Zuid-Afrika: komplot van extreem-rechtse blanken verijdeld

JOHANNESBURG, 2 OKT. De Zuidafrikaanse politie heeft een komplot ontdekt van extreem-rechtse blanken om strategische overheidsgebouwen aan te vallen en een aanslag te plegen op een ANC-leider. Vier leden van de para-militaire racistische Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB), onder wie een "commandant-generaal', zijn hiertoe vorige maand al in hechtenis genomen.

De politie maakte gisteren bekend dat het viertal plannen beraamde om aanslagen te plegen op de kerncentrale Koeberg ten noorden van Kaapstad en de legerbasis Lohatla in de noordwestelijke Kaapprovincie. De commandant was ook betrokken bij de bestorming in juni van het World Trade Centre nabij Johannesburg, waar de onderhandelingen over democratie worden gevoerd. Ook zou het viertal een aanslag hebben voorbereid op de radicale leider van de ANC-jeugdliga, Peter Mokaba. Mokaba is zeer gehaat in rechtse kringen wegens zijn herhaalde gebruik van de strijdkreet Kill the Boer, kill the farmer.

De aanhouding komt op het moment dat extreem-rechts zich steeds militanter opstelt nu de onderhandelingen over democratie vorderen. Rechtse groeperingen, zoals de AWB, hebben openlijk gedreigd met een burgeroorlog wanneer het interim-bestuur van zwarte en blanke partijen, de Uitvoerende Overgangsraad, aantreedt. Dit zal waarschijnlijk in november gebeuren. De Weerstandsbeweging heeft volgens deskundigen 12.000 tot 15.000 leden, ingedeeld in commando-groepen die militaire training krijgen. Zij eist de voormalige Boerenrepublieken Transvaal, de Oranje Vrijstaat en Noord-Natal op voor de blanke bevolking van Zuid-Afrika. De AWB ontkende gisteravond elke betrokkenheid bij de plannen van haar vier leden.

Eerder deze week schortte het Afrikaner Volksfront zijn gesprekken op met de regering en het ANC over zelfbeschikking voor de blanke Afrikaner. Het front is een overkoepelende organisatie van rechtse partijen, waarvan ook de Weerstandsbeweging deel uitmaakt. Vorige week nog gaven het Volksfront en het ANC een gezamenlijke verklaring uit, waarin zij bekendmaakten gesprekken te voeren over een eigen gebied voor rechtse Afrikaners binnen een federaal Zuid-Afrika.

Het front heeft zich nu teruggetrokken uit de besprekingen, omdat naar zijn mening ANC-voorzitter Nelson Mandela en president De Klerk tijdens hun bezoek aan Washington zich vorige week negatief hebben uitgelaten over een blanke "volksstaat'. De regering en het ANC hebben hun verbazing hierover uitgesproken en willen proberen het AVF terug te krijgen aan de onderhandelingstafel. De stap van het Volksfront wordt vooral gezien als een teken van interne verdeeldheid. Sommigen binnen het AVF, zoals de leider generaal Constand Viljoen, zijn genegen een compromis aan te gaan met de voormalige vijand. Anderen, zoals de AWB, wijzen elk gesprek van de hand en willen tot de gewapende strijd overgaan.

    • Peter ter Horst