VS en China werken aan verbetering van hun relaties

NEW YORK, 1 OKT. De Verenigde Staten en China hebben gisteren besloten tot een reeks stappen om hun snel verslechterende relaties te verbeteren.

Afgesproken is dat de Amerikaanse president Bill Clinton en zijn Chinese ambtgenoot Jiang Zemin elkaar in november in Seattle zullen ontmoeten in de marge van de top van Aziatische en Pacifische landen. Voorts is besloten tot bezoeken aan China door verscheidene hoge Amerikaanse regeringsvertegenwoordigers, onder wie minister van financiën Lloyd Bentsen, minister van landbouw Mike Espy en onderminister van buitenlandse zaken John Shattuck. Tevens zou Washington overwegen de in augustus tegen China afgekondigde sancties (wegens raketleveranties) te versoepelen of in te trekken die Amerikaanse bedrijven verhinderen bepaalde geavanceerde technologie aan China te verkopen.

De onderlinge relaties zijn alleen maar verslechterd sinds het neerslaan van de studentenopstand op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking in 1989. Voortdurende Chinese schendingen van de mensenrechten plus de levering van raketten aan spanningsgebieden als Pakistan en Iran hebben de betrekkingen verder belast. Recente berichten over Chinese voorbereidingen voor een ondergrondse kernproef hebben in Washington nieuwe bezorgdheid gewekt. China op zijn beurt is razend over (niet-waargemaakte) Amerikaanse beschuldigingen van het verschepen van ingrediënten voor gifgas naar Iran.

Washington heeft inmiddels herhaaldelijk gewaarschuwd dat Peking de handelsvoordelen van de status van meest begunstigde natie kan verliezen. Deze zaak komt in mei weer aan de orde, en beide landen willen zich nu inspannen het niet zover te laten komen.

Tijdens besprekingen in New York kreeg de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Warren Christopher gisteren echter geen belofte van zijn collega Qian Qichen los dat Peking geen kernproeven zou nemen, en er werd in andere proliferatie-kwesties evenmin vooruitgang geboekt. Qian onderstreepte juist het recht van China kernproeven te nemen, hoewel hij niet zei dat er daadwerkelijk een kernproef zou plaatshebben. Christopher op zijn beurt wees Qian erop dat zijn toespraak in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van twee dagen geleden ook bepaald niet nuttig was.

Twee dagen geleden riep China in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties opnieuw op tot een wereldwijde vernietiging van kernwapens en een verdrag ter beëindiging van alle kernproeven. Maar Qian oefende tevens kritiek uit op de “willekeurige” en “heerszuchtige” houding van de Verenigde Staten inzake de controle op de verkoop van wapens. Hij hekelde de Amerikaanse beschuldigingen dat China wapens zou verkopen in strijd met internationale verdragen, terwijl de VS zelf wapens zouden verkopen die de soevereiniteit en de veiligheid van het ontvangende land in gevaar brengen.

“Nu bacteriologische en chemische wapens zijn verboden, achten wij het hoog tijd een totaal verbod en complete vernietiging van alle kernwapens op de agenda te zetten” zei de minister. Als dat op korte termijn niet mogelijk blijkt, dan moeten de kernmachten in de wereld in elk geval afspreken niet als eerste atoomwapens te gebruiken en ze niet aan te wenden tegen landen of zones die niet over zulke wapens beschikken, aldus Qian Qichen.

President Clinton riep maandag in de VN op tot een strikte naleving van het moratorium op kernproeven, indirect verwijzend naar de aanwijzingen dat China op het punt staat een kernproef uit te voeren. Clinton stelde in juli een internationaal moratorium van vijftien maanden op kernproeven voor. Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland reageerden instemmend, maar Peking stelde als eis de vernietiging van alle kernwapens. (Reuter, AP, AFP)