Jeltsins censuur is al heel snel "een vergissing'

MOSKOU, 6 OKT. De censuur was even terug in Rusland, maar naar het schijnt per abuis. President Jeltsin heeft nooit expliciet opdracht gegeven tot het instellen van censuur, zo luidde een verklaring van Jeltsins woordvoerder Kostikov vanmorgen, nadat voor het eerst sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie kranten met witte plekken en het woord tsenzoera waren verschenen.

Daarmee zal altijd wel onduidelijk blijven waar die mannen ineens vandaan kwamen die zich maandagmorgen op de drukkerijen in Moskou vervoegden. Zij begonnen artikelen te schrappen van de pagina's die daar in de loop van de dag door krantenredacties werden aangeleverd. “Dit is geen Sovjet-censuur, we proberen alleen escalatie te voorkomen”, zei Viktor Poestjakov tegen The Moscow Times, die ongeschonden verscheen. Poestjakov meldde zich maandag als censor bij de Pressa-uitgeverij, waar 72 kranten worden gedrukt. Hij en een collega hebben ze allemaal bekeken in het kader van het presidentiële decreet nummer 1578, gedateerd 4 oktober 1993. “We verwijderen elk artikel dat bedoeld is om sociale, nationalistische of religieuze spanningen te verhogen”, zei Poestjakov.

Zijn arbeid leidde tot twee witte plekken in de dinsdag-editie van Sevodnja (Vandaag), een nieuwe krant die zich profileert als modern en niet speciaal anti-Jeltsin. Eén van de twee artikelen was een analyse over de fouten die het presidentiële team zondag zou hebben gemaakt. Het tweede was een bericht over censuur, namelijk het op last van de president tijdelijk verbieden van enkele oppositionele kranten, waaronder de Pravda.

De auteur van het eerste verhaal, commentator Sergej Parchomenko, zei desgevraagd niet zo'n moeite te hebben met de maatregel. “We zijn in oorlog. De president heeft op dit soort tijden het recht zulke maatregelen te nemen.”

Een andere liberale krant, de Nezavisimaja Gazeta, zag gisteren eveneens twee verhalen sneuvelen en vandaag nog eens drie. De Komsomolskaja Pravda bevatte vandaag verschillende stukken die door de censor waren gewijzigd, zo meldde de hoofdredacteur. Verder werd het televisieprogramma "600 seconden' verboden, nadat eerder al de maker ervan was gearresteerd.

Maar zo was het dus kennelijk toch niet bedoeld. “Ik ben gemachtigd te verklaren in de naam van de president van de Russische Federatie dat geen van zijn drie decreten met noodmaatregelen beperkingen als censuur voorzagen”, zei Jeltsins woordvoerder Kostikov vanmorgen. Om er aan toe te voegen: “B.N.Jeltsinb heeft, delend in de zorgen van de burgers over de vrijheden die zijn verworven door de Russische democratie, opdracht gegeven de recente censuur-maatregelen op te heffen.”

    • Hans Nijenhuis