Kasparov blijft ook onder gewone omstandigheden het ongewone zoeken

AMSTERDAM, 2 OKT. Zoals een fijnproever na weken van kaviaar, champagne en subtiele sauzen behoefte schijnt te krijgen aan een simpele boterham met kaas, zo kon ook bij een schaakliefhebber die de match Kasparov-Short volgde, na alle stukoffers, torenoffers en dameoffers uit de eerste tien partijen het verlangen opkomen naar iets gewoons. De belegering van een zwakke pion, een pionnenmeerderheid op de damevleugel, een moeilijk eindspel; het dagelijks brood van de beroepsschaker. Het was niet normaal, al die brillante spektakels die bij andere wedstrijden een uitzondering zijn, maar nu in Londen tot regel werden. Het was mooi om te zien natuurlijk, maar het had iets onechts. Niet dat de spelers een toneelstukje opvoerden, maar ze zullen toch wel beïnvloed zijn door de smeekbeden van de organisatoren, die nu de winnaar van de match vast staat in ieder geval in de afzonderlijke partijen graag spanning en sensatie zien. Met een 8-3 voorsprong kan Kasparov risico's nemen die hij anders uit de weg zou gaan.

Maar in de elfde partij van afgelopen donderdag kregen we het dan toch een keer te zien, een normaal eindspel. Kasparov speelde het alsof hij het gewone dagelijks leven ontwend was. Hij had aanvankelijk fraai spel voor de geofferde pion, maar hij liet eerst zijn loper van het spel afsluiten en waagde toen een agressieve actie die alleen tot het verlies van een tweede pion leidde. Tenslotte moest hij nog oppassen dat hij niet verloor. “Ik zocht iets dat er niet was”, zei hij na afloop. Ook onder gewone omstandigheden bleef hij het ongewone zoeken.

De remise werd als een morele overwinning voor Short beschouwd. Nu nog een echte. Maar het lijkt alsof er een vloek op hem rust die dat verhindert. Hij heeft in het begin een paar kansen op winst gemist. Al te veel drukte moet daar niet over gemaakt worden. Winstkansen missen in tijdnood is gewoon, het overkomt iedereen. Schaken is nu eenmaal een moeilijk spel. Maar wat er dinsdag in de tiende partij gebeurde was niet gewoon. Het was werkelijk of bovennatuurlijke krachten Short van de overwinning afhielden. Zoveel winstmogelijkheden gemist, en wat voor een mogelijkheden! Geen moeilijke varianten waarbij je denkt: het zal objectief wel gewonnen zijn, maar het blijft toch nog een gevecht. Nee, simpele zetten die Kasparov tot onmiddellijke opgave zouden hebben gedwongen. Je hebt het gevoel dat iemand die zijn zetten door een dobbelsteen zou laten bepalen alleen door het toeval al tegen een van die vele wistmogelijkheden zou moeten oplopen. Short miste ze allemaal, alsof zijn stenen door de duivel werden gegooid.

Wit Short-zwart Kasparov, tiende partij, stand na de 31ste zet van zwart.

32. Pd8-e6 Dit is objectief beter dan het winnende 32. Te6+ Lxe6 33. Pxe6 Dxe6 (33..Dxd7 34. Pf8+) 34. d8D, wat wel stukwinst zou opleveren, maar zwart nog even zou laten spartelen. Maar een onmiddellijke winst viel te behalen met een zet die niet door Kasparov of Short is aangegeven, maar door onze trouwe lezer L. van Benten: 32. Pf7! Wit haalt een dame (32...Dxd7 of 32...Dd3 faalt op 33. Pe5+) en na 32...Dh2 33. Te1 moet zwart opgeven. Ook na 32...Dg3 33. Pxb3 of 33. Pe5+ gevolgd door 34. Pef3 is het afgelopen. Short had hier nog meer dan vijf minuten, hij had het moeten zien. 32...Dd6-h2 Niet naar g3, want dan dreigt hij na 33. Pxb3 axb3 geen mat. 33. Pe6-f4+ Hier zou 33. Tf8, aangegeven door Short, zwart tot onmiddellijke opgave dwingen. Wit brengt zijn toren in de verdediging en haalt dame. 33...Kg6-h6 34. Pf4-d3 Dh2-g1+ 35. Te8-e1 Hij ziet gelukkig nog wel dat 35. Pe1 zou falen op 35...Dg4 met matdreiging op d1 en aanval op d7. 35...Dg1-g5 36. Pd3-e5 Dit is de laatste keer dat Short een makkelijke winst had: 36. Th1+ Kg6 37. Pe5+ Kf5 38. Pc6 en wit haalt dame. 36...g7-g6 37. Te1-f1 Nog steeds kon Short winnen, maar niet meer zo makkelijk als een paar zetten geleden. Kasparov geeft aan: 37. Pc6 Df5 38. Pe4! Dxd7 39. Th1+ Kg7 40. Txh7+ Kxh7 41. Pf6+ en wit blijft een stuk voor. In tijdnood was dit inderdaad moeilijk te vinden. 37...Lb3-e6 38. Pe5-f7+ Le6xf7 39. Tf1xf7 Dg5-d5 40. Tf7-e7 De laatste zet voor de tijdcontrole. Pas nu geeft Short de winst definitief uit handen. De winstvarianten worden wel steeds moeilijker. Kasparov geeft 40. Pe4 (dreigt 41. Txh7+) Dd3 41. Tf2 (dreigt 42. Td2) Dxd7 42. Th2+ Kg7 43. Txh7+ (hetzelfde motief dat Short bij de 37ste zet miste) Kxh7 44. Pxf6+ en wit wint. 40...Dd5-d6 41. Te7-f7 Dd6-d3 42. Pd2-e4 Dd3-e3+ 43. Pe4-d2 De3-d3 Remise. Wit kan zijn stelling niet beslissend versterken. Het is nauwelijks te geloven wat zich hier heeft afgespeeld. Wij volgen de schokkende gebeurtenissen op de voet, maar zullen er voortaan slechts één keer per week verslag van doen.