Ontkoffie

Wanneer kun je het beste de room of de melk in je koffie doen, wil een lezer van mij weten. Gelukkig weet ik dat, want ik heb er al eens over nagedacht. De wittigheid moet eerst. Het inschenken van de koffie zelf zorgt voor zoveel turbulentie dat roeren dan niet meer nodig is, met evidente voordelen.

De belangrijkste vraag inzake koffie is uiteraard welke koffie de lekkerste is. En wat is er eigenlijk zo lekker aan koffie?

De reclame weet het. Het is de gezelligheid. Bullshit. In elk kantoor, elke kantine, elk wegrestaurant vind je het bewijs van het tegendeel. Koffie wordt gedronken om de cafeïne. Een compleet gebrek aan gezelligheid wordt daarbij op de koop toe genomen. Hoe afhankelijk vrijwel iedereen van dit pepmiddel is wordt duidelijk als het toevallig eens tot onvrijwillige onthouding komt. Chagrijn en algeheel onwelbevinden zijn dan de onvermijdelijke gevolgen. De wetenschap weet het nu ook. Maandag las ik in NRC Handelsblad dat zware koffiedrinkers in het weekeinde last krijgen van koppijn, alleen maar doordat ze dan hun koffie wat later op de dag innemen dan door de week. Het lekkere van koffie zit hem dus een in een Pavlov-reactie: na de smaak van koffie volgt de invloed van de werkzame stof. De laatste is lekker, dus de eerste wordt op den duur als lekker ervaren. Niet voor niets vinden kinderen koffie vies (net als roken en alcohol) tot ze het hebben leren gebruiken.

Daar staat tegenover dat iedereen uit eigen kring wel een verhaal kent over een notoire tegenstander van cafeïnevrije koffie die zonder het te weten dit spul te drinken kreeg en niets in de gaten had, zelfs de smaak luidkeels roemde. Hoe valt dat te rijmen?

Ik ben er zelf ook eens ingetuind. Sterker, mij is het omgekeerde overkomen. Ik dacht koffie z=nder te drinken, gaf te kennen dat dit het toch niet haalde bij koffie mèt, waarna men mij bekend maakte dat ik een traditionele bak had gekregen. Ook heb ik door verschillende omstandigheden gedurende lange periodes "ont-koffie' gedronken, zoals ik het ben gaan noemen. Ik vond dit in het begin vrij smakelijk maar na een paar dagen was ik er niet meer in geïnteresseerd. Let op de nuance: ik vond het niet vies, maar had er geen behoefte meer aan. De smaak was niet langer de voorbode van iets hogers en dus niet meer de moeite waard.

De conclusie lijkt te worden dat elke bruine derrie lekker is als er maar cafeïne in zit. Dat zal de conclusie ook zijn, maar daarvoor moet eerst nog een tegenargument uit de weg worden geruimd. U zult namelijk zeggen dat u de koffie thuis of in uw favoriete restaurant veel lekkerder vindt dan, laten we zeggen, oploskoffie - ook al zit daar wel degelijk cafeïne in. Het antwoord luidt dat een mens de smaak van de vaste bronnen waarmee hij cafeïne scoort, goed kan vergelijken. Voor één daarvan kan hij een persoonlijke voorkeur ontwikkelen. Een soort koffie die niet elke dag op het menu staat zal het daar meestal van verliezen. Die wordt immers niet met de dagelijkse portie cafeïne geassocieerd. Zelf heb ik het jarenlang gedaan met bagger uit een universiteitskantine. Alleen van de smaak daarvan werd je al wakker, zo smerig was het. Na een paar maanden vond ik het de lekkerste koffie die er was.

Over oploskoffie kan ik een identiek verhaal vertellen. Heerlijk, als je het maar regelmatig drinkt. Nu drink ik wat iedereen drinkt: snelfiltermaling uit een elektrisch koffiezetapparaat. (Wat is het gezellig in de huiskamer als het lampje van het koffiezetapparaat brandt.) Nu heeft dat dus mijn voorkeur. Als je je Pavlov kent, kun je lekker vinden wat je wilt. Beloon uzelf elke dag met een borrel of een sigaret na een portie geiteogen en u zult eens zien.

De lekkerste koffie is de koffie die u gewend bent, en tegelijkertijd is uw voorkeur verbeelding. U houdt van cafeïne. Drink toch oplos, dat is veel praktischer. Bij oploskoffie, tussen haakjes, mag de melk niet eerst. Als de melk en het onopgeloste poeder met elkaar in contact zijn geweest, vormt zich een slijmerige drab in de koffie die zich onder in de kop verzamelt en die u bij de laatste slok pas gewaar wordt. Hoe dat kan weet ik niet, misschien krijgen de koffiedeeltjes een onoplosbaar eiwitmanteltje of zo. Als u niet wilt roeren, dan eerst een scheutje heet water op de korrels, dan melk, dan de rest van het water. Of natuurlijk het best denkbare recept: melkpoeder in poederkoffie.

    • Herbert Blankesteijn