Lev Markiz, geboren op 1 november 1930 te Moskou, ...

Lev Markiz, geboren op 1 november 1930 te Moskou, begon zijn carrière als violist. Hij was als concertmeester en solist verbonden aan het Moskous Kamerorkest en formeerde later zijn eigen kamerorkest "Solisten van Moskou'. Sinds 1981 woont hij in Nederland; vanaf de oprichting is hij artistiek leider en chef-dirigent van kamerorkest Nieuw Sinfonietta.

René van Hulst, geboren op 30 juni 1961 te Bussum, studeerde aan de HEAO commerciële economie en was daarna ruim 8 jaar werkzaam in het bedrijfsleven. Eind 1991 werd hij assistent-zakelijk leider bij het Nederlands Blazers Ensemble, sinds 1 januari 1993 is Van Hulst zakelijk leider van Nieuw Sinfonietta, dat dezer dagen zijn vijfjarig jublileum viert.

Woensdag 1 september

René: 07.00. Weer achter mijn geliefde lap-top voor het uitwerken van alle programma-ideeën voor ons seizoen 94/95 met bijbehorende concertdata. Na overleg met mijn collega (nog op vakantie in Frankrijk) van het Blazers-ensemble besluiten we met pijn in ons hart een heel mooi gezamenlijk project, de avondvullende cyclus "Leben ohne Weihnacht' van de Georgische componist Gija Kantscheli naar het seizoen 95/96 te schuiven. De financiën zijn nog te onzeker en de planning moet helaas door.

Om 10.00 net op tijd om de programma's van Sinfonietta (nu nog geheim maar alle reacties zijn zeer lovend) bij het Nederlands Impresariaat te presenteren. Meestal een gemeenschappelijke actie met de artistieke staf, maar die beginnen op datzelfde moment met de repetities voor een nieuwe periode, waarin prominent op 12 september onze vijfde verjaardag gepland staat. Wat minder enthousiast wordt door NI gereageerd op de prijzen van de programma's. Altijd en eeuwig het dilemma. Sinfonietta ontvangt gelukkig sinds 1993 een structurele subsidie van WVC, o.a. als erkenning voor de kwaliteit van het orkest. Helaas is dit nog onvoldoende, kind van de rekening blijven dirigent en musici.

's Middags sponsorbespreking. Onze hoofdsponsor KPMG huldigt de stelregel "wat goed is voor Sinfonietta is ook goed voor ons' en laat ons daarmee veel ruimte om alternatieve bronnen aan te boren. 's Avonds veel bellen met Lev om stoom af te blazen over de zware eerste repetitie-dag.

Lev: Het is gewoonte geworden dat ik de nacht voor de eerste repetitie niet of nauwelijks slaap. Ondanks dat ik het orkest nu al vijf jaar ken, blijf ik toch zeer nerveus en gespannen alsof ik een redevoering moet houden voor een vijandig Russisch parlement. Angst hoe het zal gaan lopen, verschrikkelijke dromen over files, te laat komen, een half orkest, drama's.

10.00. Begin van repetitie, bijna iedereen is er, maar ik mis toch Marie José vooraan. Zij is er waarschijnlijk pas voor de tweede keer niet in al die vijf jaar, door verplichtingen bij het Rotterdams Philharmonisch. Nog een domper. Anneke kan nauwelijks zitten laat staan haar bas bespelen; ongelukje bij het hardlopen? Gelukkig neemt na 10 minuten de muziek het over van mijn nervositeit. Wij repeteren Stravinski en Sjostakovitsj, werken die ook al op CD staan, maar eigenlijk begint alles weer opnieuw, opnieuw zoeken naar nog meer in de muziek, en het orkest overtuigen dat het anders kan. Een pijnlijk proces van een motor die opnieuw afgesteld moet worden. Kortom, het begin van een koffie-marathon die hopelijk op onze verjaardag op 12 september a.s. eindigt met een glas champagne. Na alle problemen met bezetting, blessures, onbegrip en hard werken aan de motor besluit ik volledig tegen mijn principes iets gezonds te gaan doen. veertig minuten gezwommen. Ik heb twee abonnementen maar helaas is de combinatie Claire en sport een weinig vruchtbare.

19.00. Begin van een lange serie telefoongesprekken. Als ik emotioneel op een dieptepunt zit belt René dat een viool-probleem opgelost is, enigszins gerustgesteld neem ik een goede slaappil.

