, net als een leerling op het atheneum, in zeven vakken eindexamen doen waaronder een klassieke taal. Als het aan de inspectie ligt, komen Grieks of Latijn voortaan bovenop die studielast. Door die verzwaring zou het diploma ""een toegevoegde waarde'' krijgen.

""Geen goed idee'', meent J. Marcelus, rector van het stedelijk gymnasium in Utrecht en bestuurslid van de vereniging rectoren van zelfstandige gymnasia. ""Als het gymnasium zwaarder wordt, zal het minder leerlingen trekken. Er is een categorie gymnasiasten die je niet zwaarder moet belasten. Doe je dat toch, dan prijs je het gymnasium de markt uit.'' Op de 38 zelfstandige gymnasia doet nu zestig procent van de leerlingen in zeven vakken eindexamen. ""Een deel zou acht vakken gewoon niet aankunnen.''

De inspectie mengt zich met haar voorstel in de discussie hoe het verder moet met het gymnasium, als straks de vrije vakkenpakketten plaats maken voor vier "doorstroomprofielen'. De vraag is waar de klassieke talen onder moeten vallen. Onder het profiel "cultuur en maatschappij', in een vrij profieldeel of juist in het verplichte deel? De inspectie kiest voor de laatste optie, maar dan wel als surplus.

Volgens F. Resink, plaatsvervangend rector van de regionale scholengemeenschap Heerenveen, zou op zijn school vrijwel niemand nog Grieks of Latijn kiezen als dat voorstel doorgaat. ""De meeste leerlingen kunnen het niet aan als achtste vak. Er zijn op mijn school wel leerlingen die het als achtste vak nemen, maar niet meer dan één op de drie. Tweederde zou dus afvallen.'' Leerlingen die beide klassieke talen kiezen, zijn zeldzaam op de scholengemeenschap. ""Dan moeten het wel echte liefhebbers zijn'', aldus Resink.

Uit het verdomhoekje

Dr. A. van Hooff, voorzitter van de Vereniging Classici, ziet wel wat in het voorstel van de onderwijsinspectie. ""Het zou de klassieken uit het verdomhoekje halen'', meent hij. ""Het zou scholengemeenschappen met een gymnasiumafdeling dwingen de klassieke talen fatsoenlijk in te roosteren. Nu wordt het vaak in het achtste of negende uur weggesmokkeld. Soms moeten leraren klassieke talen zelfs in hun vrije tijd lesgeven.''

In Heerenveen gebeurt dat zeker niet, zegt Resink. ""Leerlingen die klassieke talen volgen, bungelen er bij ons niet bij. We roosteren het zo veel mogelijk in tussen de andere uren. Daar zit dan wel eens een achtste uur bij, ja.'' Op zijn school voor HAVO, atheneum en gymnasium doen dit jaar 98 VWO-leerlingen eindexamen, van wie zes een klassieke taal in hun pakket hebben.

Om een gymnasium-diploma te halen moet je nu eindexamen doen in ten minste één klassieke taal. Dat betekent in het eindexamenjaar in ieder geval vijf uur Grieks of Latijn volgen - meestal is dat Latijn. In het schooljaar 1990-1991 volgden 33.318 leerlingen een gymnasiale opleiding, van wie 19.133 op een van de categoriale gymnasia.

Vooral de zelfstandige gymnasia trekken de laatste jaren steeds meer leerlingen. Hun leerlingenaantal steeg tussen 1987 en 1991 van 18.345 tot 19.429. In diezelfde periode daalde het totale aantal VWO-leerlingen van 170.000 naar 160.000. Ook steeds meer scholengemeenschappen bieden de klassieken aan. Nu scholen vrijer worden hun lessentabel in te vullen, kan zelfs een HAVO Latijn als keuzevak aanbieden. In 1991 waren er 156 scholengemeenschappen met een gymnasiumafdeling.

De onderwijsinspectie stelt voor naast een verzwaarde gymnasiumopleiding ook op andere scholen de mogelijkheid open te houden voor Latijn. Dan niet als extra studielast maar in plaats van een ander vak. Er zouden dan scholen komen die opleiden voor het gymnasiumdiploma, scholen die beide varianten aanbieden (lycea) en scholen die alleen de tweede variant kennen: athenea.

Volgens Resink kan dit de ondergang van de klassieken op zijn scholengemeenschap niet redden. ""Juist dat gymnasiumdiploma is heel belangrijk voor ouders en leerlingen. Wij hebben dit jaar net een apart diploma ingevoerd, omdat ze daar zo aan hechten. Als je dat diploma weer afschaft, kiest echt bijna niemand meer voor Latijn.''

    • Birgit Donker