Een Kleine Aarde aan den Rijn

De avond valt over Ecolonia, een koele bries steekt op. Het is herfst, maar van vallend gebladerte is niets te zien. Kris-kras over de betonklinkers zijn felgele beschermhekjes verrezen, waarachter de jonge aanplant pas komend voorjaar wortel zal schieten. Nu dringt zich een amalgaam van kookluchtjes aan de bezoeker op. Hier wreekt zich het "natuurlijke ventilatiesysteem', waarmee een aantal huizen is uitgerust. Daarbij is sprake “van een natuurlijke toevoer én natuurlijke afvoer”, zo wordt uitgelegd in de brochure Milieubewust wonen in Ecolonia.

De bewoners moeten hun ventilatie zelf regelen, want “er is geen elektrische ventilator aanwezig”. “U kunt de deuren van toilet, douche en keuken beter gesloten houden”, zo vervolgt de brochure, “anders verspreiden luchtjes zich door uw woning.” Toch wordt aangeraden de woning “elke dag een kwartier flink te luchten”. Het huishouden is vol verborgen gevaren; elk kwartaal moet het filter in de wasemkap worden vervangen, want “een vette kap is gevaarlijk en er hopen zich kankerverwekkende stoffen op”. Eveneens elk kwartaal dienen “de ventilatieroosters in de ramen, inblaas- en afzuigventielen en de filters in de ventilatiebox” te worden schoongehouden. Desnoods met groene zeep of een scheutje afwasmiddel.

Een wandeling door deze nieuwbouwwijk, waarin "energie-extensivering, integraal ketenbeheer en kwaliteitsbevordering' hand-in-hand gaan, mobiliseert gemengde gevoelens. Waarom gaan ambitieuze projecten als deze in Nederland toch altijd vergezeld van een ruis van kneuterigheid? Wat de groene bouwkunst vermag, in het algemeen en in deze ecologische modelwijk in Alphen aan den Rijn in het bijzonder, was gisteren te lezen in het Cultureel Supplement. Maar niet alleen de materialen, de isolatie en de riolering voldoen aan de strengst mogelijke milieu-eisen, de levensstijl van de bewoners van de honderd woningen wordt geacht daar naadloos op aan te sluiten. In de genoemde "Handleiding voor bewoners' wordt een hoeveelheid gedragsregels en voorschriften opgesomd die, mits correct nageleefd, de modale Ecoloniaal een dagtaak moet kosten. De Kleine Aarde aan den Rijn.

Huishoudelijk afval wordt in Ecolonia in "negen verschillende fracties' gescheiden opgehaald. De enkelvoudige vuilnisbak is vervangen door een van gemeentewege verstrekte tweeledige bak, bestaande uit een groene container voor het GFT-afval en een bruine container voor alles dat niet in een van de buitenbakken hoort. Bij de brug staan, naast de bekende papier- en glasbak, inzamelbakken voor textiel, plastic en batterijen. Voorts is er een "oliebol' voor afgewerkte olie. Er is een halteplaats voor de chemokar en er vindt aparte inzameling plaats van "grote stukken'. Bij deze bonte verzameling is, al heeft de auto in Ecolonia "geen bevoorrechte positie', de milieuvriendelijke autowasplaats gesitueerd. “U kunt hier het water uit de vijver gebruiken”, aldus de Handleiding; “Water en sopresten lopen via een put naar het vuil-waterriool (dus niet naar de vijver).” En tot besluit de vermaningen: “Gebruik geen autoshampoo maar gewoon afwasmiddel” en “Deze plaats is dus niet bedoeld als autoknutselplaats!”

In huis is de milieuzorg eveneens alom aanwezig. Chloor hoort in het Ecolonia-huishouden niet thuis; aangeraden worden azijn, ossegalzeep en vlekkenzout. WC-blokjes en luchtverfrissers zijn ook taboe, want schadelijk voor zowel milieu als mens; ze bevatten paradichloorbenzeen en dat “veroorzaakt bij inademing duizeligheid en bloedarmoede”. Beter kan men in de wc “een lucifer afstrijken, een citroenplant neerzetten of een zakje lavendel neerzetten”. Alle douches zijn uitgerust met een "waterbesparende kop', alle kranen met een "doorstroombegrenzer' en alle toiletten met "spoelspaarknop voor de kleine boodschap'. Omdat dergelijke knoppen "voor veel mensen nieuw' zijn, raadt de brochure aan: “Vertel ook uw kinderen en gasten hoe het toilet werkt.”

Met water moet ook bij het tandenpoetsen en scheren (“Gaat ook heel goed met een beker of kom water”) en het sproeien van de tuin (“Pak een gieter in plaats van de tuinslang”) zuinig worden omgesprongen. Om elektriciteit te sparen wordt aangeraden in huis “geen zware vitrage” aan te brengen en de wanden en het plafond in een lichte tint te schilderen. Ook om de warmte binnen te houden biedt de brochure veel tips: de entree van een aantal woningen blijkt als "tochtsluis' te kunnen worden gebruikt: “Dus eerst de eerste deur dicht, dan pas de tweede open.” Ook wordt geadviseerd de stand van de gasmeter bij te houden, opdat de bewoner “wellicht beter invloed kan uitoefenen” op het verbruik: “Zet de verwarming een graadje lager en trek 's winters een extra trui aan.” Met een half uur touwtjespringen, kan daar nog aan worden toegevoegd, verhoogt men niet alleen de eigen warmte, maar ook die van het interieur.

Niet alle milieurichtlijnen liggen even voor de hand. Dat in en om het huis natuurlijke verven worden toegepast, spreekt vanzelf. Maar er wordt aan een wegwerpkwast de voorkeur gegeven boven de herbruikbare kwast; kwastreinigers blijken het milieu meer schade te berokkenen dan wegwerpkwasten. Schuren doet men in Ecolonia liever met de hand, want “vanuit milieuoogpunt heeft handgereedschap de voorkeur boven elektrisch gereedschap”. Merkwaardig genoeg hebben zich in het kleine aantal bedrijfsruimten in dit dorp twee kappers gevestigd, beiden weliswaar gebruikmakend van milieuvriendelijke haarverzorgingsmiddelen, maar een winkel in natuurlijk geteelde voedingswaren of milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen ontbreekt.

Ik wandel rond de ecologische vijver, die “niet alleen het woongenot van de mensen” bevordert, maar “ook een functie in de waterhuishouding van de buurt” heeft. Het bewonersboekje telt een flink aantal milieuvriendelijke tuintips (“Mieren gaat u te lijf door kokend water in een mierennest te gieten”), waaraan de meeste bewoners zich, getuige de gevarieerde vegetatie, lijken te houden. Toch biedt de brug uitzicht op een vlonder-in-aanleg op de vijverbeschoeiing, gemaakt van het zuiverste tropisch hardhout. Deze bewoner heeft de handleiding kennelijk niet goed gelezen, want dan was hij doordrongen van zijn medeplichtigheid aan “de vernietiging van de regenwouden”, met alle gevolgen voor broeikaseffect, klimaat op aarde en stijging van de zeespiegel vandien.

Blasfemie in de ecokerk.

    • Tom Rooduijn