Een opvoering van inspraak

Het is acht uur 's avonds. In de kantine van bejaardentehuis Flesseman trekt de geur van jus en bloemkool langzaam op. Buiten fluit de herfstwind over het lege Nieuwmarktplein.

Achter de tafel met roze kleedjes zit de ambtenaar van de dienst Stedelijk Beheer, geflankeerd door vier ondergeschikten. Zijn voorkomen heeft iets van een konijn. Elk moment kan hij wegschieten in de veilige holletjes van de ambtenarij. Maar hij kan ook doorknagen als het moet. “Dit dus een in-spraakavond”, pareert hij de dame die onmiddelijk vraagt of het "wel zin heb om hier iets te zeggen'. “We hebben hea-rings. Die zijn meer om te luisteren. Maar bij in-spraak mag u frank en vrij praten als u wil.”

Vanavond gaat de stadsdemocratie over bomen. Platanen, om precies te zijn. Drie jaar geleden werd het plein waarop de monumentale Waag staat, naar "Italiaans leegteconcept' "ge-upgrade'. Futuristische lichtmasten, gietijzeren hekken, en verder niks. Veel Amsterdammers vonden het "toch wel een beetje kaal geworden'. Buurtbewoners maakten een plan voor het planten van twaalf bomen langs de rand van het plein. Twee jaar actievoeren en vergaderen later besloot de gemeenteraad zijn zegen aan de bomen te geven. Morrend kropen de ambtenaren van Stedelijk Beheer achter hun tekentafels. Na vier maanden ontwerpen - 'hier zit een visie achter' - kwamen ze met hun eigen bomenplan. Niet meer langs de randen, maar tegen de Waag aangeplakt moesten de bomen komen. “Van de pot gerukt”, klonk het commentaar op de Nieuwmarkt.

Het beloofde weer een klassiek partijtje Nieuwmarkt-knokken te worden. Alle hoofdrolspelers waren er. Links de gebekte actievoerder, rechts de al even gebekte dwarsligger. Op de voorste rij het publiek: tien stevige buurtbewoonsters met de handtas op schoot.

“De Nieuwmarkt is van mij. En dat plan van de gemeente moet van tafel”, zegt de eerste spreker. “Ja, ja, goedzo”, golft het publiek als in het Briste parlement. “Heel goed”, papegaait ook de ambtenaar en wijst de volgende inspreker aan.

De dwarsligger heeft het over "zichtlijnen' en "conceptueel in elkaar laten overspoelen'. Dan komt de actievoerder aan het woord. Waarom zit de gemeente zijn tijd te verpillen, wil hij weten. Waarom is er een totaal nieuw plan ontworpen, terwijl ze toch weten dat het vanavond wordt afgewezen? Razendsnel kruipt het konijn in zijn hol: “Het enige plan dat wij kennen is het gemeenteplan van drie jaar geleden. En dat is een plan zònder bomen. Volgende spreker alstublieft.”

Maar uiteindelijk moet de ambtenaar overstag. “We zullen opnieuw aan het werk gaan en uitgaan van het plan van de buurt”, belooft hij schoorvoetend. Oh ja, dan heeft hij ook nog een kleine mededeling: over de plannen worden ze het nu misschien wel eens, maar voor de uitvoering ervan is geen geld. “Goedenavond.”

Er volgt geen donder en bliksem. Alsof er niets is gezegd drommen de buurtbewoners voor de tafel om met de ambtenaar een afspraak te maken voor de uitwerking van hun plan. “Dit is een overwinning voor de ambtenaren”, zeggen de wethouder en de ambtenaren met een glimlach als ze naar buiten gaan. Een van de medewerkers heeft even gerekend: die bomen zijn niet te betalen. “Het planten ervan kost een kwart miljoen.”

De volgende dag staat de actievoerder met de visboer te praten. “We hebben gewonnen”, vertelt hij stralend. En het geld dan, wil ik weten. “Onzin”, zegt hij. Dat geld heb je zo in de buurt bij mekaar. Geef hem vijfentwintig ruggen en hij drilt in een paar uur de hele Nieuwmarkt open. “Die bomen zwiep ik er met een weekje in. Ze kunnen daar bij de gemeente niet werken. Begrijp je wat ik bedoel?”