Geboorteregeling op z'n rooms-katholieks zo slecht nog niet

Tijdens de vorig jaar gehouden wereldmilieuconferentie 'Earth Summit' in Rio de Janeiro kreeg de rooms-katholieke kerk door de media veel verwijten. De conferentie besteedde veel aandacht aan de groeiende wereldbevolking.

Kunstmatige geboortenbeperking (de pil, condoom, spiraaltje) zou het antwoord zijn. Maar het standpunt van de katholieke kerk die alleen geboorteregeling via de zogenaamde 'natuurlijke methode' aanvaardbaar vindt, verbiedt dit. De westerse pers sprong daar bovenop. De door de kerk gepropageerde methode zou onbetrouwbaar, onacceptabel en in effectief zijn.

Het heeft even geduurd, maar nu wordt toch tegengas gegeven en nog wel in de British Medical Journal (18 sept.). In een artikel van R.E.J. Ryder, als endocrinoloog verbonden aan het Dudley Road Hospital in Birmingham, wordt een lans gebroken voor de natuurlijke geboorteregeling. Deze zou helemaal zo slecht niet zijn en juist geschikt voor arme landen.

In het kort komt de natuurlijke methode erop neer, dat de vrouw zelf aan de hand van karakteristieke veranderingen tijdens de menstruatiecyclus haar vruchtbare periode berekent. Gedurende deze periode, meestal zo'n zeven dagen, moet onthouding van geslachtsgemeenschap plaatsvinden, daarbuiten kan men volgens de theorie veilig vrijen met slechts een zeer geringe kans op zwangerschap.

Recent echografisch en hormonaal onderzoek heeft aangetoond dat met behulp van e vaginale slijmafscheiding de vruchtbare periode inderdaad zeer nauwkeurig te bepalen is.

Direct na de menstruatie volgen er een variabel aantal 'droge' dagen met weinig of geen slijmafscheiding en een gevoel van droogheid in de vagina. Daarna, wanneer de ovulatie nadert onder invloed van oestrogeen hormoon, neemt dit droge gevoel af en treedt een toenemende uitscheiding op van slijm. Op het moment van ovulatie is dit maximaal en lijkt het slijm nog het meest op het heldere eiwit van een ongekookt ei.

Na de ovulatie veroorzaakt de eerste uitscheiding van progesteron (nog een belangrijk hormoon in de cyclus) een abrupte verandering in de samenstelling van het slijm, waardoor dit dik en taai wordt. Het vruchtbare type slijm van voor de ovulatie is makkelijk doordringbaar en heeft een zodanige samenstelling van suikers en spore-elementen dat zaadcellen er enige dagen in kunnen blijven leven. In tegenstelling hiermee is het taaie slijm van na de ovulatie ondoordringbaar voor zaadcellen en tevens ongunstig voor de overleving ervan.

De ovulatie vindt plaats op de dag met de meeste heldere slijmafscheiding en hiermee kan men dus op vrij eenvoudige wijzen en met een zekere veiligheidsmarge de vruchtbare periode berekenen. Andere symptomen die optreden in samenhang met de ovulatie, zoals pijn en een toename in de lichaamstemperatuur na de ovulatie, kunnen helpen ter controle.

Hoe veilig is deze methode nu in de praktijk en hoe verhoudt deze zich tot de 'kunstmatige' middelen? En even belangrijk natuurlijk, is de methode wel toepasbaar is de Derde-wereld-landen.

Ryder haalt enkele onderzoeken aan waaruit blijkt dat de natuurlijke methode niet slechter scoort dan kunstmatige voorbehoedmiddelen mits er voldaan wordt aan goede voorlichting en sterke motivatie.

Uit een onderzoek van de WHO dat begin jaren tachtig uitgevoerd werd onder 869 vrouwen met verschillende culturele en economische achtergronden, bleek dat 93% van de vrouwen een ovulatiepatroon aan de hand van de slijmafscheiding goed kon herkennen. Een groot onderzoek onder bijna 20.000 vrouwen in India liet zien dat door effectieve voorlichting en sterke motivatie (zoals armoede) de natuurlijke methode net zo effectief kan zijn als elke andere methode (0,2 zwangerschappen op de 100 vrouwen per jaar).

Kennelijk is de methode wel degelijk goed te leren en effectief in de praktijk toe te passen zelfs als de vrouwen en hun mannelijke partners geen of weinig opleiding hebben gehad. Onderzoeken in verschillende andere landen zoals Duitsland, Groot Brittannifor, Italifor, Liberia en Zambia geven dezelfde resultaten.

Volgens Ryder maken deze onderzoeken een genuanceerdere kijk op geboorteregeling mogelijk. Natuurlijke geboorteregeling is goedkoop, effectief, zonder bijwerkingen en zou met name in gebieden met armoede wel een de beste oplossing kunnen zijn.