Punjab bloeit weer na jaren van terreur

Tot begin jaren tachtig was de deelstaat Punjab een van de meest welvarende gebieden van India. Een langdurige terreurcampagne van radicale sikhs gooide echter roet in het eten. De rust is nu weergekeerd en in hoog tempo herneemt Punjab zijn prominente economische positie.

BASARKE GILLAN, 28 SEPT. Blakend van zelfvertrouwen rijden de sikh-boeren uit Basarke Gillan op gloednieuwe tractoren rond. Niet minder dan vijftien van deze fel begeerde machines zijn er de afgelopen zes maanden in het 5.000 zielen tellende dorp verschenen, aangeschaft met leningen van banken die eveneens uit een diep dal omhoogkruipen.

Na de verlammende golf van terreur die radicale sikhs tien jaar lang over de Punjab uitstortten en die nieuwe investeringen zo goed als onmogelijk maakten, bloeit de landbouw in deze "korenschuur van India' weer als vanouds.

Terwijl Punjab een voor Indiase begrippen geringe oppervlakte en een kleine bevolking van 20 miljoen mensen heeft - van wie ongeveer zestig procent sikhs en 40 procent hindoe's - is de deelstaat goed voor 24 procent van de totale tarwe die in India wordt geproduceerd. Negen procent van de Indiase rijst komt hier vandaan, 25 procent van de katoen en een derde van alle Indiase melk. Het inkomen per hoofd van de bevolking is er ongeveer twee keer zo hoog als in India als geheel.

Het vooral door sikhs bewoonde platteland in de Punjab valt niet te vergelijken met dat in andere deelstaten. Niet alleen rijden er her en der tractoren en zijn door ossen aangedreven ploegen een uitzondering, ook is vrijwel elk dorp via een verharde weg te bereiken. Langs de wegen zijn er weinig voetgangers. Elke zichzelf respecterende Punjabi heeft wel een fiets, in veel gevallen van het merk Hero dat in de Punjabse industriële hoofdstad Ludhiana wordt geproduceerd. Als een van de weinige staten in India zijn alle dorpen in Punjab aangesloten op het elektriciteitsnet en in menige boerenwoning schettert 's avonds een televisie.

De economische bloei blijft niet tot het platteland beperkt. In Ludhiana gonst het van de activiteit. Over de straten van de stad hangt een deken van stof en benzinedampen, die weliswaar niet bevorderlijk is voor de gezondheid maar wel duidt op veel economische activiteit. De drijvende kracht achter de industriële opbloei zijn kleine bedrijfjes, waarvan er in de Punjab in totaal zo'n 200.000 zijn. De een maakt metalen buizen, een ander ijzerdraad of katoenen ondergoed.

In Amritsar, een andere grote stad in de Punjab, is het niet anders. De grondprijs, altijd een goede indicatie voor de gezondheid van de economie, is er in sommige delen van de stad binnen twee jaar meer dan verviervoudigd. “Het economische klimaat is veel beter geworden. Het vertrouwen is terug en de rente is gedaald”, constateert Dilbir Singh, een textielfabrikant uit Amritsar die zich bovendien intensief bezighoudt met tal van sociale projecten in de sikh-gemeenschap.

Veel van de welgestelde hindoe's, die traditioneel de handel en industrie in Punjab domineren, zijn inmiddels teruggekeerd nadat ze de wijk hadden genomen naar veiliger oorden wegens de terreur. Hun terugkeer betekende een extra impuls voor de economie.

Jagjit Singh Shad, een metaalfabrikant uit Ludhiana die tevens voorzitter is van de kamer van koophandel van de Punjab, schat dat dit jaar de economie in de deelstaat met zo'n 5 tot 6 procent zal groeien. Aangenomen dat de radicale sikhs niet opnieuw de kop opsteken, zal dat volgend jaar volgens hem gemakkelijk kunnen oplopen tot 10 procent, een groeipercentage dat aardig in de buurt komt van dat van China. “We hebben ook nog veel in te halen”, geeft Singh Shad toe. “Tijdens de periode van de terreur, slonk onze economische produktie met 22 procent.”

Punjab, dat al goed is voor 40 procent van de Indiase export, maakt zich op om volop mee te gaan dingen op de wereldmarkt. Nu al voert de deelstaat rijst en tarwe uit, maar ook textiel, metaalprodukten en fietsen. De meeste concurrentie ondervinden de Punjabi's op industrieel terrein van Zuid-Korea en Taiwan. “De dag is niet ver meer dat goederen uit de Punjab over de hele wereld bekend zullen staan als kwaliteitsprodukten”, voorspelt Singh Shad zonder blikken of blozen.

Lijkt de Punjab dus een ideaal gebied voor nieuwe investeringen, vooral nu de Indiase regering ook bezig is het land te ontsluiten voor buitenlanders, toch is de buitenlandse belangstelling tot nu toe verwaarloosbaar gebleven. Dat heeft alles te maken met de politieke onrust van de afgelopen jaren. Buitenlanders willen eerst eens op hun gemak afwachten of de rust beklijft alvorens hun geld in de Punjab te stoppen.

In plaats van de buitenlanders zou daarom de regering het initiatief moeten nemen tot nieuwe investeringen in de Punjab, meent Singh Shad. Die zou bij voorbeeld een kernreactor in de Punjab moeten bouwen, zodat de industrie niet steeds wordt gehinderd door stroomtekorten. Ook zou de regering ervoor moeten zorgen dat enkele grote fabrieken naar de Punjab worden gebracht. Maar de kans dat de regering dit daadwerkelijk doet, lijkt gering. Tegenover de rest van India is het immers moeilijk te verkopen dat de toch al rijke Punjab ook nog eens overheidssteun zou krijgen.

Voorlopig zijn de Punjabi's dus op zichzelf aangewezen. En wat dat betreft is er weinig reden tot wanhoop, want ze zijn vanouds een nijver volk. Met minachting kijken velen, in het bijzonder de sikhs, naar de ambtenaren in New Delhi die zelden voor 10.00 uur op hun kantoor verschijnen. De no nonsense-houding van de Punjabi's uit zich ook op een andere manier: in vergelijking tot andere deelstaten is er betrekkelijk weinig corruptie in de deelstaat, waardoor het er voor particuliere bedrijven aangenaam opereren is.

Ook de talrijke nieuwelingen in de Punjab, aangelokt door de welvaart, werken hard. In totaal telt Punjab zo'n anderhalf miljoen van deze 'gastarbeiders', die vooral afkomstig zijn uit de deelstaten Bihar en Uttar Pradesh. Ludhiana alleen al heeft er 300.000. Ze doen zwaar werk in de staalfabrieken en in de textiel-industrie, naast tal van losvaste baantjes waar sikhs en andere lokale Punjabi's hun neus voor ophalen. De ironie is dat veel beter opgeleide Punjabi's werkloos zijn. Volgens sommige cijfers bedraagt de werkloosheid in hun gelederen 25 procent. Veel jonge sikhs verlaten daarom hun geboortegrond en vestigen zich elders in India of in Groot-Brittannië, Canada en de Verenigde Staten, waar al uitgebreide sikh-gemeenschappen bestaan.