Donderdag

René: 08.45. Samen met Janneke naar het Concertgebouw gefietst. Enige lichamelijke inspanning brengt vaak veel goede ideeën boven tafel. Met de eerste koffie bij de telefoon regel ik alvast de contracten en muziek voor de twee nieuwe violisten. Om 09.30 kom ik Lev tegen in de kantine, Helma is ziek, kan er ook nog wel bij. In ieder geval hebben we inmiddels een tweede klarinet gevonden en daarmee zijn onze bezettingsproblemen bijna ten einde. Na het begin van de repetitie naar kantoor waar een fikse stapel briefjes op afhandeling wacht, onder andere een kaartje van Henk van Ulsen, dat hij met erg veel plezier wil meewerken aan één van de verrassingen van het feestconcert. Snel nog even een briefje voor de musici waarin het try-out-concert van 9 september wordt bevestigd, een concert met gesloten beurzen dankzij de medewerking van het Conservatorium Den Haag, helaas ook voor de musici met gesloten beurzen, hoewel ik een kleine loonsverhoging voor ons concert in de Matinee van 11 september in het vooruitzicht kan stellen. In de middagpauze terug naar het Concertgebouw voor overleg met Lev en Maarten (een van de oprichters van het ensemble) over de verdere invulling van het programma op 12 september. In de kantine komen we Jan van Vlijmen tegen, voor wie we een zeer interessante concertante uitvoering van de opera "Der verliebte Teufel' van een in het westen nog onbekende Russische componist, Alexander Vustin, in het Holland Festival '94 gaan spelen. Het wachten is op de financiering. Terug op kantoor, serie korte, hoogst noodzakelijke telefoontjes gepleegd. In het mij nog resterende kwartier neem ik alle actiepunten voor ons verjaardagsconcert met Marceline door. Heerlijk hoe zij dit alles zeer consciëntieus en volledig onverstoorbaar allemaal organiseert. Dag eindigt met bespreking over onze buitenland-activiteiten in Engeland en Spanje met Irene Witmer van Riaskoff, één van de eerste voorvechtsters van het orkest. Goede bespreking die eindigt met gezellig etentje in de Pijp.

Lev: 09.30. Voor mijn doen laat in Concertgebouw. Met René planning voor try-out-concert besproken. Gelukkig is Marie José er weer, maar ook Eelco, één van onze trouwe cellisten en Ilona krijgt drie dikke zoenen omdat ze ons uit de brand heeft geholpen. Terwijl ik nog wat details met René bespreek, zet het orkest spontaan de nieuwe "tragische' symfonie van Niko Ravenstijn (onze bassist) in. Ook een nieuwtje voor na de pauze in ons verjaardagsconcert. Mijn gevoel over Stravinski en Sjostakovitsj groeit alleen nog maar. Hoe heb ik dat nog maar kort geleden zo op CD kunnen zetten. Aan het eind van de repetitie beginnen we met de strijkers aan het nieuwe stuk dat Otto Ketting voor ons geschreven heeft. Intrigerend stuk, totaal anders dan het vorige stuk dat Otto voor ons schreef. Dit lijkt wel een motor die steeds door een groep uit het orkest wordt aangezwengeld en tot "ontploffing' komt. Hopelijk heeft Otto het ook zo bedoeld! Maar het bewijst maar eens te meer zijn veelzijdigheid.

Vrijdag

René: Een dag waarin ik probeer wat meer op kantoor te zijn. Dag begint echter weer in Concertgebouw, volledig doorweekt omdat ik tegen beter weten in toch wilde proberen om tussen de buien door te fietsen. Zelfs de portier begint te lachen als ik binnenkom. Nadat de repetitie begonnen is snel naar kantoor (wederom begint het te regenen) om begroting te maken voor een samenwerkingsproject met het jazz-sextet "The Houdini's'. In een "kruisbestuiving' willen we een bewerking laten maken van Gershwins "Porgy & Bess'. Tot onze grote verbazing, maar genoegen, is de Matinee op de Vrije Zaterdag méér dan genteresseerd om dit te programmeren voor 4 februari 1995. Eind van de dag een borrel met het bestuur en orkest om de start van het nieuwe seizoen te vieren. Daarna met vrienden in 't Smalle verjaardag gevierd, waar de spanningen van de voorbije week worden verdronken en het dus behoorlijk laat wordt.

Lev: De dag was helaas nog niet afgelopen, of eigenlijk was de volgende dag pas begonnen toen ik rond 03.00 uur tussen slapen en wakker worden diverse frasen van Janaceck heb gerepeteerd met veel briljante ideeën die ik echter weer ogenblikkelijk vergat. Toen de slaap definitief niet wilde komen heb ik mijn beste slaapmiddel, de tv, aangezet om te kijken naar symfonie-orkest van de Luxemburgse radio met het geluid uit. Fellini's beroemde film wordt hier elke nacht in een nieuwe aflevering gebracht. Het wordt uiteindelijk een lange repetitie-dag met veel verschillende stijlen muziek, die door Sinfonietta's potentieel zonder moeite de revue passeren. De repetitie eindigt met een herverdeling van het orkest zonder instrument in diverse stemmen. Wat eerst met instrument een goede combinatie was, wordt nu een absolute ramp met alleen maar gegiechel.

