Uitruil premies: belasting 150 gulden hoger

DEN HAAG, 5 OKT. De lastendruk voor de burger is sinds 1990 meer gestegen dan destijds de bedoeling was. Het verschil beloopt inmiddels 150 à 200 gulden per belastingbetaler per jaar. Dit zal de komende jaren zo blijven.

Het wordt veroorzaakt door de uitruil van AAW/AWW-premies en loonbelasting. In totaal gaat het om een lastenverzwaring van 1,2 miljard gulden per jaar. Dit wordt desgevraagd door woordvoerders van de ministeries van sociale zaken en werkgelegenheid en van financiën bevestigd. Het CDA en de PvdA ontkennen de lastenverzwaring niet. De Tweede Kamer nog moet beslissen over het desbetreffende wetsvoorstel, maar kan op de steun van de beide regeringspartijen rekenen. De VVD is tegen.

In 1990 vond een uitruil plaats van AWW/AAW-premies en loon- en inkomstenbelasting: het belastingtarief in de eerste schijf werd verhoogd van 7 naar 13 procent. Hiermee werd de rijksbijdrage aan de AWW en de AAW (respectievelijk Algemene weduwen- en wezenwet en Algemene arbeidsongeschiktheidswet) verhoogd met 14,1 miljard gulden. De premies voor de AAW/AWW gingen navenant omlaag.

Het leek een voor de burger neutrale operatie, maar dat pakte anders uit. Dankzij het hogere belastingtarief steeg de belastingopbrengst in 1991, 1992 en 1993 gestaag. Het kabinet gebruikte dat geld echter niet om de rijksbijdrage aan te passen aan de geldontwaarding, maar voor andere doeleinden. Met als gevolg dat de AAW/AWW-premies omhoog moesten. Een stijging van de collectieve-lastendruk was het resultaat.

Per 1 januari 1994 wordt de uitruiloperatie van 1990 teruggedraaid: de belasting gaat omlaag, de AAW/AWW-premies gaan omhoog. Echter, de stijging van de collectieve-lastendruk wordt niet ongedaan gemaakt. Met een verlaging van het belastingtarief in de eerste schijf met 6 procentpunt - waarmee de belastingverhoging van 1990 ongedaan zou worden gemaakt - zou 16,2 miljard gulden gemoeid zijn. Het kabinet wil echter niet verder gaan dan een tariefsverlaging van 5,2 procentpunt, dat is 14,0 miljard gulden.

Per saldo gaat de fiscale lastendruk dus met 0,8 procentpunt - 2,2 miljard gulden - omhoog. Echter, een miljard hiervan heeft een specifieke oorzaak: per 1 januari 1994 worden enkele voorzieningen voor gehandicapten uit de AAW gelicht en naar de gemeenten overgeheveld. Dat wil zeggen, als na de Tweede Kamer ook de Eerste Kamer, die hierover vandaag debatteert, met de kabinetsplannen akkoord gaat. Voor de burger resteert dus een "echte' lastenverzwaring van 1,2 miljard gulden (2,2 min 1,0). Dit is het bedrag dat het Rijk sinds 1990 aan de rijksbijdragen AAW/AWW heeft onthouden en dat door de burgers via hogere AAW/AWW-premies moest worden bijgepast. Het kabinet rechtvaardigt deze gang van zaken door te wijzen op de noodzaak het financieringstekort te reduceren. Het nam daarbij een hogere lastendruk voor lief.

    • Kees Calje