De grens

Sommige kranteberichten zijn fascinerend, omdat zij eindigen waar zij eigenlijk zouden moeten beginnen. Neem bijvoorbeeld het bericht uit Het Parool van gisteren, waarin stond dat 38 Kroatische supporters vlak voor de wedstrijd Ajax-Haduk Split zijn opgepakt. Een groep Kroaten, “vanuit heel Europa naar Amsterdam gekomen”, werd onder escorte naar het Olympisch Stadion geleid, maar toen een aantal van hen bij de ingang de Hitlergroet bracht, greep de politie in. Het Parool: “De groep werd naar het hoofdbureau aan de Marnixstraat gebracht en tot na de wedstrijd vastgehouden. Daarna werden de supporters op de bus gezet en onder politiebegeleiding bij Arnhem over de grens gezet.” Einde bericht.

Zo'n bericht roept een paar vragen op. De eerste daarvan - waarom zijn de Kroaten niet bekeurd, voorgeleid en veroordeeld? - is nog tamelijk eenvoudig te beantwoorden. Ongetwijfeld waren in Amsterdam onvoldoende politiecellen beschikbaar.

Met de beantwoording van de volgende vragen ligt het al een stuk moeilijker. Waarom is de bus met arrestanten naar Arnhem gereden en bijvoorbeeld niet naar Roosendaal? Of waarom zijn de Kroaten niet op de boot naar Dover gezet? Wat heeft de leiding van de Amsterdamse politie bewogen om juist Arnhem als bestemming te kiezen? Volgens het bericht waren de Kroaten afkomstig "vanuit heel Europa'. Er waren dus nog andere mogelijkheden: Parijs, Rome, Stockholm, misschien zelfs Palermo of Tirana. Wellicht had een aantal Kroaten zijn eigen vliegticket bij zich. In dat geval was het terugsturen helemaal gemakkelijk geweest. Madrid, Kopenhagen, Triëst en nog vele andere plaatsen waren denkbaar.

Maar het werd Arnhem. Nu ligt Arnhem niet aan, maar wel bij de grens. De dichtstbijzijnde grens, tenminste vanuit Arnhem gezien, is de Duitse grens. Als je bij Arnhem over die ene brug te ver gaat, duurt het niet lang meer tot de Duitse grens - hoogstens vijftien kilometer. Wij moeten daarom wel aannemen dat de Kroaten over de Duitse grens zijn gezet. Maar waarom juist over de Duitse grens? Leeft bij de leiding van de Amsterdamse politie misschien de gedachte dat mensen die de Hitlergroet brengen automatisch in Duitsland thuishoren?

Dat lijkt tamelijk onrechtvaardig. Na de Oorlog heeft Duitsland zich ontwikkeld tot een behoorlijk functionerende democratie. Mein Kampf is er verboden en hoewel er nog altijd duistere figuren actief zijn, doet de Duitse overheid er alles aan om de schande van het verleden uit te wissen. Stonden de Duitse Zollbeamter met hun groene petten bij Zevenaar te juichen, toen daar het Amsterdamse busje kwam aangereden? Riepen zij: “Herzlich Willkommen!” en “Grüss Gott!” tegen hun fascistische bloedbroeders? Waren zij er blij mee dat deze Kroaten, die niet in Deutschland maar in die Niederlände hun misdrijf hadden begaan, ausgerechnet over hùn grens werden gezet. Dat lijkt niet erg waarschijnlijk, maar mochten de Kroaten inderdaad aan de Duitse politie zijn overgedragen dan was het logisch geweest, wanneer zij met de eerste de beste boevenwagen via Mönchen-Gladbach naar Roermond waren vervoerd, om daar weer over de Nederlandse grens te worden gezet.

Maar eerlijk gezegd vermoed ik dat het nog anders is gegaan. Even voorbij Arnhem heeft het Amsterdamse arrestantenbusje plotseling de grote weg verlaten. De bijrijder riep nog tegen de bestuurder: “Wat doe je nou?”, maar de bestuurder had slechts voor zich uit gekeken en gemompeld: “Orders van de hoofdcommissaris.” Verder ging het over de oude smokkelroute langs Pannerden, Lobith en Tolkamer. In Schenkenschanz wachtte het pontje over de Rijn, en toen is men een klein stukje Duitsland binnengereden.

Even voorbij een bosje in Griethausen, nog geen kilometer over de grens, heeft men de deur van het busje opengegooid en bevolen: “Aussteigen!” Eén voor één kwamen de arrestanten naar buiten. Men heeft ze nog geteld. Inderdaad waren het er 38 die daar in het landschap achterbleven. Daarna heeft de commandant tegen zijn mannen geroepen: “En nou wegwezen!” Met piepende banden scheurde men terug naar het pontje dat nog te wachten lag.

Vandaag zullen 38 Kroaten onder het brengen van de Hitlergroep politiek asiel aanvragen op het gemeentehuis van Griethausen.

    • Max Pam