Teleurstellend

Teleurstellend is het wanneer men een tweedehands auto koopt die volgens de kilometerteller 45000 kilometer gereden heeft en achteraf blijkt dat de auto al eens eerder is ingeruild bij een kilometerstand van 93000. Dat vond Jozef Vijverberg ook - hij was er achter gekomen bij het bekijken van het in de auto gevonden onderhoudsboekje - en hij besloot het er niet bij te laten zitten. Hij beriep zich op dwaling en dagvaardde de verkoper tot vernietiging van de koopovereenkomst en terugbetaling van de koopsom tegen afgifte van de gekochte auto.

Teleurstellend is het wanneer men een trouwjurk bestelt bij een befaamd modehuis en achteraf blijkt dat het huwelijk niet doorgaat. Dat vond mejuffrouw K. ook, vooral omdat ze de jurk al betaald had. Ze liet het modehuis weten dat het de jurk kon houden maar dan wel het grootste deel van de koopsom moest terugbetalen. Toen het modehuis daarop niet inging dagvaardde ze het modehuis tot ontbinding van de koopovereenkomst en terugbetaling van de koopsom onder aftrek van 300 gulden schadevergoeding.

Moest Jozef Vijverberg met zijn teleurstelling en mejuffrouw K. met de hare leven? Een intrigerende vraag is welk verweer de verkoper van de tweedehands auto had en welke argumenten mejuffrouw K. kon aanvoeren ter ondersteuning van haar vordering. In de processtukken kunnen we alles nalezen maar die zijn niet openbaar. Openbaar is wel de uitspraak van de rechter en de tekst daarvan wordt soms gepubliceerd in een juridisch tijdschrift. Uit zo'n tijdschrift haal ik het arrest van de Hoge Raad in de zaak Vijverberg en het vonnis van de kantonrechter in de zaak van mejuffrouw K.

Mejuffrouw K. had aangevoerd dat ze, nu er geen man in zicht was, geen behoefte meer had aan de bruidsjapon en dat het modehuis ongerechtvaardigd zou zijn verrijkt als het de japon en ook de hele koopsom zou mogen houden. Dat was mooi bedacht maar niet voldoende voor een toewijzend vonnis want het modehuis had de jurk speciaal op de maat van mejuffrouw K. laten maken, wou hem niet tweedehands verkopen en had niet om de "verrijking' gevraagd. De kantonrechter onderzocht vriendelijk of er misschien sprake was van een "onvoorziene omstandigheid', die ontbinding of wijziging van de koopovereenkomst zou rechtvaardigen. De wet voorziet inderdaad in die mogelijkheid maar de wet zegt ook dat een ontbinding of wijziging niet wordt uitgesproken als de omstandigheden krachtens de in het verkeer geldende opvattingen voor rekening komen van degene die zich erop beroept. De omstandigheid dat het huwelijk niet door zou gaan kwam voor rekening van mejuffrouw K., zo oordeelde de kantonrechter terecht, niet voor rekening van het modehuis. De vordering werd afgewezen met bepaling dat het modehuis de jurk alsnog moest leveren. Een goede oplossing want met zo'n jurk moet het niet moeilijk zijn gauw een andere man te vinden.

De verkoper van de tweedehands auto had een uitvoerig verweer. Hij had de auto zelf ook tweedehands gekocht, zei hij en hij wist niet dat met de kilometerteller was geknoeid. Verder was bij de verkoop gebruik gemaakt van een gedrukt verkoopformulier en daar stond op: "Koper koopt de auto op eigen bate en schade'.

Het hof nam in hoger beroep aan dat de verkoper inderdaad niet geweten had dat de kilometerteller minder kilometers aanwees dan er in werkelijkheid verreden waren. Er is dan sprake, zo heet dat technisch, van een wederzijdse dwaling. Als het dan gaat om een omstandigheid waarvan de verkoper ook kan snappen dat die voor de koper van groot belang is kan de overeenkomst worden vernietigd. De rechtsvraag is vervolgens of het beding in het verkoopformulier een beroep op wederzijdse dwaling uitsluit. Het hof vond van niet en de Hoge Raad sloot zich daarbij aan. Bij de verkoop van een tweedehands auto is de kilometerstand essentieel. De verkoper garandeert stilzwijgend dat de kilometerstand die op de teller staat in overeenstemming is met de werkelijkheid. Het beding op het verkoopformulier is een standaardbeding dat in algemene termen het instaan voor verborgen gebreken uitsluit. Het sluit niet uit - daartegen verzet zich de redelijkheid - de stilzwijgende garantie met betrekking tot de kilometerstand en daarmee het beroep op dwaling. De overeenkomst werd vernietigd en Vijverberg kreeg zijn geld terug.

In dit geval was dus de uitkomst voor de verkoper teleurstellend.

    • P. van Schilfgaarde