Freek de Jonge luistert openingsavond van RTL5 op

Freek de Jonge met "Neerlands Bloed', RTL5, zaterdag, 24.00-8.30u.

Het was Freek de Jonge die bij de start van de commerciële zender Veronique (nu RTL4) vriend en vijand verbaasde door zijn oude shows beschikbaar te stellen. Was het nu werkelijk nodig, oordeelden de behoudende krachten in de samenleving, dat een integer komiek als hij zodoende legitimiteit verleende aan zo'n ordinair zooitje platte geldverdieners? Grappig, dat het nu opnieuw Freek de Jonge is die de openingsavond van de nieuwe commerciële zender RTL5 opluistert.

In mei 1991 las De Jonge op één dag in het Concertgebouw in Amsterdam alle ruim 100.000 woorden van zijn nieuwe, epische roman Neerlands Bloed voor. De sessie duurde, inclusief alle drink- en eetpauzes, van tien uur 's morgens tot kwart voor tien 's avonds en werd “voor het archief” op video vastgelegd door Jop Pannekoek. Het was de bedoeling de opbrengst te bestemmen voor de Nijmeegse blindenbibliotheek Le Sage ten Broek, want De Jonge verwachtte minstens enkele honderden belangstellenden die à ƒ 175 per persoon een aardig bedrag bijeen zouden kunnen brengen. Het werden er maar dertig, van wie de helft nog zonder te betalen was binnengelaten. In die kleine kring had de auteur echter een ademloos gehoor. Toen hij na de allerlaatste woorden de drukproeven van het boek kon neerleggen, sprak hij, zichtbaar aangedaan, tegen zijn publiekje: “'t Is een hele mooie dag geworden. Ik ben er tamelijk ontroerd van.”

De video-opname (zuivere spreektijd (8uur) zendt RTL5 vannacht uit. Wat daarvan het effect zal zijn, laat zich moeilijk voorspellen. Ik herinner me dat het verhaal over de opgroeiende jongen uit Zeeland, zijn Indische buurman en diens zoon, destijds in het Concertgebouw in de loop van de dag een hallucinerende kracht begon te krijgen, die nog werd versterkt door ieders gevoel van saamhorigheid - afgesloten als we allemaal, voorlezer èn toehoorders, waren van de buitenwereld. Dat we ons telkens, na elk hoofdstuk, even konden vertreden, gaf de noodzakelijke lucht. En dat Freek de Jonge zelf ook tijdens die pauzes onder ons bleef, droeg mede bij tot de algehele sfeer van solidariteit.

Op de televisie, in de eenzame nacht, zullen die neveneffecten ontbreken. Maar als RTL5 er een erezaak van maakt ook in de toekomst ruimte te bieden voor buitengewone uitzendingen, zal die zender een aanwinst zijn.