Ook in Nieuw Zeeland republikeinse plannen

WELLINGTON, 2 OKT. De premier van Nieuw Zeeland, Jim Bolger, heeft deze week gezegd dat het debat over de invoering van een republiek op den duur ook in zijn land zal beginnen. Hij reageerde daarmee op uitlatingen van zijn Australische ambtgenoot Paul Keating, die van Australië voor 2000 een republiek wil maken.

“Er is hier echter niet dezelfde opwinding over deze kwestie als in Australië”, aldus Bolger. In Nieuw Zeeland is het aantal aanhangers van de monarchie twee keer zo groot als het aantal republikeinen.

Keating streefde aanvankelijk naar het jaar 2001 als ingangsdatum voor de republiek Australië, maar als gevolg van de toewijzing van de Olympische Spelen van 2000 aan Sydney wil hij dit tijdstip vervroegen. “De wereld zou verbaasd zijn wanneer de Spelen van Australië door het constitutionele staatshoofd uit een ander land zouden worden geopend” aldus Keating. Koningin Elisabeth, de vorstin van het Verenigd Koninkrijk, is nu nog het formele staatshoofd van de voormalige Britse kolonie.

In 2001 is het precies honderd jaar geleden dat de individuele kolonies in Australië zich in een federatie verenigden. Voor de wijziging van de staatsvorm is een grondwetswijziging nodig die door een referendum moet worden goedgekeurd. Daarvoor is niet alleen steun van een meerderheid van alle Australiërs vereist, maar tevens een meerderheid in ten minste drie van de zes Australische staten. De steun voor de republiek loopt overigens terug. Nadat eerder dit jaar de aanhang voor de republiek die voor de monarchie overtrof, gaf een deze week gepubliceerde opiniepeiling aan dat het percentage aanhangers van de republiek 37 procent was, tegenover 44 procent die de monarchie wil handhaven.

Het aangekondigde bezoek aan Australië van begin volgend jaar van de troonopvolger van de koningin, prins Charles, wordt in Australië gezien als nieuwe steun in de rug voor de monarchisten. Om het referendum te winnen heeft Keating brede politieke steun nodig. Zijn politieke rivaal John Hewson, de leider van de conservatieve oppositie, lijkt echter niet van plan die te geven. Hewson verklaarde deze week dat Keating tijdens zijn recente reis naar Europa en de Verenigde Staten de indruk had gewekt dat de meerderheid van de Australiërs zijn republikeinse plannen steunt. “Het is een feit dat daar geen bewijs voor is, omdat er geen consensus bestaat over een alternatief voor de huidige grondwettige constructie”, aldus Hewson.