Cougar heeft goede staat van dienst

Gisteren maakte staatssecretaris Frinking (defensie) bekend dat zeventien lichte transporthelikopters van het type Cougar voor de luchtmobiele brigade worden aangeschaft. De Franse helikopter kreeg de voorkeur boven de Amerikaanse Black Hawk.

ROTTERDAM, 7 OKT. De Eurocopter AS 532U2 Cougar Mk2 - zoals de volledige aanduiding luidt - is de militaire versie van de bekende Aerospatiale AS 332 Super Puma, die in september 1978 voor het eerst vloog en op zijn beurt als voorloper de SA 330 Puma uit 1965 had. De naamsverandering naar Cougar kwam in 1990, toen Aerospatiale en MBB (Dasa) besloten de organisatie Eurocopter op te richten voor de gezamenlijke verkoop van Duitse en Franse helikopters.

De oorspronkelijke Puma is bij meer dan dertig landen in gebruikt. Het succesvolle ontwerp werd nieuw leven ingeblazen door de romp te vergroten en twee krachtige motoren in te bouwen. De Cougar biedt plaats aan twee vliegers en maximaal 29 militairen, die in het midden van de acht meter lange cabine zitten met de rug tegen elkaar. Indien betere, crash-bestendige stoelen worden geinstalleerd, kunnen tien militairen minder worden vervoerd. Als vliegende ambulance biedt de romp van de Cougar plaats voor zes brancards, acht gewonden en een arts.

In plaats van militairen kan ook maximaal 4.750 kilo vracht worden meegenomen. De Cougar heeft geen achterlaadklep. Ondanks de vrij grote schuifdeuren aan de zijkant kunnen daardoor zware ladingen moeilijk worden meegenomen. Wapens of kleine voertuigen kunnen tot een gewicht van 4.500 kilo wel onder de romp worden opgetild en verplaatst. Leeg weegt de Cougar 4.760 kg.

De Cougar heeft een maximum kruissnelheid van 275 km per uur. Het vliegbereik is, afhankelijk van de lading, 800 tot 1.100 kilometer op een standaard vlieghoogte van 4.000 meter. Als het moet kan de Cougar ruim vier uur in de lucht blijven. Maar onder operationele omstandigheden zal de Cougar uit veiligheidsoverwegingen waarschijnlijk dichter bij de grond vliegen onder minder economische omstandigheden.

De Cougar is niet gepantserd, maar vitale delen als de cockpit, hoofd- en staartrotor en transmissiesystemen kunnen in beperkte mate inslagen van kogels doorstaan. Tegen warmtezoekende luchtafweerraketten kan de Cougar zich actief beschermen met fakkels, die de projectielen misleiden. Daarnaast worden de warme uitlaatgassen van de motoren gekoeld, waardoor de Cougar voor infraroodgeleide raketten minder zichtbaar is. Wereldwijd zijn er ondertussen zo'n 420 Super Puma's en Cougars verkocht aan 38 landen.

Ook de grootste concurrent van de Cougar, de Amerikaanse Sikorsky S-70 Black Hawk heeft een respectabele staat van dienst. De Black Hawk won in 1976 een competitie ter vervanging van de uit de Vietnamoorlog zo bekende transporthelikopter Bell UH-1 Huey. De eerste exemplaren kwamen in 1978 in dienst onder de aanduiding UH-60A.

De Black Hawk die door Sikorsky aan Nederland is aangeboden is van het model UH-60L, een verbeterde uitvoering die in maart 1988 voor het eerst vloog. Het opvallendste verschil met de Franse Cougar is de kleinere cabine, waarin plaats is voor veertien volbepakte militairen en drie bemanningsleden. Voor gewondenvervoer kunnen zes brancards worden geplaast. De Black Hawk oogt lager en platter dan de Europese machine. Een van de eisen van het Amerikaanse leger was dat de UH-60 in transportvliegtuigen als de C-130 Hercules (inmiddels ook door Nederland gekocht) kan worden vervoerd.

De Blackhawk heeft een leeg gewicht van 5.200 kg en een maximum startgewicht van bijna 10.000 kg. Binnenin kan zo'n 1.200 kg aan vracht worden meegenomen, maar aan een kabel onder de romp kan de Sikorsky-machine veel meer hijsen. Kanonnen, jeeps, lichte gevechtswagens en ander wapentuig tot een gewicht van 4.000 kg kan de Black Hawk over een grote afstand wegtillen. De maximum snelheid van de Black Hawk wordt opgegeven als 296 kilometer per uur, de standaard vlieghoogte is 5.800 meter en het vliegbereik bij maximum startgewicht 580 km. De vliegduur is ruim drie uur.

Sikorsky heeft tot nu toe bijna 2.000 Black Hawks afgeleverd, waarvan ruim 1.200 aan het Amerikaanse leger. Vorig jaar plaatste de US Army nog een extra bestelling voor 300 Black Hawks. Sikorsky-machines jagen bij de Amerikaanse marine op onderzeeboten, transporteren bij de Presidential Flight president Clinton en zijn medewerkers, patrouilleren voor de kust bij de Coast Guard, verzorgen reddingsvluchten bij de luchtmacht en vliegen als MH-60K geheime missies bij de Special Operations Forces. Militaire of civiele versies van de Black Hawk zijn besteld door achttien landen.

De helikopter kreeg zijn vuurdoop bij Amerikaanse militaire acties in Grenada en Panama, werd massaal ingezet tijdens Desert Storm en is nu regelmatig te zien op Journaal-beelden van Amerikaanse VN-acties in Somalië. Volgens Sikorsky heeft de Black Hawk een grote overlevingskans onder oorlogsomstandigheden. Belangrijke delen zijn tegen kogels en lichte granaten beschermd en de romp van de wentelwiek is sterk genoeg om harde landingen te kunnen opvangen. Net als de Cougar kan de Black Hawk met actieve en passieve beschermingsmiddelen tegen lichte geleide wapens worden uitgerust. Deze week werden overigens wel twee Black Hawks boven Somalië neergehaald.

Hoe de Kamer ook over de keuze van defensie voor de Cougar oordeelt, beide helikopter ontlopen elkaar weinig en hebben een respectabele staat van dienst.

    • Dick van der Aart