Zaterdag

René: Om 09.00 uur weer in een uitgestorven Concertgebouw voor een bespreking over onze muziekbibliotheek. Daarna eerst tutti-repetitie met blazers van Otto's werk. Na vijf minuten geluisterd te hebben verdwijn ik weer naar een uitgestorven kantoor om de noodzakelijke contracten en andere paperassen op tijd te verwerken. Om 13.00 uur tref ik Janneke op de tjalk (in aanbouw) van Aernout en Nikki om daar te proberen dit schip om te toveren in een "woonpaleisje'. Nu Sacha, hun eerste kind, er is dient het project versneld afgemaakt te worden. Na een uitgebreide douche zakken we 's avonds op de bank neer met krant en koffie.

Lev: Eerste tutti-repetitie voor stuk van Ketting, wederom geconfronteerd met ons eeuwige probleem: hoe kunnen wij goede blazers binden aan ons "strijkorkest'. Het hele stuk een keer doorgespeeld en opgenomen voor de tv-regisseur zodat die enig houvast heeft voor zijn cameraplan. De wereldpremière zal zaterdag in de Matinee voor tv worden opgenomen. Hele dag zeer geconcentreerd gerepeteerd waardoor de zuurstof in de Koorzaal halverwege de middag op was, dus maar vroeg gestopt. Kon ik nog mooi de laatste 20 minuten achter het podium genieten van de tweede van Mahler door Edo de Waart met Birgit Remmert en Charlotte Margiono, die ik daarna beide vraag of zij genteresseerd zouden zijn in een samenwerking in het seizoen 94/95.

Zondag

René: De zondag is gedeeltelijk gereserveerd voor mijn enige hobby, waarvoor ik nog tijd vrij kan maken: voetbal. Vandaag start van de competitie en meteen mooi excuus om mijn ouders even op te zoeken. Gelukkig wint Ajax later op de dag van PSV want anders...

Rest van de middag geen Sinfonietta maar heerlijk in het zonnetje op de tjalk van Aernout gewerkt.

Lev: Vandaag een vrije dag voor het orkest, voor mij staat er ook rust op het programma, maar eerst nog een interview met de Volkskrant. Op hun verzoek op zondag. Ik stem toe omdat ik als lezer van hun krant mijn gebrekkige Nederlands zo heb opgepikt. Plezierig gesprek hoewel het elke keer blijft afwachten wat er uitkomt. 's Middags zitten mijmeren voor onze net nieuwe openslaande deuren. 's Avonds bezoek van een muziek-nomade. Vladi Mendelssohn, met wie wij in december een CD hebben opgenomen die tijdens onze verjaardag zal uitkomen. Gezamenlijk bellen we René over de repetitie van morgen.

Maandag

René: One of those days, alleen maar afspraken. Allereerst een evaluatiegesprek over de jaarrekening 1992 met onze accountant die toevallig ook hoofdsponsor is. Opmerkelijk dat ook in deze officiële constellatie sprake is van een zeer plezierig, helder contact. Daarna aangeschoven bij een "huis'-vergadering van de Stichting Keizerrijk. Samen met het Schönberg-, ASKO- en Nieuw Ensemble en the Office houden wij kantoor in het voorhuis van een grachtenpand op de Keizersgracht. Alleen barst Sinfonietta volledig uit haar kleine kamertje; het moet verhuizen. Snel wat telefoontjes en dan met een stapel muziek naar het Concertgebouw voor de foto met Lev voor dit dagboek. Aan het eind van de middag zien wij elkaar weer bij het Holand Festival waar we met Jan van Vlijmen de details bespreken van Vustins-opera. Daarna met Lev dagboek bijgewerkt en 's avonds thuis gewerkt om onze seizoenplannen voor de Doelen af te maken, i.p.v. het eerste concert in de serie Carte Blanche voor Gidon Kremer te gaan beluisteren. In de vorige Carte Blanche voor Yo Yo Ma hebben wij een zeer bijzonder kinderconcert gegeven. (Als Janneke om 23.00 thuiskomt, terwijl ik dit dagboek schrijf, heb ik toch iets bijzonders gemist, jammer maar helaas!)

