Amsterdams Mahler Feest biedt nu het complete oeuvre

AMSTERDAM, 4 OKT. In het Amsterdamse Concertgebouw zal in mei 1995 een "Mahler Feest' plaatsvinden waarbij voor het eerst in de historie het volledige oeuvre van Gustav Mahler zal worden uitgevoerd. Het Mahler Feest, dat vanmorgen werd aangekondigd door Concertgebouw-directeur Martijn Sanders, is een completere herhaling van het Mahler Feest dat in 1920 in het Amsterdamse Concertgebouw plaatsvond. Ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van Willem Mengelberg als chef-dirigent voerde toen het Concertgebouworkest in negen concerten alle symfonieën en een aantal andere werken van Mahler uit.

Vijfenzeventig jaar later zullen vier orkesten tijdens twaalf concerten het gehele symfonische oeuvre, de orkestliederen en andere vocale werken tot klinken brengen: het Koninklijk Concertgebouworkest, de Berliner Philharmoniker, de Wiener Philharmoniker en het Gustav Mahler Jugendorchester. De orkesten worden gedirigeerd door Claudio Abbado, Riccardo Chailly, Bernard Haitink, Riccardo Muti en Simon Rattle. Bernard Haitink zal alle vier orkesten dirigeren.

Het Mahler Feest, dat van 1 tot en met 17 mei 1995 duurt, wordt begeleid met concerten en inleidingen in de Kleine Zaal en tentoonstellingen over de betekenis van de Weense kunst in het Stedelijk Museum en over Willem Mengelberg in het Amsterdams Gemeentelijk archief. Ook komt er een wetenschappelijk symposium onder de titel Mahler: The world listens met deelname van de Mahlerkenners Henry-Louis de la Grange, Donald Mitchell en Eduard Reeser.

Aan de vooravond van het Mahler Feest zullen op 1 mei het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor onder leiding van Edo de Waart een uitvoering geven van de Gurrelieder van Arnold Schönberg, een reusachtig bezet laat-romantisch werk dat werd geschreven vlak na de dood van Mahler in 1911. Het Mahler-feest wordt besloten met twee uitvoeringen van de eveneens massaal bezette Achtste symfonie (de "Symphonie der Tausend') door het Concertgebouworkest onder leiding van Riccardo Chailly.

Voor het overige zullen de symfonieën en Das Lied von der Erde in de versie voor tenor en bariton in volgorde van ontstaan worden uitgevoerd. Tijdens het officiële openingsconcert door het Concertgebouworkest onder leiding van Riccardo Chailly gaan op 2 mei enkele Wunderhornliederen en Mahlers jeugdwerk Das klagende Lied in de laatste, tweedelige versie.

Naast de twaalf officiële concerten en twee recitals in de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw tijdens het Mahler Feest zijn er twee aanvullende concerten: de uitvoering van de Gurrelieder en de uitvoering van de onvoltooide Tiende symfonie in de versie van Cooke. Tijdens dat laatste concert, door het BBC Welsh Symphony Orchestra en Jard van Nes onder leiding van Mark Wigglesworth, klinkt ook Die Nacht van Alphons Diepenbrock, een persoonlijke vriend van Mahler.

Het door Mahler zelf nog voltooide eerste Adagio van de Tiende symfonie wordt gespeeld door het Gustav Mahler Jugend Orchester onder leiding van Bernard Haitink, voorafgaande aan Das Lied von der Erde, gezongen door tenor Peter Seiffert en bariton Thomas Hampson, die ook twee lied-recitals geeft. Jennifer Larmore zingt de Rückertlieder, een aantal liederen uit Des Knaben Wunderhorn wordt vertolkt door Anne-Sofie von Otter. Voor het overige zijn nog niet alle vocale solisten bekend.

Na het openingconcert dirigeert Riccardo Chailly het Koninklijk Concertgebouworkest in de Eerste symfonie, voorafgegaan door de Lieder eines fahrenden Gesellen, gezongen door Hakan Hagegard. De Tweede symfonie wordt uitgevoerd door het Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink, die bij de Wiener Philharmoniker Derde symfonie dirigeert, met medewerking van Jard van Nes.

