Mooie waanzin

Waarom heeft het geluk in Nederland altijd zo'n hoog prikkeldraadgehalte? Oranje wint met 7-0 van San Marino en nog is het niet goed. Het voortreffelijke spel van Koeman, Wouters en Bosman werd nauwelijks opgemerkt. Een felicitatie-telegram voor de bondscoach kon er ook niet af. Deze voetbalnatie kan niet omgaan met succes, dit volk heeft geen leven zonder zelfhaat. Waar het stil is, moeten schoten vallen. Rond het Nederlands elftal woekert sinds jaar en dag een vaak vrijblijvend sfeertje van rebellie. In commotie, intrige en gezeur is Oranje de VVD ver vooruit.

Wat zou er nu weer zitten achter de campagne-achtige roep om Gullit? De logica van de angst in het vooruitzicht van de beslissende wedstrijd tegen Engeland kan het niet zijn. Ruud heeft zijn status van veldheer juist verloren in het tricolore shirt. Zowel in Italië als in Zweden voltooide hij zijn eigen ontluistering. En de enkele pirouettes die daar tussen lagen, hadden de efficiëntie van canapé-spektakel. De momentvoetballer die met zijn splijtende rushes een wedstrijd in z'n eentje kon beslissen was dood.

Het feit dat Gullit bij zijn nieuwe club Sampdoria nog geen wedstrijd heeft gemist, wordt nu uitvergroot tot een metamorfose. Kranten en weekbladen juichen dezer dagen dat de trance-speler pur sang weer in de vorm van z'n leven is.

Ach Sampdoria. Platt, die bij het oude Juventus niet van de bank kwam, heeft in Genua ook al een paar doelpuntjes gescoord. Gullit heeft bij Sampdoria een vrije rol afgedwongen. Heel slim: dat scheelt in de beeldvorming. In een vrije rol kan iedere voetballer met een beetje talent en ervaring nog een hele tijd parasiteren op het optisch bedrog. Geknikker in de ruimte, altijd goed voor een ovatie.

De roep om Gullit volgt een extra-sportieve klankbaan. Het drukt een diep verlangen uit naar charisma en mysterie. Zeker nu ook Bergkamp staat te voetballen als geknakt riet en Rijkaard op het ritme speelt van een kwieke begrafenisstoet oogt het Nederlands elftal als een verzameling WAO-ers in korte broek. De Goey is daar de exponent van. Als ik hem tussen de doelpalen zie moet er shag en pils op tafel komen en wil ik de volgende ochtend altijd spek en eieren. De grauwsluier die PSV, tot in de gezichten toe, zo lelijk maakt, hangt ook over Oranje. Het ontbreekt de huidige selectie van Advocaat aan de genius die de droom van het volk kan invullen. Dickie zelf heeft die ambitie ook niet. Hij is al heel blij als de mensen om hem heen vriendelijk en beleefd blijven. Het leven heeft deze goede mens niet gezegend met een ruisende presence.

Advocaat in regenjas is bijna zo treurig als een omgewaaide cornervlag.

De afstand tussen het volk en de heren van Oranje is te klein geworden. Daarom wordt er nu zo naar Gullit gesmacht. Hij stond in het verleden wel voor oerkracht en legende en voor atomische bevliegingen, hoog boven de stamppot heen. Voetbal is er om bobo's, journalisten en legioenen te laten delen in het geheim van de goden. Bergkamp, Jonk en Kieft kunnen die illusie niet meer opwekken. Dan maar terug naar de mooie waanzin van het verleden.

Er is nog iets anders: het intrige-sfeertje is inherent aan een polderlandschap waar zo weinig gebeurt dat de personificatie van het kwaad als enige sensatie overblijft. Het nostalgieke appel op Gullit zit vol afrekening en venijn. Nog steeds lopen er voetbalfilosofen rond die zich in hun academische eer gekrenkt voelen door de prominente aanwezigheid van een rasechte aardappeleter als Advocaat in het door hen gekoloniseerde wereldje. Er zijn er ook die Gullit graag nog een laatste keer zouden neersabelen. Het is altijd mooi meegenomen als een historisch echec kan worden opgeknoopt met het hoofd van een vedette. De woeste engel staat bij dat perspectief op een vrije val misschien niet lang genoeg bij stil, in de euforie over het gewonnen gevecht met zijn klotsende knieën.

Het meest bevreemdend in het miserabele gekonkel rond Ruud Gullit is nog de suggestie van Willem van Hanegem. De Feyenoord-coach opperde de gedachte om Rinus Michels uit te sturen als pendeldiplomaat tussen de voetballer en Advocaat. Michels diplomaat? Zou Van Hanegem aan de drank zijn? Het wordt te gek voor woorden. Laat Michels toch lekker doorzakken naast Duys op het Grand Gala du disc, laat Gullit nog een jaartje lekker voetballen in Italië; en, vooral Willem: laat Advocaat met rust.

    • Hugo Camps