China voert kernproef onder de grond uit

PEKING, 5 OKT. China heeft vanmorgen in het testcentrum in Lop Nor, in het noordwesten van het land een ondergrondse kernproef uitgevoerd. De proef, de eerste in China sinds een jaar, werd met seismische apparatuur geregistreerd op verscheidene plaatsen ter wereld en pas in de loop van de dag door Peking bevestigd.

De proef, door de Chinezen betiteld als “klein”, veroorzaakte een beving met een kracht van 5,9 op de schaal van Richter, waaruit wordt afgeleid dat de bom een zwaarte van tussen de 10 en 90 kiloton moet hebben gehad.

China negeert met de test een oproep van de Amerikaanse president Bill Clinton, gedaan in juli, om naar voorbeeld van de Verenigde Staten zelf voor onbepaalde tijd geen kernproeven meer te nemen. De afgelopen weken was al bekend dat China bezig was met de voorbereidingen voor de proef en werd achter de schermen druk uitgeoefend, onder meer door de Amerikanen, om afstel te bewerkstelligen. De andere kernmachten: de Verenigde Staten, Rusland, Groot-Brittannië en Frankrijk houden zich tot nu toe wel aan de stop op kernproeven. De VS zeggen geen proeven te zullen nemen zolang andere landen dit ook niet doen.

China verdedigt het doorzetten van de proefnemingen met het argument dat het land van de bestaande nucleaire mogendheden de minste experimenten uitvoert. “Het is algemeen bekend dat China steeds een zeer terughoudende positie heeft ingenomen ten aanzien van kernproeven”, aldus een officiële verklaring aan de vooravond van de proef. Peking zegt dat het sinds zijn eerste kernproef in 1964, dertig andere proeven heeft genomen. De Volksrepubliek heeft volgens deskundigen de beschikking over 250 tot 300 kernkoppen, het kleinste arsenaal van de vijf kernmachten.

China herhaalde vandaag zijn belofte dat het bij een gewapend conflict nooit als eerste een kernwapen zal gebruiken, maar voegde er aan toe een moratorium van de hand te wijzen “De geschiedeis heeft bewezen dat een voorwaardelijk moratorium, gericht op het bestendigen van de nucleaire superioriteit (bedoeld wordt die van de Amerikanen) van zeer geringe betekenis is, zolang er niet een totaal verbod op het bezit van kernwapens en vernietiging van bestaande arsenalen plaatsheeft”, aldus een Chinese regeringsverklaring.

Volgens het Wetenschappelijke Centrum voor Verificatie van Technologische Informatie (Vertic), een onafhankelijk onderzoeksinstituut, in Londen, toont de proef aan “dat China de ontwikkeling van zijn eigen kernwapens boven de internationale pogingen stelt om de nucleaire proliferatie aan banden te leggen”. Vertic constateerde vanmorgen als een van de eersten dat de Chinezen hun test hadden doorgezet. De explosie is verder geconstateerd door ten minste 71 seismologische stations, waaronder het KNMI in De Bilt.

In een aantal landen is met verontrusting kennisgenomen van de hervatting van de Chinese kernproeven. De Japanse regering zei de proef “ten zeerste te betreuren” en sprak over een daad die ingaat “tegen de groeiende internationale overtuiging voor een totaalverbod op het nemen van proeven”. Groot-Brittannië heeft de proef eveneens afgekeurd. De reactie van de Verenigde Staten wordt later vandaag verwacht.

Ook het buurland Kazachstan is zeer ongelukkig met de Chinese proefnemingen. Lop Nor ligt op bijna 900 kilometer van de grens met Kazachstan; de regering in Alma Ata meent dat er gevaar bestaat voor het leefmilieu en de gezondheid in de gehele regio. Het testgebied ligt in een onbevolkt gebied, met zoutmeren en zoutvlaktes. De dichtstbijzijnde stad is Urumqi, op 200 kilometer afstand. (AP, AFP, Reuter)