Van de "coup' van Jeltsin tot de opstand in Moskou

21 september. President Boris Jeltsin maakt bekend dat hij per decreet het Russische parlement heeft ontbonden en voor 11 en 12 december nieuwe parlementsverkiezingen heeft uitgeschreven. Volgens Jeltsin heeft het parlement stelselmatig hervormingen geblokkeerd. Het Russische werkparlement, de Opperste Sovjet, komt - met wegblijven van Jeltsin-getrouwe leden - in spoedzitting bijeen, verklaart Jeltsin voor afgezet en wijst vice-president Aleksandr Roetskoj aan als waarnemend president. Roetskoj veroordeeld Jeltsins maatregel als een “staatsgreep”. Zijn medestander Chasboelatov, voorzitter van het parlement, roept de strijdkrachten op tegen Jeltsin op te staan. Tegenstanders van Jeltsin werpen barricaden op rondom het Witte Huis, het gebouw van het Russische parlement.

22 september. Het leger en de politie scharen zich achter Jeltsin, die met de ministers van defensie en binnenlandse zaken de straat opgaat en zich door aanhangers laat toejuichen. Hij sluit een dialoog met het parlement uit. Het parlement roept op tot een nationale staking, maar daaraan wordt nergens gevolg gegeven. Het Constitutionele Hof stelt vast dat Jeltsin de grondwet heeft geschonden en in staat van beschuldiging kan worden gesteld. Jeltsin laat weten geen geweld te zullen gebruiken.

23 september. Gewapende mannen doen een vergeefse poging het hoofdkwartier van de GOS-strijdkrachten te bestormen; daarbij vallen twee doden en een zwaargewonde - de eerste slachtoffers van de crisis. De leider van de aanvallers wordt gearresteerd; het blijkt te gaan om de leider van de Officiers-unie, een organisatie van radicale orthodox-communistische officieren. Jeltsin kondigt presidentsverkiezingen voor juni aan. Het parlement wil gelijktijdige presidents- en parlementsverkiezingen. Het Volkscongres - het uitgebreide Russische parlement - komt bijeen in het Witte Huis en bevestigt Roetskoj als president van Rusland.

24 september. Jeltsin geeft bevel de verdedigers van het Witte Huis te ontwapenen, nadat parlementariërs op grote schaal wapens hebben uitgedeeld. Er wordt een aantal wapens in beslag genomen. De parlementariërs van hun kant nemen wapens in, kennelijk om te voorkomen dat de verdedigers van het parlement ze aan de Jeltsin-getrouwe politie afgeven. Volgens Chasboelatov zal het Witte Huis niet worden verdedigd als het wordt aangevallen. Het Volskcongres besluit tot gelijktijdige parlements- en presidentsverkiezingen in maart volgend jaar.

25 september. Jeltsin laat weten dat de parlementariërs zo goed als uitgeschakeld zijn en dat hij geen geweld zal gebruiken om de crisis tot een eind te brengen. Chasboelatov dreigt met het parlement naar “een plaats buiten Moskou” te verhuizen als Jeltsin het uit Moskou verdrijft. De door het parlement benoemde "minister van defensie', Atsjalov, meldt dat twee belangrijke militaire eenheden de kant van het parlement hebben gekozen. Jeltsin laat het parlement verder isoleren door de stroomtoevoer af te snijden.

26 september. Duizenden inwoners van Moskou juichen Jeltsin toe tijdens een grote demonstratie. Roetskoj laat weten “tot de dood” te zullen vechten als het tot een bestorming van het parlement komt. De leiders van veertig regio's van Rusland roepen op tot gelijktijdige parlements- en presidentsverkiezingen; zij kiezen daarmee in feite de kant van het parlement in de crisis.

27 september. Jeltsin verwerpt voorstellen om gelijktijdige parlements- en presidentsverkiezingen te houden; dat zou tot een machtsvacuüm leiden. Chasboelatov sluit een compromis met Jeltsin uit.

28 september. Voor het eerst raken aanhangers van Roetskoj en parlementsvoorzitter Roeslan Chasboelatov slaags met de politie. Een hoge politie-officier wordt tijdens de gevechten onder een rijdende vrachtwagen geduwd en sterft later aan zijn verwondingen. Een ultimatum van Jeltsin aan de parlementariërs om zich over te geven verstrijkt zonder dat door een van beide partijen actie wordt ondernomen. Het parlement wordt met nieuwe barricaden hermetisch van de buitenwereld afgesloten. Jeltsin verscherpt de controle op de massamedia. Volgens een opiniepeiling neemt de steun voor Jeltsin onder de bevolking toe: bij presidentsverkiezingen zou Jeltsin 38 procent van de stemmen krijgen, Roetskoj vijftien.

29 september. Jeltsin geeft de parlementariërs tot vandaag, 4 oktober, de tijd om zich over te geven; doen ze dat niet, dan moeten ze rekening houden met “ernstige consequenties”. Vanuit het parlement wordt duidelijk gemaakt dat men bereid is te onderhandelen. Minister van buitenlandse zaken Kozyrev bestempelt de verdedigers van het Witte Huis als “dronkelappen, geestelijk gestoorden en misdadigers”. Premier Tsjernomyrdin confereert met twee afgevaardigden van het parlement om de impasse te doorbreken. Afgevaardigden van regio's en republieken in Siberië dreigen hun gebieden aaneen te sluiten voor de vorming van één autonome republiek Siberië, tenzij Jeltsin bakzeil haalt en zijn decreet tot ontbinding van het parlement intrekt. Jeltsin laat opnieuw weten geen geweld te willen gebruiken. Hij roept de Federatieraad bijeen voor 9 oktober.

30 september. Beide partijen gaan in op een voorstel tot bemiddeling door de russisch-orthodoxe kerk. Het komt bij het Witte Huis opnieuw tot gevechten tussen de politie en aanhangers van de parlementariërs. Hoge afgevaardigden uit de regio's eisen dat Jeltsin de blokkade van het Witte Huis opgeeft.

1 oktober. Besprekingen onder bemiddeling van patriarch Aleksej II in het Danilovski-klooster eindigen zonder resultaat. De parlementariërs wijzen een aan de onderhandelingstafel bereikt compromisvoorstel van de hand; het voorzag in de opheffing van de blokkade van het parlement in ruil voor de concentratie van alle wapens in het parlement op één plaats in het Witte Huis.

2 oktober. Jeltsin bezoekt het politiekordon rondom het Witte Huis. Het parlement eist zendtijd op de televisie om zijn zaak te verdedigen. Honderden demonstranten werpen barricaden op in het centrum van Moskou. Roetskoj roept op tot een opstand tegen Jeltsin; de burgerij moet de straat op gaan om zich aan te sluiten bij “de strijd tegen de dictatuur”. Bij een gevecht valt opnieuw een dode aan de kant van de politie. Demonstranten doorbreken politiekordons in het centrum van Moskou, steken hun barricaden in brand en leggen het verkeer in een deel van het centrum plat. Er vallen zeker dertig gewonden in de hevigste gevechten sinds het begin van de crisis.

06.47 uur: Het Volkscongres benoemt een nieuwe “minister van binnenlandse zaken”, Vasili Troechin; hij volgt generaal Andrej Doenajev op.