KLAUS ZWICKEL; Man zonder kapsones

Het tafereel had iets houterigs. Hij maakte woeste armgebaren en las, af en toe opkijkend, gespierde taal aan het adres van de werkgevers voor. Het leek alsof beeld en geluid niet bij elkaar hoorden, maar de aanblik maakte in één oogopslag wel twee dingen duidelijk: de nieuwe voorzitter van de Duitse vakbond IG Metall, Klaus Zwickel, is geen liefhebber van massa-bijeenkomsten, en hij mist het retorische talent van zijn gevallen voorganger Franz Steinkühler.

Toch werd Zwickel zaterdag op een buitengewoon congres van zijn bond in Mainz met overweldigende meerderheid gekozen tot opvolger van de charismatische Steinkühler. Dat dankte hij niet zozeer aan het feit dat hij de enige kandidaat was, maar veeleer aan de omstandigheid dat de grootste vakbond ter wereld (3,5 miljoen leden) in deze benarde tijden graag "gesloten gelederen' wil tonen.

Zwickel (54) was behalve vice-voorzitter ook CAO-coördinator van de IG Metall. Hij geldt als "man van de basis' en ook als "man zonder kapsones'. Van hem wordt verwacht dat hij de vakbond na de affaire-Steinkühler - die eind mei moest opstappen nadat aan het licht kwam dat hij had gespeculeerd in aandelen van bedrijven waarvan hij namens de bond commissaris was - in rustiger vaarwater leidt en dat hij, meer dan zijn autoritaire voorganger, ruimte biedt voor discussie over het te voeren vakbondsbeleid.

Vorige week zegden de werkgevers de lopende CAO's op om de weg vrij te maken voor verlaging van lonen en vakantiegelden in 1994. Zwickel bestempelde dit zaterdag als “een frontale aanval op de gehele vakbeweging” en stelde de werkgevers een confrontatie van “genadeloze hardheid” in het vooruitzicht wanneer zij vasthouden aan verslechteringen van CAO's. Die strijdlustige taal verraste niet. Zij was een logische reactie op de provocerende stap van de metaalwerkgevers en paste ook bij de rituelen aan de vooravond van nieuwe onderhandelingen. Interessanter was dat Zwickel voor dit aanstaande CAO-overleg ook een opening maakte door te pleiten voor “een moratorium tegen de afbraak van werkgelegenheid”. Ofschoon hij concrete voorstellen achterwege liet, valt hierin toch moeilijk wat anders te beluisteren dan bereidheid tot concessies in de vorm van loon en/of arbeidstijd.

De in 1939 in Heilbronn geboren Zwickel volgde een opleiding tot metaalbewerker. Hij doorliep een traditionele vakbondscarrière. Op zijn 15de werd hij lid van de bond, op zijn 18de vertrouwensman en op zijn 21ste voorzitter van de ondernemingsraad. Op zijn 26ste trad hij in dienst van de vakcentrale DGB. Bijna 20 jaar werd hij regionaal bestuurder van de IG Metall. Steinkühler, die in 1986 tot voorzitter werd gekozen, haalde Zwickel in datzelfde jaar in het hoofdbestuur. Drie jaar later (1989) werd hij diens plaatsvervanger. Sinds 1959 is hij lid van de SPD.

    • Joop Meijnen