Lev: Eindelijk de ouwe getrouwe file bij Schiphol en als dan ook mijn auto schreeuwt om wat extra olie betekent dat, dat ik pas om 09.50 in het Concertgebouw ben. Voor mijn doen veel te laat. Na een vrije dag is het orkest als een ultra-zware vrachtauto die erg langzaam op gang komt, misschien ben ik het ook zelf wel. Gelukkig is Helma terug.

Wij werken hard aan Janaceck met veel mooie momenten. Dat is het voordeel van een repetitie, 20 minuten hard werken aan een bepaald deel dat dan fantastisch klinkt. De rest van de dag switchen we van barok naar tango en weer terug met drie van onze trouwste solisten die een belangrijke rol hebben tijdens ons feestconcert. Na een harde sforzato vliegt plotseling de deur van de repetitieruimte open en een bewaker komt binnen. Verhoogde waakzaamheid voor het concert van mijn goede vriend Gidon Kremer deze avond. Na een excursie naar het HF, kies ik voor Carte Blanche Markiz en besluit voor de tweede keer deze week de repetitieperikelen eraf te zwemmen.

Dinsdag

René: 's Ochtends vroeg eerst de inhoud en rode draad voor het programmaboekje voor het feestconcert met Anneke doorgenomen. Terug op kantoor wordt onze nieuwe Sjostakovitsj-CD afgeleverd, net op tijd om door de Concertzender verwerkt te worden in een special over Sinfonietta. 's Middags naar de Doelen voor een bespreking over onze plannen in seizoen 94/95. Dit seizoen hebben wij daar voor het eerst een eigen serie van 5 concerten die zeer behoorlijk verkocht wordt, de nieuwe plannen worden enthousiast ontvangen, moeten nog wel wat bijgeschaafd worden maar het netto-resultaat wordt een zeer bijzondere serie van 6 concerten. Hopelijk zijn meer zaal-directeuren na vijf jaar zover dat ze een Sinfonietta-serie aandurven. Fluitend terug naar Amsterdam. Gelukkig maak ik eerst het laatste gedeelte van de repetitie mee waar Lev het nieuwe stuk van Ketting helemaal doorspeelt. Ondanks het feit dat de musici zeer nauw betrokken zijn bij het wel en wee van het orkest zijn er altijd artistieke zaken waar men een andere mening over heeft. Dat mag natuurlijk en in een open sfeer worden deze zaken met de vaste eerste violen doorgesproken. Daarna Janneke achter haar bureau vandaan gehaald om te gaan vieren dat ze een vaste aanstelling heeft gekregen bij het Concertgebouw. De wijn en het lekkere eten leiden tot een volledig knock-out om half tien 's avonds.

Lev: Vanochtend begonnen met de tutti-repetitie voor Sjostakovitsj. Het is net alsof alles wat toen opgebouwd was weer is weggezakt. In de eerste 40 minuten van de repetitie werken we dan ook keihard aan die maten die het eerste deel veel spanning geven, een bijna psychologische spanning. Het wordt dan ook niet een erg gelukkige repetitie maar één van keihard werken aan soms minuscule details, of zoals we in Rusland zeggen "hoe verder je het bos ingaat hoe meer hout'. In de pauze een vriendelijk wedstrijdje Ketting gespeeld met de hoorns, tuba en marimba. Vandaag 7 uur gewerkt op één broodje, je zou toch mogen verwachten dat ik daar van afval maar nee hoor. Het wordt dan ook (vrij naar Lenin, om te bewijzen dat ik toch iets van hem heb opgestoken), zwemmen, zwemmen en nog eens zwemmen.

Woensdag 8 september

René: De hele ochtend draaiboek voor zondag met alle produktie-details, zorg voor genodigden e.d. met Marceline doorgenomen. Daarna met de AVRO-radio het concert doorgelopen op technische aspecten en we besluiten morgen nog een aparte bespreking bij Muziekcentrum Vredenburg te beleggen. Gezamenlijk naar Nederlands Kamer Koor voor een samenwerkingsproject ter ere van de zestigste verjaardag van Alfred Schnittke in november '94. Veel ideeën over de vormgeving vliegen over tafel, de een nog spannender dan de ander. Wat het wordt? We weten het nog niet maar we zullen snel moeten beslissen om op tijd subsidies te kunnen aanvragen. 's Avonds de laatste details van 12 september verwerkt in het draaiboek, voor de pauze is alles als een normaal concert, maar dan na de pauze wordt het totaal anders. Met Lev als opperspreekstalmeester gaan we dingen doen die we in de normale praktijk nooit zullen doen. Wat? In ieder geval één Nederlandse première, één wereldpremière! Kom luisteren tijdens dit concert voor al onze vrienden.

    • René van Hulst
    • Lev Markiz