Verenigd Duitsland heeft Europa nodig

Afgelopen zondag hebben we alweer voor de vierde keer de Dag van de Duitse Eenheid gevierd, voor ons Duitsers een dag van vreugde en bezinning. In 1990 werd werkelijkheid wat voor de meeste mensen in Duitsland en ook in Europa zolang een utopie leek: de voltooiing van de Duitse eenheid en het eind van het communisme in Duitsland en Europa. We werden tijdens de val van de Berlijnse Muur, bij de opening van de grenzen en bij de eerste vrije verkiezingen met elkaar verbonden door geluk, vreugde en dankbaarheid. De mensen in het Oosten kregen de vrijheid en de democratie, die voor ons in het Westen al veertig jaar lang tot een vanzelfsprekendheid waren geworden.

De afgelopen drie jaar heeft de innerlijke eenwording van Duitsland menselijk, sociaal en economisch grote vooruitgang geboekt. We hebben een democratische sociale en rechts-staat opgebouwd. Verreweg de meeste mensen in het Oosten hebben nu een duidelijk hogere levensstandaard dan vóór de eenwording. Maar zij moeten veel meer aan veranderingen en onzekerheden verdragen dat wij ons in het Westen kunnen voorstellen. Daarbij hebben ze onze solidariteit nodig.

Er moet nog heel wat worden gedaan om de mensen in de oude en de nieuwe deelstaten naar elkaar te laten toegroeien. De Duitsers in het Westen en in het Oosten worden gescheiden door de ervaring van veertig jaar dictatuur en onderdrukking onder de communistische heerschappij. Pas nu komen in het Oosten in volle omvang de diepe sporen aan het licht die zijn getrokken door de sinds 1933 zo goed als ononderbroken dictaturen. Dat geldt in zowel menselijk als in moreel, politiek en niet in de laatste plaats ook in economisch opzicht.

De enorme uitdagingen bij het scheppen van de innerlijke eenheid van Duitsland en de vele transformaties en veranderingen waarmee we nu oog in oog staan, maken veel mensen onzeker en bang. Het kost ons moeite elkaar daadwerkelijk te begrijpen, onszelf te zien als burgers van dezelfde gemeenschap en de belasting van de wederopbouw samen te dragen.

Daarbij wordt nogal eens over het hoofd gezien dat de problemen weliswaar groot zijn maar dat ze vóór de Duitse eenwording veel groter waren. De deling was niet alleen een wonde in de ziel van de Duitsers. Zij was ook een Europese deling en daardoor een wonde in de ziel van alle Europeanen. De kans dat deze wonde heelt, is nu groter dan ooit.

De voor ons liggende uitdagingen kunnen slechts worden overwonnen als wij beseffen dat elke vrije staat niet kan zonder een gemeenschappelijkbewustzijn van zijn basiswaarden. Alleen die collectieve waarden - en daartoe behoort ook het nationale saamhorigheidsgevoel - verlenen een staat ook in moeilijke tijden stabiliteit. Wij Duitsers hebben er echter onder de last van onze geschiedenis grote moeite mee weer meer te gaan vertrouwen op het gevoel van nationale saamhorigheid.

Een bezinning op onze nationale identiteit staat daarbij niet in tegenspraak tot de Europese integratie. De Duitse eenheid en de Europese hereniging zijn immers, zo heeft de grote Europeaan Adenauer gezegd, “twee kanten van dezelfde medaille”. Wij Duitsers weten dat onze eenheid in vrijheid slechts mogelijk was door de instemming van al onze buren, partners en westerse bondgenoten.

De Europese eenwording is voor Duitsland van nog grotere betekenis dan voor alle andere staten: Duitsland ligt midden in Europa en heeft als zodanig op bijzondere wijze te maken met de zorgen en problemen van andere landen. Wij zijn een doorgangsland. Onze ligging in het centrum van Europa verplicht ons ons te bekommeren om het evenwicht en de toenadering tussen Noord en Zuid, tussen Oost en West. We zijn daarom aangewezen op de stabiliteit, die uitgaat van de Europese Gemeenschap. Alleen de politieke eenwording van Europa kan voor de volkeren van ons continent vrede en vrijheid garanderen. Daarom moeten we op het Europese Huis en ook op de Bondsrepubliek Duitsland een stevig dak bouwen.

Als het verdrag van Maastricht van kracht wordt, willen wij de Europese instellingen versterken om de Gemeenschap doelmatiger te maken. Ze moet naar buiten toe opener en naar binnen toe mensvriendelijker worden. De Europese Unie mag geen closed shop zijn. We bieden nu Oostenrijk, Finland, Zweden en Noorwegen toetreding aan. Later moeten we ons ook openstellen voor de nieuwe democratieën in Midden- en Oost-Europa. De oostgrens van Duitsland mag niet tegelijkertijd de grens van de Europese Unie blijven.

Tientallen jaren lang hebben wij Duitsers vreedzaam met buitenlanders samengeleefd. Daarbij moet en zal het in de toekomst blijven. Daarom zijn de tegen buitenlanders gerichte terreur, de misselijkmakende leuzen en de bij een kleine minderheid bestaande bereidheid geweld te gebruiken beschamend. We treden daar vastbesloten tegen op.

In het kader van het "offensief tegen geweld en vijandschap jegens buitenlanders' van de Duitse overheid is al een groot aantal passende maatregelen genomen, die langzamerhand effect sorteren. In de eerste 37 weken van het lopende jaar is ongeveer veertig procent minder gewelddaden met rechts-extremistische achtergrond gepleegd in vergelijking met de laatste 37 weken van vorig jaar. Maar ondanks dat succes bestaat voor ons geen aanleiding onze inspanningen te verminderen.

Vrienden staan altijd achter elkaar. Vriendschap bewijst zich vooral in moeilijke tijden. Daarom zijn we er zeker van dat we ook in de toekomst kunnen rekenen op het begrip en de steun van onze buren. Juist het verenigde Duitsland heeft Europa nodig.