Onder leiding van Riccardo Muti spelen de Wiener de Vierde symfonie met Sylvia McNair in de sopraanpartij. De Vijfde symfonie en de Negende symfonie wordt o.l.v. Claudio Abbado gespeeld door de Berliner Philharmoniker, die o.l.v. Bernard Haitink ook de Zesde symfonie ten gehore brengen, voorafgegaan door de Kindertotenlieder, gezongen door Marjana Lipovsek. De Zevende symfonie wordt gespeeld door de Wiener Philharmoniker o.l.v. Simon Rattle. Van de partituur van de Zevende symfonie, door Mahlers weduwe Alma Mahler geschonken aan het Concertgebouw, zal een facsimile-uitgave verschijnen, deels gefinancierd uit het geldbedrag dat Bernard Haitink kreeg toen hem de Erasmus Prijs werd toegekend.

De voorbereiding van het tweede Mahler Feest is al meer dan drie jaar geleden begonnen. Na de toezegging tot medewerking van het Concertgebouworkest is er veel hulp geweest van Bernard Haitink, die een vaste gastdirigent is bij de orkesten in Berlijn en Wenen. De Wiener Philharmoniker spraken in hun reactie zelfs van “het mooiste project dat ons ooit is aangeboden.”

Een van de problemen, naast het moeizame organiseren van zoveel concerten van buitenlandse orkesten in zo korte tijd, was voor Concertgebouwdirecteur Sanders de verdeling van het repertoire over de orkesten en dirigenten waarbij ook de chronologische volgorde intact bleef. Elk orkest mocht één symfonie noemen die de absolute voorkeur had. Omdat het voor de orkesten uit Amsterdam, Berlijn en Wenen niet mogelijk was Das Lied von der Erde uit te voeren, werd daarvoor het door Claudio Abbado opgerichte Gustav Mahler Jugend Orchester uitgenodigd.

Omdat voorafgaande aan de Amsterdamse optredens de buitenlandse orkesten hun Mahler-muziek ook tijdens concerten elders uitvoeren, zal als gevolg van het Mahler Feest ook buiten Amsterdam extra veel Mahler klinken. Zo houdt de Newyorkse Carnegie Hall daaraan een over twee seizoenen gespreid Mahler Festival over, verklaart Sanders tevreden. Sanders rekent er op dat twintig tot dertig procent van het publiek voor het Mahler Feest uit het buitenland zal komen. De prijs van de kaarten zal waarschijnlijk rond de 200 gulden liggen, voor jongeren zullen goedkopere plaatsen beschikbaar zijn.

In totaal is er in het Concertgebouw ruimte voor zo'n 25.000 luisteraars. Overwogen wordt op het Museumplein voor belangstellenden een tent te plaatsen met daarin een video-wall en een goede geluidsinstallatie zodat men daar ook de concerten kan volgen.

De Avro-radio zal alle concerten live uitzenden. Het plan is verder op 5 mei 1995 - vijftig jaar na de bevrijding - een tv-uitzending te geven van de uitvoering van de Tweede symfonie, de Auferstehungs-symphonie. De Tweede symfonie wordt in september volgend jaar ook uitgevoerd door het Residentie Orkest onder leiding van de Amerikaanse miljoniar Gilbert Kaplan, de eigenaar van het manuscript van de partituur. De opbrengst van de concerten is bestemd voor de financiering aankoop van het Mengelberg-archief, dat zich bevindt in het Haags Gemeentemuseum en eigendom was van de Willem Mengelberg Stichting.

Hoofdsponsors van het ongesubsdidieerde Mahler Feest zijn de Koninklijke PTT en Shell Nederland. De KLM wordt de "official carrier'. De kaartverkoop zal vanaf maart volgend jaar beginnen, de nu verschenen folder met een bon waarmeemen zich daarvoor kan aanmelden heeft een oplage van 206.000 exemplaren.