Russen interesseren zich nu weer voor de politiek

MOSKOU, 5 OKT. Met de terugkeer van de gebruikelijke verkeersopstoppingen en de heropleving van de straathandel leek het leven in het centrum van Moskou vandaag zijn gewone gang weer te hernemen. Met dat verschil dat er ook over politiek werd gepraat, iets dat veel Russen lang geleden waren opgehouden te doen.

“Jeltsin had al veel eerder moeten ingrijpen, moet je kijken hoe ver het nu is gekomen”, zei een vrouw op luide toon tegen een groepje omstanders vanmorgen om tien uur bij het Smolenskaja metro-station. Op de straat voor de ingang liggen scherven en andere troep van de barricade die hier zaterdagavond door tegenstanders van Jeltsin was opgericht. De meesten om haar heen knikten instemmend, maar er was ook een vrouw die zei dat zij “al dat vechten tussen volwassen mannen” hoe dan ook niets vond. “Ja, maar dan hadden Chasboelatov en Roetskoj niet moeten beginnen!”, riep de eerste terug.

Een oude man sprak zich ook uit tegen het geweld dat de volksafgevaardigden hebben gebruikt, maar zei dat het parlement tenminste zijn pensioen had verhoogd. Later liep de discussie vast op de oude constatering dat de kemphanen in de Russische politiek allemaal één pot nat zijn. Toen kwam ook het gerucht ter sprake dat president Jeltsin de hele zondagnacht dronken is geweest, nieuws dat nergens is bevestigd maar wat je toch van verschillende kanten hoort. Of dat erg wordt gevonden is een tweede. Volgens een gisteren gehouden opiniepeiling steunde 70 procent van de ondervraagden het optreden van de president. Hoeveel mensen zijn ondervraagd werd echter niet gemeld.

De bevolking van Moskou is al lang geleden opgehouden zich voor politiek te interesseren, sinds politici in parlement en regering weinig anders lijken te doen dan elkaar van corruptie en landverraad te beschuldigen. De meeste mensen hadden het al druk genoeg met hun dagelijks leven, dat niet eenvoudig is in een land waar het gemiddelde maandsalaris gelijk is aan de prijs van veertig kilo bananen. Ook toen Jeltsin twee weken geleden het parlement ontbond was de publieke reactie op zijn hoogst lauw te noemen.

Maar afgelopen weekeinde heeft de politiek zich met geweld weer het dagelijks leven binnengedrongen. Zondagavond floepte ineens de televisie op het testbeeld, nadat op het eerste en het derde net de presentatoren van de op dat moment vertoonde programma's zich nog net danig in de war hadden getoond. Maandagmorgen bleken de uitgangen van drie metrostations nabij het Witte Huis te zijn gesloten, wat op de perrons onder de grond tot benauwde taferelen leidde.

Pag.5: Situatie in Moskou al weer veel normaler

In een deel van het centrum van Moskou woedde gisteren het ernstigste geweld sinds de Oktoberrevolutie van 1917. Maar ook in de straten verderop was de sfeer ongewoon, met kiosken en winkels die dicht bleven, groenteverkopers die niet op hun normale standplaats kwamen opdagen en barricades en politie rondom het Rode Plein. Er waren ook veel minder mensen op straat dan gewoonlijk. Een vriendin, die dringend op zoek is naar een baan, bleek haar sollicitatiegesprek te hebben afgezegd. Ze durfde de deur niet uit.

Toen de ergste gevechten voorbij waren togen duizenden mensen naar het Witte Huis om de toestand met eigen ogen te bekijken. Op de daken van de hoge gebouwen in de omgeving zag het zwart van de mensen. Toen om half zes duidelijk zichtbaar de verdedigers van het gebouw in groepen door militairen de trappen af werden geleid naar gereedstaande bussen was er onder de meesten geen blijk van steun of afkeuring. Alleen van nieuwsgierigheid. Langs de oever van de Moskva stonden nog de tanks die het gebouw in brand hadden geschoten, en sommige jongens zaten er stoer naast de soldaten bovenop. Het mocht allemaal, hoewel er af en toe nog schoten klonken.

Vanmorgen was de situatie in de stad al weer veel normaler, al stonden er ongebruikelijk veel groepjes mensen de situatie te bespreken. Alleen de Tverskaja straat in de buurt van het Kremlin en de Nieuwe Arbat bij het Witte Huis waren nog dicht. De Tverskaja werd afgesloten door verkeersagenten met hun bekende wapenstokken, omdat de barricades moeten worden opgeruimd die aanhangers van president Jeltsin zondagnacht hadden opgericht, en de Arbat door militairen in kogelvrije vesten en met kalasjnikovs, omdat elite-eenheden de hele nacht nog op zoek zijn geweest naar sluipschutters.

Het parlementsgebouw aan de oever van de Moskva lag er, na de beschieting door tanks gisteren en de bestorming door parachutisten, gehavend bij. Zo gehavend zelfs, dat de vraag rijst of het in 1981 gereedgekomen gebouw ooit nog in zijn volle glorie kan worden hersteld. De bovenste vijf verdiepingen van het Witte Huis zijn zwartgeblakerd en zo te zien volledig uitgebrand. Uit sommige ramen, die op een enkele uitzondering na allemaal zijn gesneuveld, kringelt nog rook. Gisteravond, toen regeringstroepen het gebouw weer in handen hadden gekregen, was de brandschade nog beperkt. Maar het vuur kon ongestoord blijven branden omdat de brandweer een eerste poging tot blussen moest opgeven toen de brandweerlieden werden beschoten vanuit nabijgelegen gebouwen. Pas om half vier vannacht kon het bluswerk beginnen.