Peking haalt de stop uit het bad

De Amerikaanse president Clinton besloot op 3 juli van dit jaar, ondanks verzet uit militaire kringen, het moratorium op het houden van kernproeven, dat toen negen maanden van kracht was, voor onbepaalde tijd te verlengen. Op die manier hoopte hij - en hij werd daarin gesteund door het Congres - een effectieve bijdrage te geven aan pogingen om op den duur te komen tot een algeheel verbod op het doen van kernproeven.

Eind vorige maand onderstreepte de president zijn streven nog eens, toen de Amerikaanse inlichtingendienst met informatie kwam dat de Chinese Volksrepubliek kennelijk plannen had voor een nieuwe kernproef. Clinton zei toen: “Totdat de Chinezen een laatste, definitieve beslissing nemen, zal ik mijn best blijven doen om hen ervan af te houden. Ik hoop dat de Chinezen hun toekomst in economische kracht zullen zoeken en ervan af zullen zien. Er bestaat geen reële bedreiging voor China.”

Vanmorgen om precies vier uur was het zover. China, dat zich tot dusver niet bij het idee van een wereldwijd moratorium heeft willen aansluiten, deed een ondergrondse kernproef bij Lop Nor. Daarmee komt het streven naar een wereldwijd moratorium op de kernproeven op losse schroeven te staan.

In de zomer van het vorig jaar besloot het Amerikaanse Congres tot een stopzetting van alle Amerikaanse kernproeven voor een periode van negen maanden, te beginnen op 1 oktober 1992. Het stemde toen in met het houden van vijftien kernproeven in de periode van 1 juli 1993 tot 30 september 1996 op voorwaarde dat de president een voorstel zou voorleggen voor een totaal en wereldwijd verbod. Deze Amerikaanse beslissing volgde op een eerdere beslissing van de toenmalige Sovjet-president, Michail Gorbatsjov, die in oktober 1991 tot een stopzetting van de kernproeven had besloten, een besluit waarvan de werking later door de Russische president Jeltsin werd verlengd. Frankrijk schortte op 8 april van het vorige jaar zijn kernproeven op voor de periode van een jaar. Groot-Brittannië werd door de Amerikaanse beslissing de facto gedwongen zich van kernproeven te onthouden, aangezien die op Amerikaans grondgebied worden uitgevoerd.

De kans bestaat dat de Chinese ontploffing de tegenstanders van een moratorium de wind in de zeilen geeft. In Frankrijk leven steeds meer twijfels over de stopzetting van de kernproeven. En een Amerikaanse regeringsfunctionaris merkte vorige maand op: “Als iemand tot een test overgaat, dan zullen we het Amerikaanse Congres een voorstel doen over een testprogramma en het departement van energie vragen voorbereidingen te treffen om met proeven te beginnen.”